Ana içeriğe atla

Netanyahu Erdoğan’ın tahriklerine cevap vermeye başladı

Türk Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın saldırılarına uzun zaman sessiz kalan İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, yaklaşan seçimlerle birlikte artık kendini tutmayacağa benziyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
Israel's Prime Minister Benjamin Netanyahu gestures as he delivers a speech during the launch of his Likud party election campaign in Tel Aviv January 5, 2015. Netanyahu was re-elected head of the right-wing Likud party last week, overcoming his first hurdle toward winning a fourth term in office in a March general election. REUTERS/Baz Ratner (ISRAEL - Tags: POLITICS ELECTIONS) - RTR4K5IA

İsrail gündemine hâkim olmaya başlayan seçim iklimi, Başbakan Benjamin Netanyahu’nun Türkiye konusundaki yaklaşımını da etkiliyor. Netanyahu “sessizlik yemini” etmiş ve uzun zamandır Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın kendisini ve İsrail Devleti’ni hedef alan çıkışlarına tepki vermekten bilinçli olarak kaçınmıştı. Ancak görünen o ki Netanyahu kendini tutmaya devam ederek seçmene zayıflık görüntüsü vereceğine, sessizliği ile siyasi rakiplerine malzeme sağlayacağına kanaat getirmiş bulunuyor.

Erdoğan en son Netanyahu’nun 11 Ocak’ta Paris’te yapılan terör karşıtı yürüyüşe katılmasını kınayarak şöyle dedi: “Gazze’de 2 bin 500 kişiyi katletmek suretiyle devlet terörü yapan bu zatın el sallamasına siz nasıl bakıyorsunuz?” Netanyahu bu sözlere önce sessiz kaldı. Ancak Dışişleri Bakanı Avigdor Liberman, Erdoğan’ın kullandığı sıfatlar ve yaptığı demagojiye hemen tepki verdi. Kudüs’te 14 Ocak’ta İsrailli büyükelçilerin bir araya geldiği toplantıda konuşan Liberman, Türk cumhurbaşkanına “antisemitist mahalle kabadayısı” dedi ve suçlayıcı bir dille şunu ekledi: “Kültürlü Avrupa’da, siyaseten doğrucu Avrupa’da Erdoğan ve dostlarına (…) karşı görülen bu kuzuların sessizliği bizi 1930’ların gerçeğine geri götürüyor.”

Görünen o ki Liberman’ın sert söylemi Netanyahu’yu da nihayet protokolü bir kenara bırakmaya ikna etti. Başbakan, İsrail yanlısı bir lobi kuruluşu olan Amerikan-İsrail Halkla İlişkiler Komitesi (AIPAC) üyeleriyle yaptığı görüşmede ilk defa Erdoğan’a tepki verdi ve Türk liderinin sözlerini kınadı. Hatta bu “lüzumlu” kınamayı terörle mücadeleye bağlayarak şöyle dedi: “Kanaatimce terörle mücadele riyakârlık üzerine kurulursa başarılı olamaz.”

Netanyahu’nun Erdoğan’a yanıt vermek için AIPAC kabulünü seçmesi tesadüf değil. Kudüs’teki üst düzey bir diplomatik kaynak bu konuda bana şöyle dedi: “Washington’da bu hafta yemin ederek göreve başlayacak olan yeni Kongre, son dönemlerde seçilen kongreler içinde Türkiye’ye en az dostluk besleyen kongredir.”

Bu sözler bir tehdit iması içeriyor. Dünya üzerindeki Ermeniler, önümüzdeki 24 Nisan’da Osmanlı’nın Ermeni halkına karşı işlediğini iddia ettikleri ve “Medz Yeghern” (Büyük Felaket) olarak adlandırdıkları soykırımın 100’üncü yıl dönümünü anacak. Her yıl olduğu gibi bu yıl da ABD Başkanı ve Kongre hassas bir mesele olan Ermeni soykırımını tanıma talepleriyle karşılaşacak. İsrail uzun yıllar AIPEC üzerinden Kongre’nin soykırımı tanımasını engellemeye çalıştı ve bunu Türkiye’ye dostluğunun bir göstergesi olarak yaptı. Ancak bugün Kudüs’te süren tartışmalarda artık eldivenleri çıkarıp Türkiye’yi uluslararası alanda sıkıştıracak bir karşılık verme zamanının geldiğini düşünenler var.

Öte yandan Netanyahu ve Liberman’ın tepkileri Türk yetkililerinin söylemini hiçbir şekilde yumuşatmış değil. İki lider arasındaki çatlak büyümeye devam ediyor. İsrail Başbakanı’nın Mavi Marmara’da öldürülen Türk aktivistlere ilişkin tazminat anlaşmasını bir yılı aşkındır sonuçlandırmaması Ankara’daki cumhurbaşkanlığı sarayında tepki topluyor. Bu anlaşma ikili ilişkilerin normalleşmesini ve karşılıklı olarak büyükelçilerin atanmasını öngörüyordu. Üst düzey Türk yetkililer hâlen İsrail’in onayını bekleyen anlaşmaya ilişkin geçen sene defalarca destekleyici beyanatlarda bulunmuştu.

Türkiye bu arada Filistinlilere verdiği desteği gittikçe artırıyor. Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas Ankara’da sürekli misafir ediliyor, Arap medyasına göre Katar’ı terk etmesi istenen Hamas Siyasi Büro Şefi Halid Meşal de Türkiye’de sıcak karşılanıyor.

Paris saldırılarının ardından Netanyahu’nun radikal İslam hakkında söyledikleri ve Avrupa’ya terörle mücadelesinde İsrail’in yanında durması için yaptığı çağrı Türk basınında geniş yer buldu.

Avrupa ise Netanyahu’nun bu sözlerinden İsrail ve Avrupa’nın karşı karşıya olduğu tehditler arasında bağ kurmasından hoşnutsuz olduğunu hissettirdi. Zira bu sözler Avrupa’da İsrail işgalinin konuşulmasını engelleme çabası olarak algılanıyor. Avrupa aynı zamanda aşırı söylemini sürdüren Erdoğan’ın İsrail’e yönelik sözlü saldırılarını görmezden gelmeyi tercih ediyor. Türk Başbakanı Ahmet Davutoğlu da Gazze’de masum insanların öldürülmesinden Kudüs ve Tapınak Tepesi’nde Müslümanlara karşı şiddet kullanılmasına kadar Netanyahu’yu bir dizi tahrikle suçladı. Ona göre Müslümanlar bu tür uygulamalar yüzünden radikalleşiyor.

Erdoğan, İsrail eski Cumhurbaşkanı Şimon Peres’e çıkıştığı 2009 Davos olayından bu yana ve bilhassa da 2010 Mavi Marmara baskınının ardından Filistinlilere verdiği desteği kendini tüm ümmetinin, yani ulusal sınırları aşan ve zamanında Osmanlı sultanlarının önderlik ettiği İslam dünyasının hamisi olarak konumlandırmak için kullanıyor. Erdoğan bu mesajı vermek için 12 Ocak’ta kabul ettiği Abbas’la birlikte Türklerin tarihte kurduğu 16 imparatorluğun askeri kıyafetlerini giymiş muhafızların gülünç görüntüsü önünde poz verdi.

Kendini sultanların halefi olarak gören Erdoğan, resmiyette hâlen Avrupa Birliği’ne girmeye çalışıyor olsa da Avrupa’ya saldırmaktan da geri durmuyor. Avrupa’yı İslamofobia ve ırkçılıkla suçlamaktan çekinmiyor.

Paris’teki trajik olayın ardından Charlie Hebdo dergisinin çıkardığı özel anma sayısı da  Erdoğan’ı hiç mi hiç memnun etmedi. Aslına bakılırsa Türkiye cumhurbaşkanı bu sayıyı cezayı hak eden bir provokasyon olarak niteleyen ilk kişi oldu ve tüm Müslümanlar adına “Hz. Muhammed’e saygı gösterilmesini”  talep etti.

İsrail’in hem açıktan hem yerleşik diplomatik kanallardan dile getirdiği protesto ve şikâyetlere rağmen Türkiye’nin cumhurbaşkanı ile başbakanı İsrail’e yönelik sert saldırılarını İran eski cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad’ın söylem ve davranışlarını anımsatacak şekilde sürdürüyor.

Dünya liderlerinin Paris’teki yürüyüşünün hemen ardından Netanyahu’nun heyetinde yer alan kıdemli bir yetkiliyle konuştum. İsrail Başbakanı’nın arasında sadece iki liderin bulunduğu Abbas’la tokalaşmayı aklından bile geçirmediğini belirten yetkili şöyle dedi: “Abbas’ın Güvenlik Konseyi’ne ve Lahey’deki Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne yaptığı tek taraflı başvuru diyalog ihtimalini ortadan kaldırdı.” Netanyahu’nun yine yürüyüşün ön safında yer alan Türkiye Başbakanı ile tokalaşma ihtimalinin yaşanıp yaşanmadığını sorduğumda ise aynı yetkili bu “daha da düşük” bir ihtimaldi, dedi.

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial