Ana içeriğe atla

Türkiye’deki darbe direnişinde Müslüman Kardeşler ne kadar etkili oldu?

Mısırlı Müslüman Kardeşler, Türkiye’deki darbe girişiminde iç ayrılıkları bir kenara bırakarak hükümete destek konusunda birleşti. Ancak Müslüman Kardeşler desteğinin Erdoğan için ne kadar önemli olduğu sorusu yanıtlanmış değil. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
Supporters of Turkish President Tayyip Erdogan celebrate after troops involved in the coup surrendered, in the resort town of Marmaris, Turkey July 16, 2016. REUTERS/Kenan Gurbuz - RTSI8RT

Mısır’ın aforoz ettiği Müslüman Kardeşler Türkiye’den daha konuksever bir ülke herhalde bulamaz. Görünen o ki Müslüman Kardeşler de Türkiye’de 15 Temmuz’da girişilen darbenin önlenmesinde desteğini esirgemedi.

Türkiye, Katar’ın eylül 2014’te yaptığı gibi Müslüman Kardeşler liderlerinin ülkeyi terk etmesini istemiş değil ya da İngiltere’nin yaptığı gibi hareketin teröre ne kadar bulaştığı konusunda soruşturmalar açmış değil. Bu nedenle olacak Müslüman Kardeşler, ordu içindeki bir grubun darbe girişimine maruz kalan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a sahip çıkmak için sadece dünya devletlerine ve Türk sivil toplumuna değil, Türkiye’de yaşayan Mısırlı ve Suriyelilere de çağrıda bulundu.

Müslüman Kardeşler’in resmi web sitesinden 16 Temmuz’da yapılan açıklamada hareketin Türk halkıyla dayanışma içinde olacağı, halkın seçilmiş hükümeti savunma hakkına destek vereceği belirtildi. Açıklamada “dünyadaki tüm hür insanlar, halklar, sivil toplum örgütleri ve seçilmiş hükümetler demokrasiyi her ülkede eşit savunmaya, gerici fikirleri reddetmeye” çağrıldı.

Müslüman Kardeşler içinde bazı ayrışmalar yaşanmış olsa da farklı kanatlar bu tutum etrafında birleşti. Ayrışmanın bir tarafında hareketin liderliğine vekâlet eden Mahmud İzzet ve Genel Sekreter Mahmud Hüseyin gibi geleneksel yöneticiler ve yurt dışına kaçan yönetim ve Şura Konseyi’nden geri kalan üyeler var. Diğer kampta ise ikinci kademe liderleri ve hareketin daha genç mensupları var.

Müslüman Kardeşler yanlısı Rasd Ağı’nın kurucularından Amr Farrag, kişisel Facebook sayfasından şu mesajı paylaştı: “Genel olarak Arap gençliğine ve özel olarak Türkiye’de bulunan Mısırlı ve Suriyeli gençlere sokağa çıkıp (Erdoğan’a) destek vermeye ve Türk ordusunun giriştiği darbeye karşı koymaya çağırıyorum. Şu an Türkiye’de Erdoğan’a yapılmakta olan darbe Müslüman Kardeşler’in Türkiye’deki varlığını fazlasıyla etkileyecek. Dışarı çıkın ve haysiyetinizi, iç huzurunuzu bir nebze koruyarak yaşayabildiğiniz son yeri savunmaya çalışın.”

Peki, Müslüman Kardeşler’in Türkiye’de Erdoğan lehine seferber olma ve Türk siyasetini etkileme kapasitesi nedir? Al-Monitor, bu konuyu Türkiye uzmanlarına ve Müslüman Kardeşler dâhil İslami hareketleri izleyen uzmanlara sordu.

Arap Beşeri Çalışmalar Merkezi’nde Türkiye uzmanı olan Salah Lebib, Müslüman Kardeşler’in etkisini ölçmenin zor olduğunu, değerlendirme yapmak için “somut veriler” gerektiğini vurguladı.

Lebib, Türkiye’nin son dönemde bazı ülkelerle ilişkilerini düzletmeye çalıştığına işaret ederek “Bu uzlaşı eğilimi Türkiye’nin Rusya ve İsrail’le ilişkilerinde belirgin bir düzelme sağladı.” dedi. Mısır’ın da bu kapsamda yer aldığını belirten Lebib, Müslüman Kardeşler’in Türkiye’de etkili olduklarını göstermek için Erdoğan’a destek vermeye çalışmış olabileceğini kaydetti.

Türkiye’yle ilgili bir derginin editörlüğünü yapan El Ahram Siyasal ve Stratejik Çalışmalar Merkezi araştırmacılarından Muhammed Abdülkadir, Türkiye’de bulunan Müslüman Kardeşler liderleriyle gençlerin Mısırlılarla Suriyelileri seferber etme konusunda önemli rol oynadığına inanıyor.

Türkiye’de yaklaşık 2,7 milyon Suriyelinin yaşadığını, ayrıca çoğu Türkiye’den burs alan öğrenciler olmak üzere çok sayıda Mısırlının bulunduğunu belirten Abdülkadir, Türkiye’de bulunan gençler ile sosyal medya üzerinden sokaklarda örgütlenme konusunda tecrübe sahibi olan Mısır ve Suriye’deki akranları arasında geniş iletişim ağları olduğuna dikkat çekti. “Gösteri ve protestolara katılım konusunda bu ağlar kullanılıyor.” diyen Abdülkadir, bu tecrübenin Türkiye’ye de yansıtıldığını, ayrıca bu gençlerin askeri operasyon ortamlarında nasıl hareket etmek gerektiği konusunda da tecrübeli olduğunu kaydetti.

İslami hareketler uzmanı Kemal Habib ise Müslüman Kardeşler’in Türkiye’de etkili olmasının zor olduğunu zira hareket mensuplarının farklı kentleri kapsayacak sayıda olmadığını ve lider kadrosunun genelde pek hareketli olmayan, yaşlı kişilerden oluştuğunu belirtti. Yine de bu liderlerin temas hâlinde oldukları Erdoğan’a yakın iktidar çevreleri üzerinden halkı seferber etme konusunda tavsiyelerde bulunmuş olabileceğini ekledi.

Müslüman Kardeşler’in geleneksel yöneticileri, ikinci kademe liderleri ve genç mensupları Türkiye’deki darbe girişiminde ortak bir tutumda buluştu. Bu ortak duruş, Müslüman Kardeşler’in Erdoğan rejimine stratejik önem atfettiğini gösteriyor. Ancak Müslüman Kardeşler’in darbe karşıtı seferberlikte Erdoğan için ne kadar önemli bir rol oynadığı tam olarak anlaşılamadı. Dolayısıyla Müslüman Kardeşler’in kafasındaki soru değişmiş değil: Mısır Cumhurbaşkanı Abdül Fettah El Sisi’nin normalleşme için şart koştuğu Müslüman Kardeşler yöneticilerinin iadesi konusunda Erdoğan nasıl bir tavır alacak?

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial