Ana içeriğe atla

Katar’daki Kabine revizyonu ne anlama geliyor?

Katar Emiri’nin Kabine revizyonu kısa vadeli bölgesel gelişmelerden istifade ederek Katar ekonomisini uzun vadede başarılı kılma girişimi olarak görülüyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
Qatar's Emir Sheikh Tamim bin Hamad al-Thani speaks to the country's consultative Shoura council in Doha, Qatar, November 6, 2018.  Qatar News Agency/Handout via REUTERS ATTENTION EDITORS - THIS PICTURE WAS PROVIDED BY A THIRD PARTY. - RC1FF5F57E20

Katar Emiri Şeyh Tamim Bin Hamad El Sani 4 Kasım’da gerçekleştirdiği Kabine revizyonuyla deneyimli şirket yöneticilerini ve genç saray mensuplarını üst düzey makamlara getirdi. Tamim, Katar Milli Bankası CEO’su Ali Ahmed El Kuvari’yi, ticaret ve sanayi bakanlıklarını birleştiren yeni bakanlığın başına atadı. Milli petrol şirketi Qatar Petroleum’un CEO’su Saad El Kaabi Enerjiden Sorumlu Devlet Bakanı olurken adalet, idari kalkınma, çalışma ve sosyal işler, belediye ve çevre bakanlıklarına da yeni isimler atandı.

Tamim ayrıca Qatar Petroleum’u ve yaklaşık 320 milyar dolarlık varlığa sahip bir devlet varlık fonu olan Katar Yatırım Kurumu’nu (QIA) yeniden yapılandıran kararnameler yayımladı. Emir QIA’nın başına Dışişleri Bakanı Muhammed Bin Abdülrahman El Sani’yi, Katar Mali Piyasalar Kurumu’nun başına da Muhammed Bin Hamad El Sani’yi getirdi.

2016’nın başından bu yana ikinci, Katar’ı Körfez İşbirliği Konseyi’nde (KİK) tecrit eden haziran 2017’deki krizden sonra ilk yönetim değişikliği olan bu revizyon, Katar’ın politikalarında veya Doha’daki güç dengesinde büyük bir değişime işaret etmiyor. Revizyon aslında daha erken bir tarihte bekleniyordu ama Suudi Arabistan öncülüğündeki abluka bu adımın ertelenmesine neden oldu. Gelinen noktada Katar’ın Terör Karşıtı Dörtlü (TKD) diye anılan Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Mısır ve Suudi Arabistan cephesi karşısındaki özgüveni artmış durumda. Suudi Veliaht Prensi Muhammed Bin Selman da geçen ay yabancı yatırımcılara yaptığı konuşmayla Riyad’ın pek yakında Katar’a karşı 17 aydır sürdürdüğü sert tutumu gözden geçireceği yorumlarına yol açtı.

Bölgedeki jeopolitik koşulların Doha’nın hesaplarında önemli bir unsur olduğu muhakkak. Suudi gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın geçen ay İstanbul’da planlı şekilde öldürülmesinin ardından Riyad, Türkiye ve Batı’nın yoğun tepkileriyle boğuşurken Katar yönetimi güçlü bir konum yakalayabileceğini umuyor. Dış dünyanın ilgisi Suudi Arabistan’a ve genç veliaht prensin adımlarına odaklanmışken Katar bu durumdan faydalanmak istiyor ve özellikle KİK’teki çatlağın kurumsallaşma ihtimaline karşı kendi yönetim yapısında çözüm bekleyen bürokratik ve sistemsel sorunları halletmeye çalışıyor.

TKD’nin geçtiğimiz yıl Katar’la ekonomik ilişkileri kesmesi üzerine Tamim, ekonomik büyümeyi teşvik etmeye dönük adımlar atmış, örneğin yabancılar için mülkiyet kısıtlamalarını gevşetmişti. Son revizyonun amacı bu reformların olumlu etkilerini hızlandırmak.

Katar’ın 2022 FIFA Dünya Kupası’na ev sahipliği yapmaya hazırlandığı bir dönemde Tamim’in Belediye ve Çevre Bakanlığı’na Abdulla Abdülaziz El Subai’yi ataması önemli. Doha’da ilk metro hattını açmaya hazırlanan Katar Demiryolları’nda CEO ve idari müdür olarak görev yapmış olan Subai, Dünya Kupası’yla ilgili önemli sorumluluklar üstlenecek. Bu küresel spor etkinliği, Katar’daki işçi ve insan hakları ihlalleri konusunda uluslararası ilgiyi muazzam artırmış durumda.

Enerjiden sorumlu devlet bakanlığına getirilen Kaabi ise KİK kriziyle birlikte giderek öne çıkan Katarlı isimlerden biri. Penn State Üniversitesi mezunu bir mühendis olan Kaabi, hem enerjiden sorumlu devlet bakanı hem de Qatar Petroleum’un başkan yardımcısı olarak enerji politikalarına yön verecek. Katar’ı bir doğal gaz devi yapan sürecin rehberi olarak bilinen Kaabi, Kuzey Sahası’nın geliştirilmesini yönetmiş, 14 tane sıvılaştırılmış doğal gaz tesisinin kurulumuna nezaret etmişti.

Gaz sektörüyle alakalı konularda ferasetiyle takdir toplayan Kaabi, iç kaynakların daha etkin kullanımı ve dış piyasada genişleme yoluyla Qatar Petroleum’un verimliliğini artırmaya çalıştı. Şirketin önümüzdeki yıllarda ABD’deki petrol ve gaz sahalarına büyük ölçekli yatırımlar yapma iddiası da bu gayretlerin sonucu. Petrol fiyatları 2014’te düşüşe geçtiği zaman Kaabi Qatar Petroleum CEO’su olarak bu devasa milli şirketi büyütmeye değil yeniden yapılandırmaya yöneldi. Yaklaşık 12,5 milyar değerindeki projeyi iptal etti, işçi çıkardı ve Qatargas ile RasGas’ı birleştirdi.

Kaabi’yi daha da güçlü konuma taşıyan son Kabine revizyonu, Emir’in daha teknokrat, liyakate dayalı bir hükümet yapısı oluşturma çabaları bağlamında okunmalı. Yönetim bürokrasiyi siyasetten arındırmaya, daha sonuç odaklı olmaya çalışıyor. Varlık fonuna yapılan atamalar da Katar’ın dış ekonomik ve jeopolitik menfaatlerini sağlamakta önemli bir vasıta olarak görülen bu kurumu daha profesyonel hale getirme kararlılığının işareti.

KİK krizi 17 ayı geride bırakırken, bağımsızlığını kazanmasından bu yana egemenliğine yönelik en ciddi tehdidi atlatan Katar yönetimi, geleceğe öz güvenle bakıyor. Bazı yorumculara göre Kaşıkçı olayının siyasi yansımaları Suudileri Doha’ya karşı yumuşamaya itecek ve bu da Katar’ın KİK’teki tecridini azaltacak, TKD karşısındaki uzun vadeli konumuna ilişkin kaygılarını hafifletecek. Yine de Katar diplomatik kavganın sürdüğü, komşusu ve eski müttefikleri olan Arap devletleriyle sınırların kapalı kaldığı senaryolara da hazırlıklı görünüyor.

Son Kabine revizyonu Emir Tamim’in TKD ablukası sürse de gaz zengini Katar ekonomisini uzun vadede olabildiğince dinamik tutmaya dönük politikaları hızlandırmakta kararlı olduğuna işaret ediyor.

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial