Ana içeriğe atla

İD Musul savaşı öncesinde aşiretlere göz kırpıyor

İslam Devleti Musul savaşı için Irak aşiretleriyle ittifak kurmaya çalışıyor ve aşiretlerin içine yerleşmek için fırsat kolluyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
Tribesmen walk at a temporary camp set up to shelter Iraqis fleeing violence in Iraq's northern Nineveh province on June 12, 2014, in Aski kalak, 40 kms West of Arbil, in the autonomous Kurdistan region. Thousands of people who fled Iraq's second city of Mosul after it was overrun by jihadists wait in the blistering heat, hoping to enter the safety of the nearby Kurdish region and furious at Baghdad's failure to help them.  many as half a million people are thought to have fled Mosul, which was captured by

ERBİL, Irak — Bir İslam Devleti lideri 23 Mart’ta Ninova vilayetindeki aşiret liderlerine şöyle seslendi: “Siz aşiret liderleri halkın önderleri, bizim de başımızın tacısınız.” Bu methiyeler, ABD öncülüğündeki koalisyonun hava saldırılarıyla desteklediği Irak ordusu ve Halk Seferberlik Birlikleri’nin Tikrit’i kurtarmasından bir gün sonra geldi.

Örgüt, 1 Nisan’da da şimdi kapatılmış olan bir Twitter hesabından “Ninova Aşiretleri Bağlılık Yeminlerini Yeniliyor ve Savaşa Hazırlanıyor” notuyla kısa bir video paylaştı. Aşiret liderlerinin Musul’daki bir toplantısında çekildiği iddia edilen video, bir grup adamın El Faysaliye’nin merkezindeki Mühendisler Sendikası’nın salonuna girişleriyle başlıyor. Toplantıya Ömer Mehdi Zeydan dışında hepsi Musullu olan altı İD lideri de katılıyor. Ürdünlü olan ve İD’in ideologlarından biri olarak tanınan Zeydan, geçen ekimde Ürdün’den ayrılıp İD’e katılmasından bu yana ilk kez bu video ile ortaya çıktı. Katılımcıların İD lideri Halife İbrahim ya da diğer adıyla Ebubekir El Bağdadi’ye bağlılık yemini etmesiyle biten videoda 80 aşiret liderinin yemin ettiği iddia ediliyor ve Ninova’da İD’e biat eden 30 aşiretin isimleri sayılıyor.

Şammar aşiretinin lideri ve Ninova’nın en tanınmış aşiret reisi olan Şeyh Abdullah El Yaver görüntülere ilişkin Al-Monitor’a şöyle konuştu: “Onların çoğu aşiret lideri değil, küçük aşiret gruplarının başları. Sadece kendi adlarına konuşuyorlar. Zaten gerçek aşiret liderleri kolayca tanınır.”

İD’in en sert muhaliflerinden olan Yaver, Irak Kürdistanı’ndaki Dohuk’tan yaptığı açıklamayı şöyle sürdürdü: “Bu adamlar İD liderlerinin dayattığı şeyleri söylüyorlar. Maalesef şehirdeki herkes tutsak durumunda.”

El Hadidi aşiretinin reisi Ahmet El Orçani de Facebook’ta paylaşılan ve kendi aşiretinden bir kişinin de yer aldığı bir diğer videoya ilişkin benzer görüşler dile getirdi. Bu videoda da bir grup aşiret mensubu Peşmerge’nin İD’den kurtardığı Arap köylerindeki sorunları bir Kürt liderle görüşüyor. Orçani bu görüşmeye ilişkin şöyle dedi: “Aşireti temsilen konuştuğunu söyleyen şahıs, sadece kendi adına konuşuyor. Diğerleri (İD’e bağlılık yemini edenler) için de aynı şey geçerli.”

Ninova milletvekili Muhammed Salim’in Ninova videosuna ilişkin Irak Medya Grubu’na yaptığı açıklama da şöyle oldu: “Terör örgütünün kontrolündeki bölgelerde bulunan aşiretlerin dile getirdiği tutumlar gerçek değil. Bunlar İD’in Musul’da halk desteğine sahip olduğunu göstermek amacıyla silah zoruyla yapılan açıklamalar.” Salim, bu iddiasına destek olarak videonun odağında yer alan ve Modern Standart Arapçayı mükemmel şekilde kullanarak Kuran’dan ayet ve hadisler okuyan, cihadı teşvik eden kişilere dikkat çekti. Salim’e göre aşiret liderleri bu dile aşina değildir ve Arapçanın halk şivesini kullanır.

Konuya vakıf kaynakların Al-Monitor’a verdiği bilgiye göre konuşmacıların çoğu İD’le irtibatlı kişiler. Bunların en az ikisi, İD’in emirlerine uymadıkları ya da halifeliğin kuruluşunu kabul etmedikleri için sürülen din adamlarının yerine Musul’daki camilere örgüt tarafından atanan vaizler. İD, Musul’u ele geçirdiği haziran 2014’ten bu yana en kolay, hızlı ve ikna edici yol olarak fikirlerini camilerden yayıyor.

Kaynaklar videonun Tikrit’in kurtuluşundan bir gün sonra yayımlanmasının tesadüf olmadığını belirtiyor. Görüntülerin Tikrit’i kaybeden İD’e Musul savaşı öncesi destek toplama amacıyla yayımlandığı düşünülüyor.

Beyrut merkezli Irak Stratejik Araştırmalar Enstitüsü’nün Başkanı sosyolog Falih Abdul Cabbar da Irak’taki çarpıcı bir olguya dikkat çekiyor: Irak’ta iktidar gücü zayıflayan her odak, yerel güçlere bilhassa da aşiretlere yakınlaşmaya çalışıyor.

İD de Saddam Hüseyin’in izinden giderek bu yaklaşımı benimsemiş görünüyor. Saddam Hüseyin, ABD’nin 2003’te Irak’ı işgal edeceği anlaşılınca iktidarının zayıflaması üzerine aşiretçiliği kışkırtıp aşiret liderlerine yanaşmaya çalışmıştı. Ninova’da iktidara destek olarak aşiretlerin kullanılmasının bir diğer örneği 2013’te yaşanmıştı. Vali Esil Nuceyfi, Ahrar Meydanı’ndaki protestolar sırasında aşiretlerle Irak güvenlik güçlerini karşı karşıya getirmişti.

Peki, zamanı geldiğinde Ninova aşiretlerinin İD’in yanında savaşacağını düşünen var mı? Ninova’daki aşiret yapısı askeri bir savaş seçeneği değil, toplumsal ve siyasal bir olgudur. Önceki yıllarda El Kaide’yle mücadelede kurulan Sahva Güçleri örneğinde olduğu gibi Ninova, Anbar, Kerkük ve Selahaddin gibi bölgelerde terör örgütlerine karşı aşiret mensuplarını toplayıp silahlandırma girişimleri Ninova’da başarılı olmadı. Aşiretler İD’e karşı tek başına direnemedi. İD, aşiret liderlerinin mülklerine el koydu, evlerini, misafirhanelerini bombaladı, Ninova köylerinde infazlar gerçekleştirdi ama aşiretler boyun eğmedi.

İD’in Musul’u aldıktan sonra mülklerine el koyduğu Yaver bu konuda şöyle konuştu: “Aşiretlerin İD’in tarafında savaşmayacağından eminim. İD liderleri bu toplantıyla bunu başarabileceklerini düşünüyorlarsa yanılıyorlar.”

Öte yandan aşiretlere asıl İD’den kurtulduktan sonra güvenlik güçleri emniyeti tamamen sağlayıncaya kadar bilhassa ücra bölge ve köylerde iş düşecek.

More from Saleh Elias