İsrail'in Nabzı

Netanyahu’nun kumarhane hamlesi

By
p
Article Summary
İsrail Başbakan Benjamin Netanyahu’nun Eilat kentinde kumarhane açma projesi parlamentoda solla sağ, dindarlarla laikler arasında nadir bir ittifakın oluşmasına vesile oldu. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

Başbakan Benjamin Netanyahu İsrail’de kumarhane açma konusunu bugüne dek en az üç kez gündeme getirdi. İlk teşebbüsü birinci başbakanlık döneminde, ikincisi de maliye bakanı olduğu 2003’te oldu. Son girişimini 17 Şubat’ta yapan Netanyahu, güneydeki Eilat kentinde kurulacak bir kumarhane bölgesine dair proje ve yasa tasarısı hazırlamakla görevli bir yürütme komitesi oluşturdu.

Netanyahu ve komiteye başkanlık edecek olan Turizm Bakanı Yariv Levin, tatil yöresi Eilat’ta kamu denetiminde faaliyet gösterecek bir kumarhane bölgesinin kenti ekonomik çöküşten kurtaracağını savunuyorlar. Daha önce kumarhanelere şiddetle karşı çıkan, bu konuda güçlü argümanlar öne süren Levin’in son üç ayda projenin kuvvetli bir destekçisine dönüştüğü görülüyor. Kendi anlatımına bakılırsa Levin konuyu etraflıca inceleyip araştırdıktan sonra fikir değiştirmiş. Netanyahu ise eleştirilerin önünü almak için konu daha gündeme gelmeden yakın dostu Amerikalı kumarhaneler kralı Sheldon Adelson’un İsrail’deki kumarhanelere yatırım yapmayacağını açıkladı.

Levin’in oluşturduğu ve bu hafta Netanyahu’nun resmi bir toplantıda masaya getirdiği proje Eilat’ta dört kumarhanenin yanı sıra otel ve restoranların açılmasını öngörüyor. Amaç özellikle yabancı turistleri çekecek bir cazibe merkezi yaratmak. İlgili yasa, İsrail vatandaşlarının bölgeye girişine ve kumarda harcayabilecekleri para miktarına kısıtlamalar koyacak.

Ne var ki Netanyahu ve Levin’in kumarhane fikri Knesset’te kimseyi heyecanlandırmadı. Hem soldan hem sağdan, hem koalisyon hem muhalefet sıralarından yükselen itirazlar Netanyahu’nun bu girişiminin ölü doğduğunu gösteriyor. Bu proje de bundan önceki girişimler gibi sonuçsuz kalmaya mahkûm. Bunun nedeni her şeyden önce siyasi. Böyle bir tasarı, Netanyahu’nun dar tabanlı koalisyonunun belkemiğini oluşturan ultra Ortodoks partilerle Ortodoks HaBayit HaYehudi partisi için boğaya kırmızı bez göstermekten farksız. Netanyahu bu ortaklarla yasayı geçirecek çoğunluğu sağlayamaz.

Netanyahu muhalefete de bel bağlayamaz. Meretz gibi laik ve liberal bir parti bile kumarhane fikrini İsrail’in değerleri ve partinin kendi dünya görüşüyle bağdaşmayan sakıncalı bir fikir olarak görüyor. Meretz Genel Başkanı Zehava Gal-On “Kumarhanelere her zaman karşı çıktık ve çıkmaya da devam edeceğiz.” şeklinde konuştu.

İsrail’de kumarhane karşıtlığı o kadar güçlü ki bu konu İsrail siyasetinde soldan sağa, dindarlardan laiklere kadar fikir birliğinin oluştuğu nadir konulardan biridir. Meretz ve Aleh Yarok (Yeşil Yaprak) gibi partiler kimi uyuşturucu maddelerin yasallaşmasını bile açıkça savunuyor ama bugüne dek hiçbir parti seçmene “İsrail’in ilk kumarhanesini açma” vaadinde bulunmuş değil.

HaBayit HaYehudi’nin lideri Eğitim Bakanı Naftali Bennett, Facebook sayfasından paylaştığı sert yazıda Eilat’ta kumarhane açılmasını niçin desteklemeyeceklerini şöyle açıkladı: “İsrail Las Vegas değil, olmayacak da. İsrail’de kumarhane açılmasına karşı çıkacağız. Benim kitabıma göre İsrail’de kumarhanelerin olması hem ahlaken hem pratik açıdan doğru değil. Kumarhaneler devletimizin değerleriyle çeliştiği için ahlaken doğru değil. Kumarhaneler güçlü olana hizmet eder, zayıf olanı daha da zayıflatır. Pratik olarak yanlış olmasının sebebi ise şu: Kumarhanelerin yol açacağı bedensel ve ruhsal zararların bedelini yine biz ödeyeceğiz.”

Bennett basında yer alan bir mülakatında da şöyle konuştu: “Babalar gecelerini kumar masalarında geçirirken çocuklarımıza amaçlarına kolay yoldan değil çok çalışarak, çaba harcayarak, yaratıcılık göstererek ulaşması gerektiği fikrini nasıl aşılayabiliriz?”

Mizrahi toplumunun ultra Ortodoks Şas Partisi’nin genel başkanı Aryeh Deri de şu ifadeleri kullandı: “Bu iş olmaz. Kumarhaneler sadece büyük iş adamlarına hizmet eder, toplumun zayıf kesimlerine zarar verir.”

Ultra Ortodoks Yahadut HaTorah partisi, Siyonist Kamp ve Likud gibi başka partilerin vekilleri de itirazlara katıldı. Bunların arasında Sosyal Yardım ve Hizmetler Bakanı Haim Katz da vardı. Tüm bu vekiller kumarhanelilerin kurulmasına karşı çıkacaklarını açıkça ortaya koydular. Saatler içerisinde Netanyahu’nun bu tuhaf girişimine karşı partiler arasında kendiliğinden bir muhalefet bloku kurulmuş oldu. Öyle ki Netanyahu ve Levin dışında projeyi hükümet adına savunacak kimse çıkmadı.

İsrail halkının kumar konusunda tavrı oldukça ikirciklidir. Birçok İsrailli yurt dışında, özellikle Bulgaristan’ın Varna kenti ve Mısır’ın Taba kentindeki kumarhanelerde kumar oynuyor. 2000’li yılların başında Eilat açıklarında, İsrail karasularının dışında yüzen kumarhane gemileri büyük rağbet görüyordu. Binlerce insan hafta sonlarını bu gemilerde geçirir, bir sürü para bırakıp dönerdi. İsrailliler 1998’de Batı Şeria’nın Eriha kentinde açılan Oasis kumarhanesine de akın etti. Ancak 2000 yılında patlak veren İkinci İntifada’yla birlikte Filistin Yönetimi’ndeki kumar devri kapandı.

Öte yandan birçok İsraillinin yurt dışındaki veya ülke içindeki kaçak kumarhanelere gitmesi toplumdaki çoğunluk algısını yansıtmıyor. Hâkim algıda kumarhaneler her türlü belanın, suçun, fuhşun, toplumsal sorunların kaynağı ve kumar bağımlılığını teşvik eden mekânlar olarak görülüyor. Netanyahu projesini açıkladıktan sonra Knesset TV’nin yaptırdığı kamuoyu araştırmasına göre halkın yüzde 65’i kumarhanelerin kurulmasına karşı. Arapları, ultra Ortodoksları, çok sayıda dindar Yahudi’yi barındıran, temelinde muhafazakâr olan bir toplumda bu rakam şaşırtıcı değil. Bunun yanında İsrailliler son yıllarda toplumsal sorunlara büyük önem veriyor. Kumarhaneler, toplumun en zayıf kesimlerini sömürme aracı olarak algılanıyor. Ayrıca kumarhanelerin doğası itibarıyla suça ortam sağladığı ve özellikle büyük iş adamlarının çıkarlarına hizmet ettiği düşünülüyor.

Likud vekillerinden Oren Hazan’ın Knesset’e seçilmeden önce Bulgaristan’da kumarhane işlettiği ortaya çıkınca itibarı büyük zarar görmüştü. Böyle olunca Hazan’ın son tartışmada en sert kumarhane muhalifleri arasında yer alması şaşırtıcı olmadı. Bu mekânların ne tür kötülüklere yol açabileceğini en iyi kendisinin bildiğini söyleyen Hazan şöyle devam etti: “Bulgaristan’daki kumarhanelerde kendini tamamen kaybeden İsrailliler gördüm. (…) Rulet masasında şansınız kötü gider ve hayatınız bir anda kararır. İsrail toplumu buna hazır değil.” Siyasi bir haydut olduğu şüphe götürmese de Hazan İsrail halkının, özellikle Likud tabanının “ruhunu” çok iyi tanıyor, yani İsraillilerin kumarı yurt dışında oynadığını biliyor.

Geri dönüp bakıldığında kumarhaneler ne zaman gündeme geldiyse -- merhum Başbakan Yitzhak Rabin hükümetinin son dönemleri dahi -- güvenlik birimleri bu konuda hep karşı çıktı. 2008’de Knesset’in araştırma merkezi, kumarhane konusunun İsrail açısından çeşitli boyutlarını ele alan kapsamlı bir çalışma yayımladı. Çalışmada kumarın “şiddet, mal mülke yönelik suçlar, yolsuzluk, madde kullanımı gibi ciddi suçlara zemin sağlaması” bakımından Sosyal Yardım Bakanlığı ve polis dâhil çeşitli kurumlardan gelen itirazlara yer verildi.

Neredeyse her konuda kamuoyu anketlerini dikkate alan Netanyahu’nun kumarhane projesini niçin şimdi gündeme getirdiği belirsiz. Başbakan projenin siyasi fizibilitesine de bakmadı. Mevcut hükümetin kumarhane konusuna destek verecek bir hükümet olmadığının kendisi de farkında olmalı. Dolayısıyla Netanyahu sadece gündemi değiştirmek istemiş olabilir. Başbakanlık konutunun eski baş sorumlusu Meni Naftali, Netanyahu’ya açtığı davayı geçtiğimiz günlerde kazandı. Başbakan dikkatleri hem bu meseleden hem de devam eden terör dalgasından başka yöne çekmek istemiş olabilir. Bu arada da İsrail’de hâlâ üzerinde uzlaşma sağlanabilen konular olduğunu göstermiş oldu. Bu da başlı başına bir başarı sayılabilir.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: ultra-orthodox, tourism, likud party, knesset, habayit hayehudi, gambling, casino industry, benjamin netanyahu
x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept