Enflasyon yüzde 84,4, gözler ücretlerde

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) kasım ayı tüketici fiyat artışını yüzde 2,9 olarak açıkladı. Bu veri, Tüketici Fiyat Endeksi’ndeki (TÜFE) yıllık artışın ekim ayına göre 1 puan düşüşle yüzde 84,4’ü bulması demek. Böylece son iki yılda aylık ortalama yüzde 3,5 dolayında fiyat artışı yaşanmış oldu.

Aralık ayında ise aylık artış yüzde 3-4'ü bulsa bile yıllık olanı yüzde 65-70 bandında görünecek. Bu sonuç, baz etkisi ile, aritmetik ile ilgili. Ancak, bunun Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından "Enflasyonu indirmeye başladık" şeklinde kullanılacağı şimdiden belli. Bu söyleme, politika faizlerinin 24 Kasım’da tek haneye, yüzde 9’a indirilmiş olması da eşlik edecek. Şöyle konuşmaya başladı bile Erdoğan: “Faizde tek haneliye indik mi? İndik. Bundan sonra böyle devam edecek. Merak etmeyin enflasyon da inecek.” 

Kasım tüketici enflasyonunda gıda fiyatlarındaki artışlar yine öne çıktı ve gıda grubunda aylık artış yüzde 5.8’i buldu. Gıda enflasyonunun yıllığı da yüzde 103’e yaklaştı. Gıdaya yapılan harcama ortalama aile bütçelerinin üçte birinden fazla olduğu için gıda en çok hissedilen ve şikâyetçi olunan harcama grubu. Tarım üreticisinin kullandığı başta gübre, mazot, ilaç, yem gibi girdilerdeki fiyat artışlarının eylül ayında yıllık yüzde 138’i bulması, tarımda yapısal sorunların yeterli çözüm bulamaması, hükümetten bütçe desteklerinin sınırlı kalması gibi etkenler hatırlandığında, gıda enflasyonunun uzun süre baş ağrıtacağı söylenebilir. 

Tüketici enflasyonunu katılaştıran önemli bir etken de üretici fiyat artışlarının hız kesmemesi. 2022 boyunca aylık artış ortalaması yüzde 7’nin altına düşmeyen üretici ya da sanayici fiyatlarının yıllığı da yüzde 140 basamağında. Kasım ayında da yüzde 0,74 artan üretici fiyatlarının yıllığı yüzde 136 olarak gerçekleşti. Tüketici fiyatları ile aradaki makasın 51,5 puan dolayında olması, üretici fiyatlarından tüketici fiyatlarına geçirgenlikte uzun bir yol olduğuna işaret ediyor.