Ana içeriğe atla

Seks işçilerinin polis videosu Irak Kürdistanı’nda infial yarattı

Erbil’de bir genelevde yakalandıkları söylenen bir grup kadın ve erkeğin polis tarafından çekilen görüntüleri Irak Kürdistan Bölgesi’nde büyük tepki topladı. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
Eribil_Sex_Workers.jpg

Irak Kürdistanı’nda büyük tepki toplayan o iki dakikalık görüntü, İslam Devleti tutsaklarının Peşmerge veya Irak güçlerince teşhir edildiği görüntülerden farksızdı. Loş ışıklı odada biri henüz 20’sine bile gelmemiş 12 kadın ve beş erkek isimlerini, ikamet adreslerini ve etnik kimliklerini soran polisin karşısında dehşet içindeydi. Erbil’de bir genelevde yakalandıkları söylenen kadınlar seks işçisi, erkekler de müşteri olarak tanıtılıyordu. Çoğu Kürdistan Bölgesi’nin yerlisiydi, kadınların üçü ise Bağdatlıydı. Kadınlardan birinin kucağında küçük bir çocuk vardı.

Bağdatlı kadınlardan birinin kocası ise Erbil’deki mahkemenin önünde NRT kanalına şu açıklamayı yapıyordu: “Eşim, Kerküklü kadına 100 bin dinar (84,5 dolar) borç vermişti. Alacağını almaya gittiği sırada Erbil polisi eve baskın düzenlemiş ve eşimi de götürmüş. Gece boyunca hakarete uğramış, sabaha kadar dövülmüş. Adalet dedikleri bu mu?”

Erbil’de bir polis merkezinde çekilen görüntülerde polis memuru, erkeklere “Orada ne yapıyordunuz?” diye soruyor. Dehşete düşmüş Kürt erkeklerden biri eve cinsel ilişki için gittiğini söylüyor. Polis memuru “Kaç para verdiniz?” diye soruyor ve “40 bin dinar.” cevabını alıyor.

Polis bu görüntüleri işlenen suçun itirafı olarak çekmişti. Kürdistan Bölgesi’ndeki adli sistem bu yönteme fazlasıyla aşina. Kürt polisi suçluların itiraflarını sıklıkla kaydediyor ve görüntüleri Facebook sayfalarına koyuyor, Kürt medyası da bunları rutin olarak yayımlıyor.

Ancak son görüntü, polisin hassas bir konuda sergilediği tutum nedeniyle büyük tepki ve kızgınlığa neden oldu. Kamuoyunda polis memurlarının görevden alınmasını, yetkili amirlere hesap sorulmasını isteyen sesler yükseldi. Erbil ve Süleymaniye’deki kadın hakları örgütleri olayla ilgili soruşturma açılmasını, sorumluların yargılanmasını ve videoda görünen kadınların korunmaya alınmasını istedi. Kürt kamuoyunun tepkisi sosyal medyaya da yansıdı. Pek çok kişi, neredeyse her gün namus cinayetlerinin işlendiği bir toplumda kadınların akrabaları tarafından öldürüleceğinden korkuyordu.

Nitekim videonun çekildiği polis merkezinin çok da uzağında olmayan bir morgda hâlihazırda kimliği belirsiz sekiz kadının cesedi tutuluyor. Polis bunların çoğunun namus cinayeti kurbanı olduğuna inanıyor. Akrabaların zarar verdiği, sokak köpeklerinin parçaladığı cesetlerin teşhisi imkânsıza yakın.

Görüntülerle ilgili savcılığa suç duyurusunda bulunacağını belirten Kürdistan Bağımsız İnsan Hakları Komisyonu yaptığı açıklamada şöyle dedi: “Bu uygulama insan hakları ilkeleriyle, hukuki soruşturmanın etik normlarıyla bağdaşmadığı gibi (...) toplumsal değerlere de aykırı.”

Kamera karşısında itiraf uygulaması Irak’ta yıllardır devam ediyor. Saddam Hüseyin rejimi de bu yöntemi Kürtler dâhil muhaliflerine karşı sıklıkla kullanmıştı. Saddam’ın zulmünü hatırlayacak yaşta olan pek çok Kürt yetkili, 1980’lerde tutuklu Peşmerge mensuplarına ve siyasi tutuklulara korku aşılayarak kamera karşısında itirafa zorlayan Saddam’ın güvenlik teşkilatı ile bugünkü Kürt güvenlik güçlerinin benzer yöntemler kullandığının farkında. Buna rağmen Kürdistan Bölgesi’nde kimse suçlulardan kamera karşısında itiraf alınmasına son vermek için talepte bulunmadı.

Oysa Kürdistan Bölgesel Yönetimi (KBY), güvenlik güçlerinin kullandığı yöntemler nedeniyle defalarca eleştiri oklarının hedefi oldu. Bu eleştiriler hem uluslararası insan hakları örgütlerinden hem de ABD Dışişleri Bakanlığı Demokrasi, İnsan Hakları ve Emek Bürosu’ndan geldi.

Kürdistan Bağımsız İnsan Hakları Komisyonu da 2016 raporunda hukukun üstünlüğü konusunda sözünü sakınmadı ve şöyle dedi: “Hukuk devleti bağlamında adaletin üstün kılınmasında hiçbir ilerleme olmadı. Bunun nedeni yasaların yetersizliği değil. Aksine yasalar yeterli ancak uygulanmıyor.”

Son olayın kamuoyunda yarattığı tepki KBY üzerinde etkili bir baskı oluşturarak kamera karşısında itiraf alma gibi tartışmalı soruşturma yöntemlerinin sonunu getirir mi? Bu soru tartışmaya açık ancak pek çok kişi KBY’nin eski rejim gibi insanları kamera karşısında itirafa zorlamaktan vazgeçmesi gerektiğine inanıyor.

Süleymaniyeli esnaf Zana Boskani videoya duyduğu tepkiyi Al-Monitor’a şöyle ifade ediyor: “Hiçbir insan başka bir insanın haysiyetini çiğneme hakkına sahip değildir. İşledikleri suç ne olursa olsun insanları aşağılama hakkınız olamaz. Burada bir çelişki var. Eski rejimde bizler zorla itiraf ettirme kültürünün mağduruyduk ama bugün mağdur eden konumuna geldik.”

Pek çok kişi sosyal medya hesaplarından ünlü Kürt şair Şerko Bekes’in “Fahişe” şiirini paylaştı. Şiirde anlatılan fahişe umuma açık bir yerde eteğini kaldırıyor ve şöyle diyor: “Ben sadece kendi bedenimi satıyorum, sadece ve sadece kendi bedenimi. Ama sokaklarda onları görüyorum. Dağların bedenini, ovaların ve tarlaların bedenini, güneşin ve yağmurun bedenini satanları... Ve onlar bu ülkenin onurunun üzerindeki tahtta oturuyorlar.”

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial