Libyalı yazar Hişam Matar 2016’da yayınlanan “The Return” (Dönüş) isimli kitabında Muammer Kaddafi’nin diktatörlük rejiminde kaybolan babasının izini nasıl sürdüğünü anlatırken 2011 devriminde savaşan gözüpek kuzeni Hamad’dan da sitayişle bahseder. Hamad, Trablus’un Ağustos 2011’de kurtarılmasının ardından Suriye’nin zalim muktediri Beşar Esad’ın da devrilmesine destek vermek ister ve Suriye’ye gider.

Dokuz yılın ardından bu kez Suriyeli isyancılar Libya’ya gidiyor. Ancak tamamen farklı bir güdüyle: Para. Savaşın tarumar ettiği Suriye ABD yaptırımlarıyla daha da berbat bir sefalete sürüklenirken krizin sonu ufukta görünmüyor ve pek çok Suriyeli Libya’daki iç savaşın karşıt taraflarında savaşmak üzere başvuruyor. Savaşın bir tarafında uluslararası meşruiyete sahip Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH), diğer tarafında ise doğulu savaş ağası Halife Hafter’in Libya Ulusal Ordusu (LUO) var. Paralı askerlerin ortaya çıkışı, Suriye savaşının acı sonuçlarına bir yenisini ekliyor. Birleşmiş Milletler’e göre dokuz yılı geride bırakan savaşta en az 400 bin kişi hayatını kaybetti, ülke içinde yerinden edilenlerin sayısı 6 milyon 200 bini aştı, yaklaşık 5 milyon 200 bin kişi ise başka ülkelere kaçtı. Reşit olmayan bazı savaşçılar da uluslararası hukuka aykırı olarak Libya’ya götürülüyor.

Libya’ya gidenlerin durumu da dâhil Suriye’de insan haklarını izleyen bağımsız bir kuruluş olan Hakikat ve Adalet İçin Suriyeliler Örgütü’nün kurucularından Besam El Ahmed, “Karşımızda şu an Esad’ı devirmek için beraber savaşmış olan Suriyelilerin yabancı bir ülkede birbirlerine kurşun sıkacağı bir senaryo var” diyor. Kendisi de Suriyeli olan Ahmed, “Böyle bir duruma düşeceğimiz asla aklıma gelmezdi. Tam bir rezalet” diyor.

Washington merkezli Atlantik Konseyi’nin yerleşik olmayan uzmanlarından Libyalı İmadeddin Badi’ye göre Suriye’den Libya’ya paralı askerlerin gelmesi “Suriyelilerin değişim umudunun Esad ve pasif bir uluslararası toplum tarafından yerle bir edildiğini” gösteriyor. “Dolayısıyla [Suriye’de savaşmış Libyalılardan dolayı] yapılan iyiliğe karşılık vermek gibi bir durum söz konusu değil. Kaldı ki Libya’daki devrim de Suriye’deki devrim de trajediye dönüşmüş durumda.”