Hindistan’ın İran’dan aldığı petrolü nasıl ödeyeceği konusu ocak ayında nihayet anlaşmaya bağlandı. Anlaşma, İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif’in üst düzey bir heyetle beraber 7-10 Ocak’ta gerçekleştirdiği Yeni Delhi ziyareti sırasında sonuçlandırıldı. Anlaşmaya göre Hindistan İran’dan ithal ettiği petrolün parasını, kamu bankası UCO Bank’ta rupi hesabına yatıracak. Bu para ağır stopaj vergilerinden muaf olacak ve Hindistan pazarından mal alımlarında, diplomatik temsilciliklerin harcamalarında, borsa yatırımlarında veya İran’ın arzu ettiği benzer başka amaçlarla kullanılabilecek. Anlaşmada ayrıca İran’ın Pasargad bankasının Yeni Delhi’de şube açması ve İran’ın petrol paralarını buraya da aktarabilmesi öngörülüyor.

Anlaşmanın önemli bazı yansımaları olacak.

ABD yaptırımlarının bir önceki döneminden farklı olarak, İran’la Hindistan arasındaki yeni anlaşma, Avro gibi konvertibl bir para birimine dayalı herhangi bir ödeme yöntemi içermiyor. İran’ın nükleer anlaşmayı henüz imzalamadığı dönemde Hindistan İran’dan aldığı petrolün yüzde 45’ini rupiyle, geri kalanını da Avro ile ödemeyi kabul etmişti. İran o günlerde petrol gelirlerini ülkeye getirmek için başta Türkiye olmak üzere üçüncü tarafların banka ve kurumları üzerinden atlatma yollar bulmuştu. Ancak Avrupa Birliği’nin 2013 başlarında devreye soktuğu yaptırımlarla Türkiye güzergâhı kapanınca İran petrol paralarını Hindistan’daki hesaplarda tutmak zorunda kaldı ve bunları ancak 2015’te imzalanan Ortak Kapsamlı Eylem Planı’ndan sonra alabildi.

Bu defa Avrupa Birliği’nin yaptırımları söz konusu olmasa da ABD yaptırımlarını bankacılık sistemi üzerinden baypas etmek Türkiye için çok daha zor olacak. İran Merkez Bankası Başkanı aralık ayında Türkiye’yle bankacılık alanında önemli ilerlemelerden bahsetmiş olsa da ABD’de Halkbank’a ve Halkbank yöneticisi Mehmet Hakan Atilla’ya yönelik yargı süreçleri anımsandığında Tahran’ın Türk bankalarını yaptırımları baypas etmeye ikna etmesi mümkün değil.