Ana içeriğe atla

İsrail’in Suriye semalarındaki manevra alanı daralıyor

Bölgede son dönemde yaşanan jeopolitik değişimler İsrail’in Suriye’deki İran varlığına karşı hareket kabiliyetini kısıtlıyor.
Israel air

Kimliği açıklanmayan bir İsrail güvenlik yetkilisi 25 Ekim’de devlet televizyonuna yaptığı açıklamada İsrail Hava Kuvvetleri’nin bölgedeki üstünlüğünü korumak için Suriye hava savunma sistemlerine karşı harekete geçip geçmeme konusunda pek yakında karar vermek zorunda kalacağını belirtti.

Suriye’deki İran hedeflerine yönelik İsrail’e atfedilen saldırılar son yıllarda rutin bir hal aldı. Yabancı medyaya göre İsrail en son bir hafta içinde iki saldırı gerçekleştirdi. 9 Ekim’deki saldırı T-4 Hava Üssü yakınlarında bir silah sevkiyatını hedef alırken, 14 Ekim’deki saldırı Humus vilayetinin Tadmor bölgesinde gerçekleşti. İsrail’in askeri operasyonlarına imkân veren fırsat penceresi yedi yıl önce açılmıştı. Ancak görünen o ki bu fırsat penceresi, bir dizi bölgesel ve küresel değişim nedeniyle giderek daralıyor.

İsrail’in Suriye’deki hava saldırıları 2013-2014 döneminde başlamış, iç savaşın yarattığı kargaşada İsrail ordusunun doğrudan çatışma riski olmadan serbestçe hareket edebileceği değerlendirilmişti. İsrail’de “savaşlar arası savaş” diye adlandırılan bu operasyonların amacı, tam teşekkülü bir savaşı öteleyerek Suriye’deki İran varlığını baltalamak ve İran’ın Hizbullah’a gelişmiş silahlar göndermesini engellemekti.

İsrail’in hareket tarzı, İsrail Hava Kuvvetleri’ne atfedilen saldırıları resmen üstlenmemeye ve bu yoldan Suriye Cumhurbaşkanı Beşar Esad’a belli bir inkâr imkânı tanıyarak onu saldırılara yanıt vermek zorunda bırakacak kadar köşeye sıkıştırmamaya dayalıydı.

Ne var ki Suriye’deki mevcut durum, neredeyse 10 yıl süren o kaotik duruma artık benzemiyor. İç savaş sona erdiğinden beri Esad ülkenin tamamını kontrol altına almaya çalışıyor. Uçaksavar ateşin son aylarda yoğunlaşması da bunun yansıması. İsrail Hava Kuvvetleri, uçaklarının sadece birkaç kez isabet aldığı, hasarın önemsiz olduğu bilgisini verse de Suriye’nin hava savunma kapasitesinin arttığını, yanıt verme süresinin yüzde 20% oranında kısaldığını ve İsrail’in buna intibak etmek zorunda olduğunu kabul ediyor.

Zamanla Esad’ın özgüveni arttıkça Suriye ya da başlıca ortağı olan İran pekâlâ İsrail’deki karar vericilere gözdağı vermek isteyebilir ve saldırılara daha agresif bir şekilde mukabele etmeye yönelebilir.

Rusya da saldırıları zorlaştırabilir. İsrail Başbakanı Naftali Bennett 22 Ekim’de Soçi’de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüştü. Selefi Benjamin Netanyahu gibi şaşaa ve sıcak bir kucaklamayla karşılanan Bennett, Putin için “Yahudi halkının gerçek bir dostu” dedi.

Ne var ki Rus medyasında İsrail’in Suriye’deki saldırılarından hoşnutsuzluk yansıtan haberler çıkmaya başladı. Ruslar artık bu saldırılarla ilgili açıklamalar yapıyor, hatta zaman zaman Rusya tarafından sağlanan hava savunma sistemleriyle İsrail savaş uçaklarınca atılan füzelerin başarıyla engellendiğini bildiriyorlar.

İsrail savunma yetkilileri Rus mevkidaşlarıyla gerilim yaşadıklarına dair herhangi bir bilgi vermiş değil. Ruslar da en azından şimdilik İsrail’in Suriye’deki askeri faaliyetlerini frenlemiyorlar. Ancak İsrail’in her saldırısının ardından Rusya’dan gelen tepkiler açık çekin süresiz olmadığını ortaya koyuyor.

Suriye topraklarında da olsa her saldırı için bedel ödettireceğini söyleyen Hizbullah’ı da hesaba katmak gerekir. Örneğin, sonradan Hizbullah’la bağlantılı olduğu anlaşılan aktivist İmad El Emin’in Temmuz 2020’de Suriye’de öldürülmesinin ardından Hizbullah lideri Hasan Nasrallah intikam tehdidinde bulunmuş ve İsrail’i üç hafta boyunca alarm durumuna geçirmişti. Bu süre zarfında Hizbullah mensupları İsrail askerlerine saldırılar düzenlemek üzere birkaç kez İsrail’e sızmaya çalışmıştı. Neticede bu teşebbüsler başarılı olamadı ancak İsrail o günden sonra Suriye’de Hizbullah mensuplarını vurmamak için özel dikkat gösterdi.

İsrail’in Suriye semalarındaki serbestisine en ciddi tehdidi, İsrail’in bir numaralı düşmanı ve “savaşlar arası savaş” faaliyetlerinin hedefi olan İran oluşturuyor. Suriye’de İsrail’e atfedilen son saldırıların ardından kendisini “İran Milisleri Birleşik Savaş Merkezi” diye adlandıran bir oluşum İsrail’e “en sert şekilde” yanıt vereceğini belirten bir açıklama yayınladı. 

İsrail bu tehdidi son derece ciddiye aldı ve muhtemel roket atışlarına ya da insansız hava aracı (İHA) saldırısına hazırlandı. İHA tehdidinin gayet ciddi olduğu anlaşılıyor ve istihbarat bilgileri İran’ın İsrail topraklarına İHA gönderebileceğine işaret ediyor.

İran bu tehdidi yerine getirmedi ancak hem bölgedeki değişimler hem de Rusya-ABD gerilimi ve evrilmekte olan İran nükleer anlaşması, İsrail’in Suriye’de ve Orta Doğu’nun diğer bölgelerindeki faaliyetleri için tehdit oluşturuyor.

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial