Tarihe tanıklık eden 88 yaşındaki Leman Memişoğlu yüzyıl önceki Ramazan deneyimini annesinin kendisine anlattıklarından aktarıyor: “Trabzon’da Kameri ayının başladığını bilmek için insanlar sadece gökyüzüne bakarmış. Hatta annem küçük bir çocukken, gökte hilali görmek için arkadaşlarıyla ‘kim önce bulacak’ diye yarışırmış. Hilal görününce tenekeler çalınır, yarın oruç günü diye yemek pişirmeye, temizlik yapmaya koyulurlarmış. Benim gençliğimde de davullar çalınırdı. İsveç’teki akrabalara biz haber verirdik, Ramazan başladı diye.”

Birçok din ve mezhep mensuplarının bir arada yaşadığı Lübnan’daki bir akademisyen arkadaşım ise farklı pencereden özetliyor hicri takvim karmaşasını: “Burada da bitmeyen davadır. Suudiler ‘bugün’ derse, Şiiler ‘yarın’ derler. Dolayısıyla bayramdan önce arife gecesi ilan edilir. Yarın bayram diyenler sokaklara dökülür alışveriş için. Gece yarısı olsa bile. Yok, bayram değil diyenler hafif kıskançlıkla izlerler bizi, bayramı bir yıl önceden bildiğimiz için.”

Uzun yıllardan beri İslam ülkeleri arasında Ramazan ayı ve bayramın başlangıç günü ihtilaflıdır. Türkiye, Orta Asya ülkeleri ve Balkanlar’daki Müslümanlar “ayın hilal halinin gözle görülmesini” esas alarak oruca başlar. Suudi Arabistan, Mısır, Suriye, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri gibi Arap ülkeleri ayın dünya ile aynı hizaya geldiği “kavuşma” halini dikkate alır. Ülkeler arasındaki bu ihtilaf, mezhep farklılığı yüzünden birçok ülkenin kendi vatandaşları arasında da yaşanır.

İstanbul’da 28-30 Mayıs 2016 tarihleri arasında yaklaşık 50 ülkeden dini temsilcilerin katılımıyla gerçekleştirilen Uluslararası Hicri Takvim Birliği Kongresi’nin temel amacı Müslümanlar arasındaki oruca ve bayrama başlama günündeki farklılığı gidermekti. Kongre sonunda oylama yapıldı. “Tekli takvim”, “çiftli takvim” ve “kararsız” seçeneklerinin bulunduğu oylamada bütün dünyadaki Müslümanlar için ortak bir takvim belirlenip, ona uyulması “oy çokluğuyla” kararlaştırıldı. Diyanet İşleri Başkanı Mehmet Görmez kapanış konuşmasında “Umuyorum ki bu toplantı İslam âlemindeki 60 yıllık ihtilafı ortadan kaldırır” dedi.