Ana içeriğe atla

Hamas içindeki çatlak derinleşiyor

Müstakbel Filistin devletinin 1967 sınırları temelinde kurulmasına karşı çıkan kıdemli Hamas yöneticisi Mahmud El Zahar, Hamas’ta yaşanan çatlağa ışık tutuyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
Veteran Hamas strategist Mahmoud Al-Zahar gestures during an interview with Reuters at his house in Gaza City April 29, 2014. A Palestinian unity deal will not lead Islamist group Hamas to recognise Israel's right to exist and will not result in any Gaza militants coming under President Mahmoud Abbas's control, Al-Zahar said on Tuesday. To match Interview PALESTINIAN-ISRAEL/HAMAS  REUTERS/Suhaib Salem (GAZA - Tags: POLITICS) - RTR3N3DL

Hamas’ın üst düzey yöneticilerinden Mahmud El Zahar, İsmail Haniye’nin Hamas lideri seçilmesi üzerine örgütün siyasi bürosundan istifa ettiğini bizzat yalanladı. Zahar, haberi veren Filistin Vatan 24 haber ajansı ile Mısır’ın El Yum El Sabah gazetesine yolladığı açıklamada haberleri “sarı gazetecilik” ve Hamas yönetiminin altını oymayı amaçlayan İsrail propagandası olarak niteledi. Basında yer alan bir başka demecinde ise El Fetih’in kendisi hakkında asılsız söylentiler yaydığını bile iddia etti.

Ancak Al-Monitor’un edindiği bilgiye göre Siyasi Büro seçim sonuçları Hamas içinde derin bir çatlak yaratmış durumda. Zahar’ın istifa tehdidinde bulunduğu ancak siyasi ve silahlı kanadın şahinlerinden gelen baskı sonucunda fikir değiştirdiği Gazze’deki Filistinli kaynaklar ve Hamas yönetimini izleyen İsrailli bir güvenlik kaynağı tarafından teyit ediliyor. Kaynaklara göre Zahar, Haniye’nin lider seçilmesiyle Hamas’ta başlayan ılımlaşma sürecinin ve eski lider Halid Meşal’in geçtiğimiz günlerde açıkladığı politika değişikliklerinin ancak yönetimde kalarak durdurulabileceği konusunda ikna edildi.

Gazze’de 14 Mayıs’ta düzenlenen 11. Milli İlkeleri Koruma Konferansı’nda konuşan Zahar üstü kapalı şekilde Hamas içinde yaşanan çatlağa değindi, örgütte esen yeni rüzgârdan hoşnut olmadığını belli etti. İsim vermeden Haniye ile Hamas’ın pragmatik kanadını uyaran Zahar, Meşal’in görevden ayrılmak üzereyken açıkladığı ve 1967 sınırlarının müstakbel Filistin devletinin sınırları olarak kabulünü öngören değişikliğin benimsenmemesi gerektiğini söyledi.

“Hamas asla silah bırakmayacak, ilkelerinden asla vazgeçmeyecek.” diyen Zahar, hem Hamas’ın seçilmiş yönetimine hem de Filistin Yönetimi’ne yüklendi. İsrail’le anlaşması için Hamas’a baskı yapan Arap ülkelerinin Filistin halkının haklarını koruyacağını düşünenlerin “yeni bir felakete yol açabilecek hezeyanlardan mustarip” olduğunu söyleyen Zahar, Filistin halkının hak ve menfaatlerine bir tek Hamas’ın sahip çıkabileceğini öne sürdü.

Hamas’ın iç çekişmeleri genelde gizli tutulur, yöneticilerin birlik içinde olduğu imajı verilmeye çalışılır. Ancak Zahar’la Meşal’in görüş ayrılıklarıyla yıllar önce başlayan mevcut çekişme her zaman açıkta oldu. Meşal 2012 Siyasi Büro seçimlerinde Zahar’ın seçilmesini engellemek için elinden geleni ardına koymamış, Zahar ancak silahlı kanat mensuplarının müdahalesiyle zar zor üye seçilebilmişti.

Diğer Hamas yöneticileri gibi Zahar da çok biliyor ki açıklanan reformlar Haniye henüz Siyasi Büro başkanı seçilmemişken Haniye ile istişare hâlinde kararlaştırıldı. Al-Monitor’da daha önce de anlatıldığı gibi Meşal görevi sona ererken Haniye için nispeten ılımlı bir yol döşemeye çalıştı ki şahin kanat daha sonra Haniye’yi İsrail’e teslimiyet veya yaltakçılıkla suçlayamasın. Zahar ise bu süreci komplo olarak algıladı.

Gazze’deki şahin kanadın lideri olarak görülen Zahar, Hamas’ın hamisi olarak İran’ın değil de Katar’ın seçilmesinden tutun da Filistin Yönetimi’ne aşırı yumuşak yaklaşıldığı iddiasına kadar yıllar içinde Meşal’le birçok konuda kafa kafaya geldi.

Suriye’de iç savaşın patlamasıyla siyasi yönetim Şam’dan Katar’a taşınmış ve Hamas’la İran’ın arası açılmıştı. Zahar bu soğukluğa rağmen İranlı yöneticilerle iyi ilişkilerini sürdürdü. 2000 yılındaki İkinci İntifada’dan sonra Hamas’a siyasi ve ekonomik desteğini önemli ölçüde artıran İran son zamanlarda bu desteğini aşağı çekti. Zahar, Tahran’la iletişim kanallarını açık tutarak İran’dan para desteği sağlayabildi. Bu paranın büyük bölümü Zahar kampına gitti. Bu bağlamda Zahar istifa tehdidinde bulunurken aynı zamanda İran desteğinin de kesileceği tehdidinde bulunuyordu.

Filistin Yönetimi’nden bir güvenlik kaynağına göre Zahar, 1967 sınırlarını tanıma eğilimine, örgütteki değişime karşı çıkarken sadece kendi itirazını değil İran’ın da hoşnutsuzluğunu ifade ediyor. Al-Monitor’a kimliğinin gizli kalması kaydıyla konuşan kaynağa göre Hamas bir kısım Filistin topraklarından vazgeçmekten bahsederken Zahar İran’la ilişkilerin sürdürülemeyeceğini biliyor. Kaynak “Görünen o ki Zahar’ın reformların önemini açık açık küçümsemeye çalışması bundan kaynaklanıyor.” diyor. Meşal’in yeni siyaset belgesini yayımlaması ve Siyasi Büro seçim sonuçlarının açıklanmasından iki gün sonra Zahar Hamas’ın politikalarında, kuruluş tüzüğünde herhangi bir değişiklik olmadığını iddia etmişti.

Siyasi Büro seçimleriyle ortaya çıkan çatlakta saflar net. Şahin kanatta Zahar’ın dışında Fethi Hamad, Halil El Hayya ve Yahya Senvar gibi Gazze’de yaşayan Hamas mensupları ve yurt dışında yaşayan Salih Aruri var. Nispeten daha pragmatik olan kanatta ise Haniye, Gazi Hamad ve Musa Ebu Marzuk gibi isimler yer alıyor. Bu son çekişmenin de gösterdiği gibi Hamas’ın gücünü koruması, içine düştüğü sıkışıklıkla baş etmesi için daha esnek olması gerektiğine inananlar Hamas siyasi yönetiminin sadece bir kısmını temsil ediyor. Aslında Haniye’nin muhalif kamp karşısında eli kolu bağlı. Dolayısıyla Hamas’ın 1967 sınırlarını ciddi bir diplomatik seçenek olarak tanıma ihtimali sıfırdır.

More from Shlomi Eldar