Ana içeriğe atla

AB’nin Gazze’yi kurtarma planı

Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın görevdeki son günlerinde bir şiddet patlamasını önlemek isteyen Avrupa Birliği Gazze Şeridi’nde tansiyonu düşürmeye dönük adımlar planlıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
RTX4HO0N.jpg

Ramallah’taki siyasi buhran ve Gazze Şeridi’ndeki insani kriz ABD’nin bölgede izlediği politika ve büyükelçiliğini mayısta Kudüs’e taşıma kararıyla birleşince Brüksel’deki Avrupa Birliği yetkilileri alarma geçti. Dış Politika ve Güvenlik Yüksek Temsilcisi Federica Mogherini’ye yakın kıdemli bir AB yetkilisi mayıs ayını “şiddet ayı” diye tanımlıyor. Kimliğinin gizli kalması kaydıyla konuşan yetkiliye göre “Bir dizi faktör dikkate alındığında Filistinlilerde şiddet patlamasını önlemek oldukça zor görünüyor.”

Yetkiliye göre Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın Gazze Şeridi ile Hamas’a ekonomik yaptırım uygulaması Gazze’deki insani krizi patlamaya hazır bir barut fıçısına dönüştürdü. Filistinlilerin 1948’deki sürgününün 70’inci yıl dönümünün anılacağı 15 Mayıs Nakba Günü’nün de yaklaştığına dikkat çeken yetkili, çeşitli soruşturmalar geçiren İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’nun ise kamuoyunda “Bay Güvenlik” olarak görünmek istediğini vurguladı. Tüm bunlar provokatif eylemlerin fitilini ateşleyebilir.

AB’ye ulaşan raporlara göre şiddet çeşitli şekillerde patlayabilir. Hamas ve müttefikleri İsrail hedeflerine yönelik son yıllarda görülen saldırılardan çok daha büyük ve yoğun terör saldırıları başlatabilir. Bir başka ihtimal, Gazze halkının İsrail sınırında ayaklanma başlatması. Bu ayaklanma Hamas’ı da hedef alabilir, hatta Gazze topyekûn bir Hamas-İsrail çatışmasına sahne olabilir. El Fetih’teki bazı unsurların silahlı intifada başlatmaya çalışması da göz ardı edilemeyecek bir ihtimal.

Tüm bu riskler karşısında durumu stabilize etmek isteyen AB, üye ülkelerle ve özellikle Almanya’nın yeni Dışişleri Bakanı Heiko Maas ve Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Yves Le Drian ile istişareler yürütüyor.

AB politika yapıcıları bu bağlamda çeşitli adımları değerlendiriyor. Bunlardan biri, Norveç’in koordinasyonu ve Mogherini’nin nezaretinde çeşitli bağışçılardan toplanacak kaynaklarla Gazze’ye insani amaçlı bir kurtarma paketinin sağlanması. AB yetkilileri ayrıca ABD yönetimiyle görüşerek Başkan Donald Trump’ın Filistinlilere yapılan yardımlarda istediği kesintileri engellemeye çalışıyor.

AB yetkilisine göre Trump’ın John Bolton gibi bir ismi ulusal güvenlik danışmanı yapması Brüksel’de ciddi kaygı yarattı. AB diplomatik çevreleri Bolton’u BM temsilcisi olarak görev yaptığı günlerden oldukça iyi tanıyor ve onu Trump’tan bile daha sağda duran, aşırı bir dış politika şahini olarak görüyor. Bolton’un İran nükleer anlaşmasına şiddetle karşı çıktığı ve anlaşmayı revize etmektense ABD’nin anlaşmadan çekilmesini savunduğu sır değil. Kuzey Kore’yle müzakerelere de karşı olan Bolton, Filistin-İsrail ihtilafında İsrail’in yerleşim yanlısı HaBayit HaYehudi partisi lideri Naftali Bennett’le benzer görüşlere sahip.

Bu arada Rex Tillerson’dan boşalan dışişleri koltuğuna atanan Mike Pompeo da Senato onayından geçmeyi bekliyor. Bu iki atamayla birlikte ABD’nin İsrail-Filistin ihtilafında gerçekçi bir barış planı sunabileceği beklentisi Brüksel’de iyice sönmüş durumda.

Dolayısıyla AB, önümüzdeki dönemde Abbas’a istikrarı korumak için vereceği destekte Washington ve Moskova’yla belli ölçüde istişare ederek kendi başına hareket edecek.

Abbas’a yakın kıdemli bir FKÖ yetkilisinin Al-Monitor’a verdiği bilgiye göre Brüksel bu kaygılarını Ramallah’a da iletti. Filistin yönetimi, provokasyon beklentisine rağmen Abbas’ın şiddeti engellemeye kararlı olduğu konusunda AB’ye güvence verdi. Abbas İsrail’le güvenlik iş birliğini sürdürmekten yana. FKÖ yetkilisine göre Başbakan Rami Hamdullah ile güvenlik şefi Macid Farac’a yönelik suikast girişiminden sonra Abbas, Hamas’la gerçek bir uzlaşı sağlanabileceği umudunu kesti ve şimdi AB, Mısır ve Suudi Arabistan’ı iki devletli çözüm konusunda uluslararası bir barış konferansı için ikna etmeye çalışıyor. Abbas, konferansın bu yıl içinde toplanmasını ve iki devletli çözümün 2002 Arap Barış Girişimi temelinde olmasını istiyor.

Yetkiliye göre Abbas hem geride bırakacağı mirası hem de koltuğunu kime devredeceğini düşünüyor. Halef olarak El Fetih’in çeşitli mensuplarını değerlendiren Abbas, Filistin devlet başkanı, FKÖ başkanı ve El Fetih İdari Komite başkanı gibi farklı görevlerini farklı isimler arasında paylaştırma seçeneğini de düşünüyor. Geride bırakacağı mirasa gelince Abbas, tarihe FKÖ lideri Yaser Arafat’ın başlattığı diplomatik kulvarı sürdüren ama Filistin’in duruşundan ödün vermeyen bir isim olarak geçmek istiyor. Dış baskılara direnen bir lider olarak hatırlanmak Abbas için önemli. Kaldı ki Abbas’ın Washington’la arası ne kadar bozulursa AB’yle ilişkileri o kadar gelişiyor.

İsrail Dışişleri Bakanlığı’ndan üst düzey bir yetkili, Brüksel’deki havaya ilişkin Al-Monitor’a yaptığı değerlendirmede Avrupalıların İran anlaşması ve İsrail-Filistin ihtilafı başta olmak üzere tüm bölgesel meselelerde dışlanmış ve hoşnutsuz hissettiğini söyledi. Yetkiliye göre Netanyahu bu konuları sadece Trump’la koordine etmeye devam edecek.

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Already a Member? Sign in

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial