Türkiye’nin muktedir Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, sık sık Türkiye’deki İslamcı hareketin lideri olarak resmedilir. Erdoğan’ın keskin İslamcı retoriği ve toplumun dindar kesiminden aldığı geniş destek düşünüldüğünde de, çok yanlış bir saptama değildir bu. Ne var ki, bu tablo son zamanlarda biraz çetrefilli bir boyut kazandı. Zira “Erdoğancılık” kendi içinde bir ideolojiye dönüşerek, Türkiye’nin İslamcı hareketinin kimi emektarlarını bile hayal kırıklığına uğratmaya başladı.
Tanımdan başlamak gerekirse, İslamcılık kavramı genel olarak devletin araçlarını kullanarak toplumu İslamcılaştırmaya çalışan siyasi hareketler veya partiler için kullanılır. Bu bakımdan, doğası gereği otoriter bir muhtevaya sahiptir --- bilhassa da İslam hukukunu (Şeriat) bunu istemeyenlere dayattığı zaman... Ancak İslamcı partilerin yapıları ille de hiyerarşik olmaz. Aksine, tüm mensuplarına hükmeden tek bir karizmatik “yüce lider”den genelde yoksundurlar. Örneğin, Mısır’daki Müslüman Kardeşler kendisini “tek bir lider tarafından yönlendirilen siyasi bir parti olarak değil, iç istişarelere göre hareket eden uyumlu bir ‘topluluk’” olarak görür.
Ak Parti de 2001’de ilk kurulduğu zaman “iç istişare” vaat eden bir partiydi. Hatta üç dönem kuralıyla partinin elit kadrolarında sistematik bir değişim de öngörülmüştü. Ancak parti yavaş yavaş “tek bir lider tarafından yönetilen siyasi bir partiye” dönüştü, ki bu lider de elbette Recep Tayyip Erdoğan’dı. Partinin üç dönem kuralı da halen geçerli olsa da bir tek Erdoğan’ı etkilemedi. (Erdoğan şu an “tarafsız” bir Cumhurbaşkanı olduğu için Ak Parti kuralları ona işlemiyor: ama Ak Parti’yi fiilen halen o yönetiyor).
Dahası, son zamanlarda Türk basının neredeyse yarısı tarafından pompalanan Erdoğan yanlısı propaganda, bir şahıs kültü formunu almış durumda ve bu da İslamcılığın genel ruhuna aykırı. Örneğin, yeni çıkan “Çağın Güneşi: Recep Tayyip Erdoğan” isimli kitap Cumhurbaşkanı’nı “gençliğimizin idolü” diye tanımlıyor ki, tipik bir İslamcıya tuhaf hatta sapkın gelecek bir kavramdır bu.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.