Ana içeriğe atla

Ankara’nın odağında İslam Devleti değil Esad var

Başbakan Ahmet Davutoğlu Washington’u gerçek düşmanın Suriye rejimi olduğu konusunda ikna etmeye çalışsa da ABD öncülüğündeki koalisyonun odağında İslam Devleti var. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
Turkish soldiers are seen on top of an armoured vehicle, with the Syrian town of Kobani in the background, near the Mursitpinar border crossing on the Turkish-Syrian border, in the southeastern Turkish town of Suruc in Sanliurfa province October 3, 2014. Kurdish fighters defending a Syrian border town warned on Friday of a likely massacre by Islamic State insurgents as the Islamists encircled the town with tanks and bombarded its outskirts with artillery fire. Turkey said it would do what it could to preven

Irak ve Suriye’ye müdahaleye izin veren tezkere 2 Ekim’de parlamento onayı almış olsa da Türkiye’nin, İslam Devleti’ne(İD) karşı ABD öncülüğünde kurulan koalisyona katılması giderek daha da düşük bir olasılık gibi görünüyor. Tezkere Batı’da Türkiye’nin İD’e karşı nihayet harekete geçeceği şeklinde yorumlandıysa da Ankara’nın önceliğinin Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad’ı devirmek olduğu aşikar.

Ancak bu öncelik İD karşıtı koalisyonun 11 Eylül’de imzalanan Cidde bildirisinde tanımlanan amacıyla örtüşmüyor. Körfez İşbirliği Konseyi’ne üye devletler, Mısır, Irak, Ürdün, Lübnan ve ABD’nin imza koyduğu bildiride sadece İD’in yok edilmesinden bahsediliyor.

Cidde’deki konferansa katılan Türkiye örgütün elindeki 49 rehineyi gerekçe göstererek onların hayatlarını tehlikeye atmamak için bildiriyi imzalamamıştı. Rehinelerin serbest bırakılmasının ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan askeri destek de dahil mümkün olan her şekilde koalisyona katkıda bulunacaklarını açıklamıştı.

Başbakan Ahmet Davutoğlu ise şimdi bu desteğin Suriye rejiminin ana hedef olması koşuluna bağlı olduğunu söylüyor. Davutoğlu CNN’den Christiane Amanpour’a 6 Ekim’de yaptığı açıklamada şöyle dedi: “Sınırımızın korunacağından emin olduğumuz açık bir strateji olursa elimizden gelen her şeyi yapmaya hazırız. Halkı, sınırdan Türkiye'ye iten bir rejim istemiyoruz. Diğer terör örgütlerinin bölgede etkili olmasını da istemiyoruz”

Davutoğlu Esad rejiminin devrilmesinin Türkiye’nin şartlarından biri olup olmadığına ilişkin soruyu da net bir dille yanıtladı: “Elbette, Esad zalim politikalarını sürdürürse bu örgüt gider başka bir radikal örgüt gelebilir”.

Davutoğlu’nun bu sözleri iki noktaya işaret ediyor: Birincisi İD yenilirse Türkiye’ye sınır bölgeler yeniden Suriye rejiminin kontrolüne girer. İkincisi de PKK’ya yakın Kürt Demokratik Birlik Partisi (PYD) Suriye’nin kuzeyini kontrol altına alır.

İkinci nokta, Erdoğan’ın 28 Eylül’de yaptığı açıklamayla da örtüşüyor. Erdoğan uluslararası toplumu İD’e karşı harekete geçip, PKK’ya karşı hiç bir şey yapmadıkları gerekçesiyle eleştirmişti.

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) ve Halkların Demokratik Partisi’ne (HDP) göre ise Erdoğan ve Başbakan, PKK’yla yürütülen barış sürecine rağmen, D’i Esad ve PKK’dan daha ehvenişer görüyor. Davutoğlu’nun son açıklamaları da bu iddiayı güçlendiriyor.

Türkiye’nin, bir adım ötedeki Kobani’de bulunan Kürtlere yardım etmek için pek bir şey -hatta hiçbir şey- yapmaması da manidar. Zira bu hareketsizlik Davutoğlu’nun Ankara’nın Kobani’nin düşmemesi için elinden geleni yapacağına dair açıklamalarının altını oyuyor.

Erdoğan ve Davutoğlu sayılarının bir buçuk milyonu aştığı tahmin edilen Suriyeli mülteciler için sınırın Suriye tarafında tampon bölge ve uçuşa yasak bölge oluşturmak da istiyor. Ancak İD’in elinde uçak olmadığına işaret eden uzmanlar Ankara’nın bu konudaki ısrarının Suriye rejimiyle ilgili olduğuna inanıyor.

Ancak, Ankara henüz ABD’yi, Suriye rejiminin birincil hedef olması, tampon bölge ve uçuşa yasak bölge konularında ikna edebilmiş değil. ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Jen Psaki 6 Ekim’deki basın toplantısında Davutoğlu’nun açıklamalarına ilişkin ABD’nin İD’e odaklandığını belirterek, “Bizim pozisyonumuzda bir değişiklik yok” dedi.

Türkiye’nin girişimlerini daha da zora sokan bir diğer unsur ise Suriye rejiminin İD’e karşı gerçekleştirdiği ve kısmen başarılı olan hava operasyonları.

Peki, Ankara İD’e karşı mücadelede yalnız başına kalma riskine rağmen neden hala boşa kürek çekiyor?

Cihan Haber Ajansı Genel Müdürü ve Zaman Gazetesi dış politika yazarı Abdülhamid Bilici Suriye’de üç yıldır devam eden krizin Türkiye için diğer ülkelerden daha farklı tehlikeler doğurduğuna dikkat çekti.

Al-Monitor’a konuşan Bilici, dünyanın dikkati İD’e kaymışken Ankara’nın bu tehlikeler nedeniyle Suriye rejimine odaklanmaya devam ettiğini söyledi: “Ankara için Baas rejimi İD’e kıyasla halen daha büyük bir sorun. Dünyanın rejimi kabul etmesi bu sorunları daha da büyütecek”.

Elbette zalim diktatörler Orta Doğu için yeni bir şey değil ve dünya geçmişte onlarla yaşamayı öğrenmişti. Esad’ın şimdiye kadar iktidarda kalabildiği düşünüldüğünde, onu eli kanlı bir diktatör olarak kınayan uluslararası toplumun bir noktada rejimi kabullenmesi de çok uzak bir ihtimal değil. Ayrıca Şam’ın Rusya ve İran’dan aldığı güçlü desteği de hesaba katmak gerek.

İstanbul Kadir Has Üniversitesi Uluslararası İlişkileri Bölümü öğretim görevlisi ve Habertürk köşe yazarı Soli Özel de Erdoğan ve Davutoğlu’nun eli kanlı bir diktatör olarak kınadıkları Esad’ın iktidarını korumasından korktuğu görüşünde. Özel’in Al-Monitor’a yaptığı değerlendirme şöyle: “Davutoğlu İD’in aslında bir öfke sonucunda doğduğunu ve bu öfkenin kaynağı olan Suriye rejimi giderse bu tür grupların da gideceğini söylüyor. Ancak bu söylediğine kendi inanıyor mu bilmiyorum”.

Özel Ankara’nın uluslararası toplum destek vermemesine karşın uçuşa yasak ve tampon bölge konularındaki ısrarının altında başka bir neden olup olmadığını da sorguluyor:“Eğer İD kuzey Suriye’de bir katliam yaparsa, Ankara’nın harekete geçmeme bahanesi bu olabilir. Ankara, ‘Ben uluslararası toplumu uyardım, ama harekete geçilmedi’ diyebilir”

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı’ndan güvenlik uzmanı ve Milliyet köşe yazarı Nihat Ali Özcan ise Türk ordusu için asıl sorunun Orta Doğu’da kimin düşman olduğuna karar verememek olduğunu belirtiyor. Özcan 7 Ekim tarihli köşe yazısında şöyle dedi: “Eğer, hedef Esad ise iş kolay. Ya da Süleyman Şah Türbesi gibi adresi belli, askeri hedefler fiziki ve haritada da kolayca görülebilir. Diğer yerlerde ise düşmanın/düşmanların kim ve nerede olduğu belli değil. Üniforması yok ve sivil halkın bir parçası.”

Öte yandan New York merkezli global danışmanlık şirketi Teneo’nun Türkiye uzmanı Wolfango Piccoli, Ankara’yı öfkelendirse de İD’e karşı yumuşak davranıldığı iddiasını destekleyen bazı işaretler olduğuna dikkat çekiyor: “On binlerce internet sitesinin kapatıldığı bir ülkede Türkçe yayın yapan Takva Haber gibi yanlı internet siteleri örgütü yüceltmeyi ve genç Türklerin örgüte katılımını teşvik etmeyi sürdürüyor”.

Özetle, Türkiye tamamen farklı fikirlerle kurulmuş bir koalisyona kendi önceliklerini dayatma çabalarını sürdürürken, Suriye’deki durum Ankara için giderek daha kötü bir hal alıyor. 

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial