Şirketlerin, kişilerin vergi kaçırmak için kullandıkları "vergi cennetlerine" para transferlerinin, bu amaçla kurulan tabela şirketlerin konu edildiği haberler, yeniden dünya ve Türkiye gündemine girdi. Son olarak “Pandora Papers” sızıntılarıyla gizli offshore dünyasının kapılarını açan 12 milyon belge, Türkiye’den de birçok ünlü ismin vergi sırlarını ortaya döktü. Özellikle Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a yakınlıklarıyla bilinen Rönesans Holding, Çalık Holding ve Cengiz Holding’in vergi cennetlerindeki şirket ve hesapları manşetlere çıktı. Bunları, yeni firmaların ve iktidara mensup ya da yakın isimlerin hesaplarının ifşası takip edebilir.
Bundan dört yıl önce de Erdoğan’a en yakın isimlerden, eski Başbakan Binali Yıldırım’ın ailesine ve Erdoğan’ın damadı Berat Albayrak’ın ailesine ait vergi cenneti Malta’daki şirketleri saptanmış, ancak takibatı mümkün kılacak bir düzenleme olmadığı için adli bir işlem yapılmamıştı.
Bu kez de öyle olacak. Çünkü Türkiye’nin, firma ve kişileri vergi cennetleri ile iş yapmaktan alıkoyacak bir yaptırımı, bir hukuki düzenlemesi tamamlanmış değil. Yol açık tutuluyor, bir anlamda kaçağa göz yumuluyor. Birçok ülke vergi kaybına neden olan bu uygulamaların ve ilgili şirketlerin üzerine giderken Türkiye ancak 2006’da, vergi cenneti diye kodlanacak ülkelerle yapılan işlemlere yüzde 30 oranında vergi tevkifatı getiren yasayı düzenledi. Ne var ki, aradan geçen 15 yılda, hangi ülkeler vergi cenneti, bunun listesi oluşturulmadığı için, vergi kaçırmanın yolu da hep açık kaldı ve hala açık.
Aralarında Liechtenstein, Liberya, Monaco, Marshall Adaları, Nauru ve Vanuatu gibi ülkelerin olduğu “vergi cennetleri,” yabancıların şirket kurma işlemlerini oldukça kolaylaştıran ve bu şirketler üzerinden çok sınırlı oranda vergi alan, firmaların kendi ülkelerinden kazandıkları servetlerin vergiden kaçınması ve kaçırılmasına altyapı hazırlayan coğrafyalar olarak bilindiler. Buralarda kurulan şirketlerin çoğu “tabela şirket”. Ülkedeki firma ya da kişiler, yakınları ya da güvendikleri isimlere kurdurdukları bu tabela şirketler üzerinden gerçekleştirilen mal ve hizmet alım-satım eylemlerinde, para akımlarında fatura oyunları yaparak ülkede vergilenmesi mümkün gelirlerini abartılı, denetlenmeyen faturalar yoluyla vergiden kaçırma imkânı buldular. Böylece her yıl milyarlarca doları bulan servetler, vergilendirilmeden mevcut vergi cennetlerine transfer ediliyor, buralardaki bankalarda tutuluyor.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.