Türkiye’ye Hazar golü
Hazar mutabakatıyla enerji koridorunun önünün açılması bekleniyor. Ancak imzalanan çevre protokolü ile Rusya ve İran, Türkmen gazı ve Kazak petrolünün Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşınması planına taş koyabilir.
Batı’yla kavgalıyken Rusya ile ilişkilerini derinleştirmeye çalışan Türkiye, Hazar’da esaslı bir gol yemek üzere. Hazar Denizi’ne kıyıdaş beş ülke enerji tedariki açısından kritik önemdeki havzanın 27 yıldır çözüm bekleyen statü kavgasına son noktayı koymaya hazırlanıyor.
12 Ağustos’ta Kazakistan’ın Aktay kentindeki zirvede imzalanacak Hazar Deniz Sözleşmesi’nin 14’üncü maddesi enerji transfer projelerinde boru hattı hangi ülkenin deniz sektöründen geçecekse o ülkeye tasarruf yetkisi tanıyor.
Özellikle Azerbaycan ve Türkmenistan hatlarla ilgili düzenlemenin güzergâhın geçtiği deniz sektörüne sahip ülkeler arasında olması gerektiğini savunuyordu. Rusya ve İran ise beş ülkenin de onayını şart koştu. Son yıllarda Hazar’daki mersin balığı ve havyar üretimindeki gerilemeye işaret eden Tahran ve Moskova çevresel kaygıları da itirazlarına ekledi.
En az 50 toplantıdan sonra sağlanan statü uzlaşısı görünürde Türkmenistan ve Kazakistan’dan başlayıp Azerbaycan ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya geçecek enerji hatlarının önündeki engelleri kaldırıyor. Enerjide Rusya’ya bağımlılığı azaltmaya çalışan Avrupa Birliği, Trans-Hazar projesi için 2011’de inisiyatif geliştirmiş, bu da Türkiye’de enerji koridoru olma hayalleri yeşertmişti. Ancak anlaşmaya paralel olarak hazırlanan Çevre Etki Protokolü Hazar’daki projeler üzerinde beş kıyıdaş ülkeyi de söz sahibi yapıyor. Böylelikle hem AB hem de Türkiye’nin stratejik hesaplarına gölge düşmüş oluyor.
