TAHRAN — “Suudi Arabistan’la ilişkilerde hükümet nasıl bir tavır takınmalı?” Bu soru geçtiğimiz günlerde İran’ın en çok okunan haber sitelerinden birinin yaptığı ankette soruldu. Anket, Suudi Arabistan’da hac sırasında yüzlerce İranlının öldüğü izdihamın ardından yapıldı. Okuyuculardan gelen cevaplar oldukça düşündürücü. Örneğin “Önümüzdeki bin yıl boyunca hiçbir İranlı Mekke’ye gitmesin.”, “Siyasi ilişkileri kesmekten başka çözüm yok.”, “Haccı bir kere boykot edersek Araplar İranlılara nasıl davranmaları gerektiğini öğrenecek.” Kaldı ki bu örnekler nispeten ılımlı görüşleri yansıtıyor. Hacda yaşanan facia zaten var olan Arap karşıtlığını iyice yükseltmiş durumda.

İran ve Suudi Arabistan arasındaki gerilimler yeni bir şey değil. İki taraf da yıllardır karşılıklı olarak hasmane duygular besliyor. Örneğin geçen sene petrol fiyatlarında büyük düşüş yaşanınca İranlı yetkililer Suudi Arabistan’ı suçladı. Asya Futbol Konfederasyonu’nun bu yıl düzenlediği Şampiyonlar Ligi’nde ise İran’ın Persepolis takımıyla Suudi Arabistan’ın El Nasır takımı arasındaki maç tartışmalara yol açtı. İranlı forvet Mehdi Taremi maçın tek gölünü attıktan sonra “Rakibin kafasını kestik.” anlamına gelen bir el hareketi yaptı. Bu olay hem İran hem Suudi medyasında büyük gürültü kopardı. Sıradan Araplar da sosyal medyada İranlı oyuncuları karalamaya başladı, Taremi’nin Instagram sayfası saldırıya uğradı.

İran’da Suudi husumetinin nasıl alevlendiğini gösteren bir başka örnek de bahar aylarında umreden dönen iki İranlı gencin Cidde Havaalanı’nda cinsel tacize uğramasıydı. Olay Riyad’a karşı büyük bir tepki dalgasına yol açtı, bu tepkiler sosyal medyaya da yansıdı. İran hac seyahatlerini askıya alırken bu karar İranlılar tarafından ekseriyetle olumlu karşılandı.

Bundan birkaç ay sonra da hacdaki facialar yaşandı. Önce Mekke’de Mescid-i Haram’ın üstüne vinç devrildi, ardından Mina’da şeytan taşlama sırasında izdiham yaşandı ve yüzlerce İranlı ezilerek öldü. İran kamuoyu hiç olmadığı kadar öfkeliydi. İzdihamla ilgili bir haberin altına yazılan okuyucu yorumları Suudi Arabistan’a tepkinin hangi boyuta ulaştığını görmeye yeter. Örneğin “Farid” isimli kullanıcı şöyle yazmış: “Allah Suud’un belasını versin. (…) Haccın idaresi tüm Müslüman ülkelerin yer aldığı bir konsorsiyuma devredilmeli. Bu serseriler Allah’ın hacılarına ev sahipliği yapmaya layık değil.” Bir başka vatandaş şöyle demiş: “Aşure törenleri için Kerbela’da her yıl 10 milyon insan toplanıyor ve kimsenin burnu bile kanamıyor. Suudiler ise bundan çok daha az sayıda hacıyı idare edemiyor.”