Ana içeriğe atla

Körfez’deki kriz sürerken Katar’ın Gazze’ye yardımları durma noktasına geldi

Körfez’in Katar’a yönelik boykotu, Katar’ın Gazze Şeridi’nde finanse ettiği kritik insani yardım ve kalkınma projelerinin akıbeti konusunda endişe yarattı. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
Palestinian workers work on a Qatari-funded construction project in the southern Gaza Strip June 7, 2017. REUTERS/Ibraheem Abu Mustafa - RTX39GD0

GAZZE ŞEHRİ, Gazze Şeridi — Gazze’deki Yunus Han kampında inşaat halinde bir ev… Kapının hemen önünde oturan Muhammed Tuman, evinin onarımı ne zaman bitecek diye düşünüyor. Tuman’ın evi, kalabalık kamplardaki eski evlerin onarılması amacıyla Katar’ın finanse ettiği Mesken Kerim (Düzgün Ev) projesi kapsamında yenileniyor. Onarım çalışmalarının bitmesini bekleyen başka aileler de var.

Tuman, eski çimento torbalarını yırtarken Al-Monitor’a şöyle diyor: “Körfez’in Katar’la ilişkileri kesme kararından sonra evimin onarımı asla tamamlanmaz diye korkuyorum. Pencereler hâlâ takılmadı, elektrik ve su tesisatının da onarıma ihtiyacı var. Yerler kum. Korkarım yine ev kiralamak zorunda kalacağım ama şu an bunu yapacak durumum yok.”

Gazze’de Katar’a bağlı faaliyet gösteren dört dernek ve hayır kurumu var. Katar Hayır Kurumu sosyal kalkınma ve ekonomik projelere odaklanırken Katar Kızılayı sağlık yardımları yapıyor. Al-Fakhoora Dinamik Gelecek Programı ise eğitim alanında çalışıyor ve öğrencilere burslar sağlıyor. Katar Gazze Yeniden İnşa Komitesi de İsrail’in tahrip ettiklerini onarmaya çalışıyor.

Ekim 2012’de faaliyete geçen Katar Gazze Yeniden İnşa Komitesi, Gazze Şeridi’ndeki en büyük bağışçı kuruluşlardan biri. Katar’ın hibeleriyle Gazze’de toplam değeri 407 milyon doları bulan çeşitli projelerin finansmanı sağlandı. Komitenin Gazze Şeridi’nde gerçekleştirdiği büyük projeler arasında 160 milyon dolarlık yeniden inşa ve konut yapım projeleri yer alıyor. Örneğin Han Yunus’ta inşa edilen Şeyh Hamad Bin Halife El Sani Sitesi 3 bin konuttan oluşuyor. Selahaddin Caddesi’ni yenileme projesinin bedeli ise 155 milyon dolar.

Katar’a uygulanan boykot Katar’ın Gazze’deki projelerini nasıl etkiliyor? Al-Monitor bu soruya yanıt bulmak için Katar Gazze Yeniden İnşa Komitesi’nde başkan danışmanı olan Yusuf Greyz’e ve Katar Hayır Kurumu Müdürü Muhammed Halub’a ulaşmaya çalıştı. Her ikisi de medya kuruluşlarına açıklama yapmama talimatı aldıklarını söylediler.

Ancak bu kurumların birinde çalışan bir kaynak, kimliğinin açıklanmaması kaydıyla Gazze’deki Katar kurumlarına sağlanan kaynakların 10 ay önce askıya alındığını ve bu kurumların Filistin Bankası’ndaki hesaplarının şu an sıfır bakiyeli olduğunu söyledi. Kaynağa göre inşaat ve onarım projelerinde çalışan şirketler de finansman bekliyor.

Kaynak, mali desteğin niçin askıya alındığı sorusunu şöyle yanıtladı: “Katar hükümeti, dünyanın farklı yerlerinde faaliyet gösteren Katar derneklerini ve hayır kurumlarını idare etmek üzere Katar Kalkınma Fonu’nu kurdu. Tüm mali destekler bu fonun çatısı altında toplanacağı için Gazze’deki kalkınma ve yardım projelerine finansman durduruldu. Yetim ve yoksullara yönelik bazı bağışlar hâlâ Gazze’ye ulaşmış değil. Kaygımız o ki Katar’la ilişkileri kesme olayı nedeniyle bu askıya alma durumu devam edebilir. Nitekim Gazze’de son dönemde sadece Ramazan için dönemsel bazı küçük projeler gerçekleştirildi.”

Gazze Ticaret ve Sanayi Odası Halkla İlişkiler Müdürü Mahir Tabba ise Al-Monitor’a şöyle konuştu: “Gazze’de son beş yılda uygulamaya konan Katar projeleri Gazze halkını olumlu etkileyen, stratejik projelerdir. Örneğin Şeyh Hamad Bin Halife Sitesi projesi ve Hamad Rehabilitasyon ve Protez Hastanesi Gazze’de binlerce kişiye istihdam fırsatı sağladı.”

Tabba, Katar’ın Batı Şeria’da da büyük çaplı projelere yatırım yaptığını ve burada da binlerce kişiye iş fırsatı sağladığını vurguladı. Bu projelere örnek olarak 1 milyar dolar bedelli Ravabi konutları ve Filistin milli telekomünikasyon şirketi Vataniye’nin 2006’da Katar’ın Qtel telekomünikasyon şirketiyle kurduğu ortaklık sayılabilir. Ortak şirket 2013’te Ooredoo adını aldı.

Katar fonlarının Gazze’ye daha önce nasıl ulaştırıldığı sorusuna Tabba şu yanıtı verdi: “Daha önceki projelere sağlanan fonların tümü Filistin Yönetimi ve İsrail’le koordinasyon hâlinde resmi olarak transfer ediliyordu. Katar fonları, Körfez İşbirliği Konseyi’nin (KİK) programı kapsamında Cidde’deki İslam Kalkınma Bankası üzerinden Filistin Para Kurumu’na transfer ediliyor, o da bunları Filistin Bankası’na aktarıyordu.”

KİK’in Gazze’ye yönelik Yeniden İnşa Programı tüm Arap ülkelerine açık olmak üzere 2009’da başlatılmıştı. Program, İslam Kalkınma Bankası ve ilgili yasal kuruluşlarla eş güdüm hâlinde ve ilgili mali kuruluşların desteğiyle KİK üyeleriyle katılımcı Arap ülkelerinden oluşan bir koordinasyon komitesi tarafından yürütülüyor. İsrail’in Gazze’de büyük tahribata neden olduğu 2008-2009 savaşının ardından KİK yeniden inşa çalışmaları için 1 milyar 646 milyon dolar ayırmıştı.

Tabba, Katar’a yönelik boykotun Gazze’deki projelere ve genel olarak ekonomik ve toplumsal koşullara etkisini şöyle değerlendirdi: “Ben Gazze’de henüz tamamlanmamış projelerde ciddi gecikmeler ve aksamalar bekliyorum. Ayrıca yardım projelerinin önümüzdeki dönemde kesileceğini düşünüyorum. Bu, Gazze’deki durumun kötüye gitmesi demek. Ancak (projeler) zamanla yeniden başlar çünkü İsrail durumun patlama noktasına gelmesine izin vermez.”

Katar’ın Washington Büyükelçisi Meşal Bin Hamad El Sani 6 Haziran’da Daily Beast sitesinde yayımlanan mülakatında şöyle demişti: “Biz Hamas’ı finanse etmiyoruz, Gazze’de yeniden inşa çalışmaları yürütüyoruz. Filistinliler ve İsrail’le koordinasyon hâlinde konutlar ve hastaneler yapıyoruz.”

Katar projelerinde kullanılan malzemelerin Gazze’ye girişi genel olarak ya Mısır’ın koordinasyonuyla Refah sınır kapısından ya da İsrail, Filistin Yönetimi ve BM Orta Doğu Özel Koordinatörü Robert Serry’den oluşan ortak bir komisyon çerçevesinde İsrail üzerinden sağlanıyordu.

13 Haziran’da Katar Gazze Yeniden İnşa Komitesi’nin Gazze Şehri’ndeki merkezi önünde düzenlenen dayanışma mitingine Gazze’de faaliyet gösteren Katar yardım kuruluşlarının yanı sıra Katar projelerinden yararlanan onlarca Filistinli katıldı. Mitingde Suudi Arabistan, Bahreyn, BAE ve Mısır’ın 8 Haziran’da Katar Hayır Kurumu gibi Katarlı yardım kuruluşlarını terörist örgüt sınıfına koyması protesto edildi.

Dayanışma mitingine katılanları temsil eden Zühayir El Daur, Al-Monitor’a şöyle konuştu: “Yardım kuruluşlarının Gazze Şeridi’nde yürüttüğü insani yardım ve kalkınma projeleri işsizlik ve yoksulluk oranlarındaki artışın durdurulmasında ciddi bir rol oynadı. Benim korkum Katar’ın baskılara boyun eğmesi. Çünkü bu çok geçmeden Gazze’de patlamaya neden olur.”

Al-Monitor’a konuşan Gazze İmar Bakanlığı Müsteşarı Naci Sarhan da pek iyimser değildi: “Katar’ın 10 ay önce yardımları askıya almasıyla yeniden inşa projeleri durma noktasına gelmişti. Mevcut bütçeler de bu projelerin tamamlanması için yeterli değil.”

Bu muğlak askıya alma kararı sadece vatandaşları değil Gazze’deki yöneticileri de endişelendiriyor. Katar’a uygulanan baskılar sonucunda projelerin aniden durmasından korkuluyor.

More from Moath al-Amoudi

Recommended Articles