2017 başlarına kadar, 2016 yılının ikinci yarısında başlayan ve yıl sonlarında temposu artan bir kriz havasından söz ediyorduk. Bugün aynı durum geçerli diyemeyiz. Çünkü AKP, küçülmeye başlayan, daralan ve teknik anlamda da krize girmekte olan ekonomiyi “yönetebildi” ve Türkiye en azından şimdilik bir krizin dışında duruyor. Ama krizin eşiğinde gemiyi kayalara bindirmekten kurtaracak dümen tutuşunun maliyeti ne? Ne pahasına oldu bunlar? Bu da önemli. Geldiğimiz yerden muhasebe yaparsak diyebiliriz ki evet, kriz şimdilik yönetildi ama bedeli de ağır. Türkiye’nin kırılganlığı arttı, dayanıklılığı azaldı.

Türkiye’yi krizin eşiğine getiren şartları hatırlatalım. 2015’te ekonomi yüzde 6 dolayında büyüdü. Bu büyüme için beklenen yeterli dış kaynak girişi olmadı ama gerekli döviz, Merkez Bankası rezervleri ve dışarıda tutulmuş birikimler kullanılarak gerçekleştirildi. 2016’nın ilk yarısı da fena geçmedi büyüme açısından. İlk yarı büyümesi yüzde 5 dolayındaydı ama ikinci yarı büyüme yüzde 1’e düştü. Bu düşüşün ilk ayağında, yani temmuz-eylül döneminde ekonomi büyümek yerine, yüzde 1,3 küçülünce yaygın biçimde, “İşte krizin ayak sesleri” denildi.

Bu üç ayda 15 Temmuz darbe girişimi yaşandı, ekonomi içine kapandı, üretim düştü. Dahası, eylül ayında kredi derecelendirme kuruluşları Türkiye’nin politika, dış ilişkiler ve ekonomi göstergelerini oldukça riskli olarak değerlendirdi ve “çöp notu”nu uygun gördü. Yetmedi, dış âlemde rüzgârlar Türkiye’nin aleyhine esmeye başladı. ABD Merkez Bankası Fed’in iştahla faiz artırma eğilimi, küresel fonların yönünü Türkiye gibi ülkelerden merkez ülkelere, özellikle ABD’ye çevirdi. Dolar hızla değer kazandı ve çevre ülkelerden, merkez ülkelere kaydı. Bu, TL dâhil yerel paraların hızla değer kaybı demekti. TL iç kırılganlıklarından dolayı öteki yerel paralardan daha hızlı değer kaybetti.

Evet, kriz hızla yaklaşıyordu ve hükümetin bir şeyler yapması gerekiyordu. Çünkü ekonomik hoşnutsuzluklar, tam da Anayasa halk oylamasına giden bir takvime denk gelmişti.