Ana içeriğe atla

Netanyahu’nun şovu niçin MOSSAD’a zarar verebilir?

İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu İran’ın geçmişteki nükleer çalışmaları hakkında yalan söylediğini ifşa etmiş olabilir ama bu ifşaat İran’ın 2015’te imzaladığı anlaşmaya riayet ettiğini de gayri ihtiyari olarak ortaya koydu. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
Israeli Prime minister Benjamin Netanyahu speaks during a news conference at the Ministry of Defence in Tel Aviv, Israel, April 30, 2018. REUTERS/ Amir Cohen - RC11C40F3DE0

İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, 30 Nisan’daki basın toplantısında İran’ın 2015’te büyük güçlerle nükleer anlaşmayı imzalarken nükleer silah programı hakkında doğruyu söylemediğini dünyaya kanıtlamış oldu. Ancak Netanyahu’nun sunumu, İran’ın imzadan bu yana anlaşmaya harfiyen uyduğunu rapor eden uluslararası denetçilerin haklı olduğunu da kanıtladı. MOSSAD’ın gerçekleştirdiği böylesine hassas bir operasyon bile hâlihazırda nükleer silaha dönük bir çalışma tespit edemediyse İran’ın taahhütlerine uyduğunu savunanlar haklı görünüyor. Dolayısıyla Netanyahu’nun bu profesyonel sunumu ABD’nin uluslararası yükümlüklerinden çekilmesini haklı gösteremez.

İran’ın nükleer arşivlerini sakladığı tesisi bularak yarım ton belge ve CD’yi Tel Aviv’e taşıyan MOSSAD’ın bu inanılmaz operasyonunu açık etmek Netanyahu’nun iddialarına inandırıcılık kattı. Ancak İran’ın nükleer silah programını engellemek için İsrail’in doğrudan müdahil olduğu da ifşa edildi. İsrail bu yönde faaliyette bulunduğunu yıllardır kabul etmiyordu. Operasyonun açık edilmesi bu açıdan mazur görülemez. Kimliğinin gizli kalması kaydıyla Al-Monitor’a konuşan eski bir üst düzey MOSSAD yetkilisine göre ifşaatın kuruma ağır bir bedeli olabilir. Çünkü bu ifşaat hem İranlıları hızla güvenlik açığını kapatmaya yöneltecek hem de ajanları ve operasyon prosedürlerini tehlikeye atacak.

Netanyahu’nun sunumundan sonra medyaya yansıyan haberlere bakılırsa olayların şöyle gelişmiş olması muhtemel: Netanyahu, İran’ın 2015’te imzaladığı Ortak Kapsamlı Eylem Planı’nı ihlal ederek nükleer silah geliştirmeye devam ettiğini kanıtlamak ister. Buna dair kanıt bulması için MOSSAD’a görev verir. MOSSAD muazzam bir çalışmayla İran’ın nükleer arşivine ulaşır, bir sürü belgeyi İsrail’e getirir ve İran’ın anlaşmaya imza koymadan önce dünyaya doğru söylemediğini, o dönem gerçekten de nükleer silah geliştirmeye çalıştığını tespit eder.

Netanyahu, MOSSAD’ın ele geçirdiği bilgileri ABD Başkanı Donald Trump başta olmak üzere çeşitli yabancı muhataplarla paylaşır. 12 Mayıs’a kadar anlaşmayla ilgili karar vermesi beklenen Trump, diğer tüm imzacıların, kendisine danışmanlık yapan bazı isimlerin ve Cumhuriyetçiler dâhil pek çok Kongre üyesinin itirazlarına rağmen anlaşmadan çekilme eğiliminde. Trump İsrail istihbaratının ele geçirdiği malzemeden memnun kalır ve anlaşmanın zafiyetini kanıtlamak için belgelerin 12 Mayıs’tan önce açıklanmasında ısrar eder.

Netanyahu’nun bu şov için seçtiği zamanlama da İsrail’le ABD arasındaki diyaloğa ışık tutuyor. Çok muhtemel ki Netanyahu, belgelerin büyük yankı uyandıracak şekilde toptan açıklanmasıyla MOSSAD’ın gelecekteki faaliyetlerine zarar verilebileceği konusunda Trump’ı ikna etmeye çalıştı. Çünkü İran kapatması gereken güvenlik açıkları olduğunu anlayacak ve MOSSAD’ın operasyonda kullandığı kaynaklar ifşa riskiyle karşı karşıya kalacaktı. Trump, Netanyahu’nun bu kaygılarını anladığını ama belgelere ihtiyacı olduğunu söylemiş olabilir.

Bunun üzerine Netanyahu MOSSAD Başkanı Yossi Cohen’i çağırır ve İran’dan kaçırılan belgelerin açıklanmasını isteyen Trump’ın talebini kabul etmekten başka çaresi olmadığını söyler. Cohen kurumu korumaya çalışır, kamuoyuna yapılacak böyle bir sunumun tarihte örneği olmadığını, bunun hassas istihbarat bilgilerini kamu diplomasisi için kullanmak anlamına geleceğini, MOSSAD’ın İran’daki müstakbel operasyonlarının riske gireceğini, MOSSAD’la iş birliği yapanların tehlikeye atılabileceğini Netanyahu’ya anlatmaya çalışır. Ancak Başbakan’a hayır demekte zorlanır.

İsrail’in en yakın ve en önemli müttefiki olan ABD ile arasında böyle olaylar ara sıra yaşanabiliyor. Kaldı ki bu olayda Netanyahu ve Trump’ın menfaatleri son derece yakın. Ancak Netanyahu, operasyonun ifşasıyla verilen zararın mutlaka farkındadır. Bu olayın kutsal kitaplarda geçen Bilam’ın hikâyesine benzediğini de görüyordur. Yahudileri lanetlemek için gönderilen Bilam, neticede tam tersini yapmış ve Yahudileri kutsamıştı. İsrail istihbaratı da nükleer anlaşmayı baltalamaya çalışırken İran’ın anlaşmayı ihlal etmediği tespitini pekiştirmiş oldu. Netanyahu için bunun iki olumsuz sonucu var: Bir yandan MOSSAD’ın çalışmaları ifşa edildi ve onunla iş birliği yapanlar riske atıldı, diğer yandan ise İran’ın anlaşmaya uyduğunu savunanlar güç kazandı.

Netanyahu’nun hatası herkesçe bilinen bir sırrı ifşa etmesi oldu. İran yıllardır nükleer silah peşinde olmadığını, Saddam Hüseyin’in 1980’lerde İran’a karşı kimyasal silah kullanmasına atfen kendisinin de konvansiyonel olmayan silahlardan zarar gördüğünü ve nükleer silahların İslam diniyle bağdaşmadığını iddia ediyor. İran ayrıca nükleer çalışmaların 1979 İslam Devrimi’nden önce şah zamanında başladığını, barışçıl amaçlı nükleer enerjiye dönük bu çalışmalara ABD’nin o dönem destek verdiğini söylüyor. Gerçekte ise İran, muhtemelen ilk başta Saddam’a karşı, sonra da herkese karşı nükleer silah geliştirmeye başlamış ve tüm dünyayı kandırmaya çalışmıştı.

Anlaşmayla ilgili kanıtlanan tek iddia, İran’ın anlaşmayı imzalarken verdiği taahhüde rağmen geçmişte nükleer silah geliştirmek için faal şekilde çalıştığını gizlemiş olmasıdır. Ancak bir Yahudi atasözünün dediği gibi kimse kendisine suç atmak istemez.

Netanyahu, MOSSAD’ın ele geçirdiği belgeleri açıklayarak anlaşmanın imzacılarına ve anlaşmayı destekleyenlere önemli bir koz vermiş oldu. Anlaşmanın imzasıyla sonuçlanan süreç zaten İran’ın doğruyu söylemediği düşüncesine dayanıyordu. Eski Başkan Barack Obama ve anlaşmaya taraf olan diğer ortaklar, karşıdakilerin sadece sivil amaçlı nükleer enerji isteyen güvenilir insanlar olduğuna inansalardı anlaşmaya zaten ihtiyaç olmazdı. Dolayısıyla Netanyahu, imzacıların İran’ın elini kolunu bağlamakta başarılı olduğunu kanıtlamış oldu. Netanyahu’nun İran yönetimini yalancı olarak gösteren güzel bir sunum hazırlaması İran’ın anlaşmayı ihlal ettiğine dair kanıt sunamadığının altını çizmekle kaldı.

ABD Başkanı önümüzdeki hafta İran’ın anlaşmaya uymasına rağmen ABD’nin anlaşmadan çekildiğini ilan ederse MOSSAD’ın takdire şayan çalışmasına veya Netanyahu’nun o güzel sunumuna bel bağlayamaz.

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Already a Member? Sign in

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial