Ana içeriğe atla

AKP paraya sıkıştı vatandaşlık satıyor

Servet barışıyla yurt dışındaki 100-135 milyar doları Türkiye’ye çekmeye çalışan AKP hükümeti Panama avantajları vaat ederken bir yandan da yabancılara ev, tahvil, döviz karşılığı Türkiye vatandaşlığı pazarlıyor.
A Denizbank employee walks past by logos of Russia's Sberbank (L) and Turkey's Denizbank at Denizbank headquarters in Istanbul, Turkey March 2, 2016. REUTERS/Murad Sezer  ADCO - RTS8YUX

AKP Hükümeti 2008, 2011 ve 2013 yıllarında uygulamaya koyduğu ancak umduğu sonucu alamadığı “servet barışını” yeni ekonomik reform paketi ile bir kez daha devreye sokuyor. 77 maddelik reform yasasında yabancı yatırımcılara, şirketlere, yabancı şirket çalışanlarına vergi muafiyetleri, kolaylıklar, indirimler getiriliyor. Ancak yasanın en can alıcı noktası yurt dışındaki servetlerin, yabancı bankalardaki paraların, altın ve hisse senedi gibi varlıkların Türkiye’ye getirilmesinin teşvik edilmesi.

Wealth Insight servet araştırmasında Türk vatandaşlarının ve şirketlerinin yurt dışındaki varlıklarının 2017 yılında 195 milyar doları bulacağı hesaplanıyor.

Hükümet bu yasayla en az 100 milyar liranın (yaklaşık 35 milyar dolar) Türkiye’ye getirilmesini bekliyor. İktidara yakın medya organları Türkiye-İsrail anlaşması ve Türkiye-Rusya ilişkilerinin normalleşmesiyle AKP’ye güvenin daha da arttığını, buna İngiltere’nin Brexit kararı da eklenince yurt dışından gelecek paralarda patlama beklendiğini savunuyor.

Bu beklentinin ne kadar gerçekleşeceği yasa yürürlüğe girdikten sonra 31 Aralık 2016’ya kadar bankalara getirilecek servetlerle netlik kazanacak. Önceki yıllarda yapılan servet barışı uygulamalarında da ciddi beklentiler vardı. Örneğin 2013’te 130 milyar dolarlık bir servetin gelmesi beklenirken, beyan edilen tutar 69 milyar lira (20 milyar dolar), getirilen para ise 8,5 milyar lira (2,7 milyar dolar) oldu.

Maliye Bakanı Naci Ağbal önceki üç uygulamadan ders alarak servet sahipleri açısından daha basit, kolay, güven verici bir sistem getirdiklerini söylüyor. Önceki uygulamalarda yurt dışından getirilecek para ve altın Maliye Bakanlığı’na beyan edilip kayda giriyordu. Beyan edilen paranın yüzde 2’si vergi olarak ödendikten sonra yasal servete dönüşüyordu.

Maliye Bakanı Ağbal servetini getirecek olanların paralarını ve varlıklarını Maliye’ye ya da vergi dairesine değil, doğrudan diledikleri bankaya yatıracaklarını belirterek vergi alınmayacağını, kaynağın sorulmayacağını, servetin bir başkası adına da getirilebileceğini, hiçbir soruşturma, denetim, inceleme yapılmayacağını vaat ediyor.

Maliye Bakanı “Amacımız yurt dışındaki varlıkların olabildiğince büyük bölümünün ülkeye gelmesi ve ekonomiye girmesi. Devletin verdiği bu güvenceye inanarak parasını getiren bir kişi için inceleme soruşturma olmayacağı konusunda yasada düzenleme yapıyoruz. Ama tabii ki, başka bir nedenle, başka bir konuda herkes hakkında her zaman inceleme soruşturma olabilir. Kimse soruşturma korumasına asla sahip değil” diyor.

Tereddütler de bu noktada başlıyor. Geçtiğimiz aylarda patlak veren Panama Belgeleri’nde Türkiye’den de çok sayıda şirket ve şahsın ismi yer aldı. Bunlar arasında özellikle Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a ve AKP iktidarına yakın işadamları, müteahhitler, kuyumcular, altın ticareti yapanlar, turizmciler, ihracatçılar vardı. Yasanın iktidara yakın işadamlarının yurt dışındaki servetlerini sorunsuz bir şekilde ülkeye getirip aklamaları için çıkartıldığı öne sürülürken Maliye Bakanı’nın “başka bir nedenle soruşturma olabilir” sözleri tartışılıyor. Cumhurbaşkanı’na ya da hükümete yakın olmayan işadamlarının “Servetimizi getirirsek bir bahane ile soruşturma açılıp, paramıza el konulur mu?” kaygısı taşıdıkları dile getiriliyor.

Servetin Maliye’ye beyan edilmeksizin doğrudan bankaya yatırılacak olması, kaynağının sorulmaması, başkası adına yatırılabilmesi, yurt içinde de gizli servetlerin, beyan edilmemiş, vergiden kaçırılmış gelirlerin, gizli rüşvet paralarının yasal hale gelmesinin yolunu açacak.

Hükümetin yurt içi ve yurt dışından gelecek servetlere bu kadar güvence vermesi, ekonomide parasal sıkışıklığın had safhaya ulaştığının da işareti. Ekonomik güven ortamı sağlanamadığı için sadece haziran ayının son haftasında yabancı yatırımcılar 454 milyon dolarlık menkul kıymet satarak dövizi yurt dışına çıkarttı. Haziranda kaçan döviz bir ayda 603 milyon doları buldu.

İktidar yurt dışından kaynak akışı durunca yurt dışındaki servetleri, bir kenarda saklanmış paraları ekonomiye çekmeye çalışıyor. Ancak yerli yatırımcı da ekonomiye güvenmiyor. Verilen her türlü söze rağmen yılın ilk dört ayında teşvik belgesi almış 2,7 milyar liralık yatırımdan (yaklaşık 917 milyon dolar) vazgeçildi, teşvik belgeleri iptal edildi.

Başbakan Yardımcısı ve Hükümet Sözcüsü Numan Kurtulmuş hükümetin vatandaşlık kanununda değişiklik yapmayı kararlaştırdığını belirterek Türkiye’de belli bir miktarın üstünde tutarı olan gayrimenkulü satın alıp beş yıl satmama sözü veren, belli miktarın üzerinde para getirip en az iki yıl banka hesabında tutma sözü veren, beş yıl vadeli hazine bonosu satın alan, şirket kurup belli sayıda istihdam sağlayan yabancılara oturma izni ve vatandaşlık verileceğini açıkladı.

Ticaret Sicili gazetesinde yer alan verilere göre, 2015’te yabancılar tarafından kurulan ya da yabancı ortaklı her dört şirketten birisi Suriyelilere ait. Suriyeli mültecilerin banka hesaplarında yatan paralarının tutarı da yılın ilk çeyreğinde 2 milyar liraya (650 milyon dolar) yaklaştı. Türkiye’de gayrimenkul alan yabancılara gelince mayıs ayında ilk sırayı Iraklılar alırken, onları Kuveyt, Suudi, Afgan ve Rus vatandaşları izledi.

Hükümet para bulmak amacıyla dört yana saldırıyor. Yurt içi ve dışındaki paralarını getirecek olan Türk vatandaşlarına kara para, uyuşturucu, kaçakçılık, silah ticareti vb. parası olup olmadığına bakmadan, menşeini sormadan Panama garantisi veriyor. Parası olan yabancılara ise Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığı pazarlamaya çalışıyor.

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Already a Member? Sign in

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial