Ana içeriğe atla

İran Hamas'a para yardımına yeniden başladı

Bölgede yaşanan ani gelişmeler, Hamas ve İran’ı yakınlaştırdı. Ancak Hamas-Hizbullah ilişkilerindeki soğukluk sürüyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
EDITORS' NOTE: Reuters and other foreign media are subject to Iranian restrictions on leaving the office to report, film or take pictures in Tehran.

A money changer holds Iranian rial banknotes as he waits for customers in Tehran's business district January 7, 2012. REUTERS/Raheb Homavandi  (IRAN - Tags: BUSINESS) - RTR2VZCL

Al-Monitor'un Gazzeli kaynaklardan edindiği bilgiye göre, İran Hamas'a yeniden mali yardım yapmaya başladı. Ancak bu yardım, ikili ilişkilerin bozulduğu 2012 sonlarına dek yapılan yardımdan daha düşük miktarda.

Hamas'ın iki yılı aşkın bir aradan sonra İran eksenine yeniden dönüp dönmeyeceği, Gazze’deki siyasi çevrelerde merak konusuydu.  Hamas’la İran arasında tek temas noktası olarak kalan Hamas’ın önde gelen ismi Mahmut El Zahar, 10 Mart’ta ikili ilişkileri düzeltmeye yönelik adımlar açıklamıştı.

Hamas’ın siyasi yönetimine yakın bir kaynağın Al-Monitor'a verdiği bilgiye göre, uzun münakaşa ve gizli görüşmelerin ardından Tahran, yakında Halid Meşal'i ağırlamayı planlıyor. Aynı kaynak, Hamas’la ilişkilerin düzetilmesi için Katar’ın da İran nezdinde arabuluculuk yaptığını bildirdi. Katar Dışişleri Bakanı Halid El Atiye bu kapsamda şubat sonunda Tahran'a gitti.

Aynı kaynağa göre İran, Zahar ile Hamas'ın silahlı kanadı İzzeddin El Kassam Tugayı liderlerinden Mervan İsa arasında yapılan görüşmelerin ardından geçen hafta Meşal'in ziyaretine yeşil ışık yaktı. Uzun zamandır beklenen bu ziyaret, Meşal'in Dini Lider Ayetullah Hamaney ile yapacağı görüşme ile taçlanacakmış.

İslami Cihat Genel Sekreteri Ramazan Şalah da Meşal ile yaptığı görüşmede ve kısa süre önce gerçekleştirdiği ilk Katar ziyaretinde Tahran ziyaretinin ayrıntılarını ele aldı.  

Bölgesel gelişmeler

İran Meclis Başkanı Ali Laricani, ikili ilişkilerin yeniden başladığını 10 Mart'ta şöyle açıkladı: "İran, bir direniş hareketi olduğu için Hamas'ı destekliyor. (...) İlişkilerimiz iyi durumda, eski hâline döndü. Şu an bir sorunumuz yok.”

Al-Monitor, yurt içi ve yurt dışında yaşayan birinci ve ikinci kademe Hamas liderlerine İran'la ilişkilerin düzelmesine nasıl baktıklarını sordu. Bir Hamas lideri Gazze'deki bürosunda Al-Monitor'a şu açıklamayı yaptı: “Bu hareket, o kucaktan bu kucağa, İran'dan Mısır'a, oradan Katar'a, sonra yine İran'a atlayan bir hareket değildir. Hamas’ın illa da hatalı olması gerekmez. Aksine Hamas, hem kendisiyle hem de İslamcı ve ulusal kurtuluş çizgisiyle tutarlıdır. Hamas, halkın iradesi, özgürlük hakkı ve kendi siyasi sistemini kurma hakkının yanında yer almıştır.”

Aynı kaynak, Mısır’ın eski Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi'nin devrilmesini izleyen bölgesel gelişmelerin İran-Hamas yakınlaşmasını hızlandırdığını kabul etti. Meşal'e ev sahipliği yapan Katar ile İran arasındaki ilişkilerin gelişmesi de Hamas'ın Tahran'la arayı düzeltmesinde çok önemli bir etmen olmuş: “Bölgedeki gelişmeler, Hamas-İran ilişkilerinin canlanmasını doğal olarak hızlandırdı. Bunların arasında belki de en önemlisi, darbenin ardından Hamas-Mısır ilişkilerinde yaşanan sert kopuş ve Katar ile Suudi Arabistan arasındaki gerginliktir. Bu gerginlik, Doha-Tahran ilişkilerinin ısınmasına yardımcı oldu ve Hamas’a olumlu yansıdı.”

Hamas hükümetinin eski enformasyon bakanı Yusuf Rızka İran'la ilişkilerin istikrarlı seyrettiğini belirterek, iki tarafın başta İsrail olmak üzere pek çok konuda hemfikir olduğunu söyledi.

Mali yardımın yeniden başlaması Hamas’ı memnun ediyor. Zira bu, hareketin Tahran'daki karar vericilerden veto yemediğine işaret ediyor. Dahası Hamas, Meşal'in ziyaretinin ardından İran’ın mali yardım miktarını artıracağı konusunda da iyimser.

Gazze lideri İsmail Haniye'nin eski siyasi danışmanlarından Ahmet Yusuf da bu beklentiyi doğruladı. Tarafların stratejik ortak olduğunu, Suriye başta olmak üzere ihtilaflı konularda birbirlerine anlayış göstermeye mutabık kaldığını belirten Yusuf,  Hamas'ın da bu nedenle İran'la ilişkileri geliştirmeye istekli olduğunu söyledi.

Ne var ki Hamas-İran ilişkilerinin canlanması, Tahran'ın tüm müttefiklerini memnun etmeyebilir, bilhassa da Hamas'ın kendi eksenlerine geri dönmesini istemeyen  Suriye ve Hizbullah'ı.

Hizbullah'la uzlaşı

Lübnan'da yaşayan üst düzey bir Filistinli isim, Hamas'ın İran’la uzlaşmasına paralel olarak Hizbullah’la da uzlaşması için arabuluculuk yapmaya çalıştı. Bu kaynağın Al-Monitor'a telefonla verdiği bilgilere göre Hizbullah, Hamas'ın Lübnan üzerinden Suriye'ye silah sokulmasına göz yumduğunu, bazı Hamas unsurlarının da Suriye'de savaştığının tespit edildiğini iddia ediyor. Aynı kaynak, bazı Filistinlilerin Beyrut'un güney banliyölerindeki bombalamalara karıştığını da kaydetti. Hamas bu iddiayı yalanlıyor. Kaynak, devamında şu bilgileri verdi: “Beyrut’ta kapalı kapılar ardında gerçekleşen arabuluculuk girişimleri neticesinde Hamas ile Hizbullah, Suriye konusunda ‘anlaşamamakta anlaştı’ ve ‘stratejik ortaklığı’ sürdürme kararı aldı.”  

Bu bilgiyi doğrulayan Hamas yetkilisi Salah Bardavil, hareketin Hizbullah ile ilişkisinin Suriye konusundaki anlaşmazlıklara rağmen iyi olduğunu, ilişkileri düzeltmeye yönelik çabaların iki tarafın da menfaatine olduğunu belirtti.

Hizbullah’la arayı düzeltme konusunu sadece lafta bırakmayan Hamas, Lübnan’a heyetler göndermeye başladı. Hamas, Lübnan’daki Filistin mülteci kamplarında cihatçı ve Selefi grupların ana destekçisi olmakla suçlanıyor. Hamas temsilcileri, Hizbullah’a masum olduklarını ispatlamak için harekete geçmiş durumda. İki taraf arasındaki bağlar kopmuş değil. Tüm zorluk ve anlaşmazlıklara rağmen taraflar, önemli bir ortak zemine sahip ve ilişkileri koparmayı düşünmüyor.

Hamas’ın Lübnan'da yaşayan isimlerinden Cihat Taha, 16 Mart'ta Sadaaden.com sitesine verdiği mülakatta, hareketin Lübnan-Filistin ilişkilerini güçlendirmek ve mezhepsel çekişmeyi durdurmak amacıyla yeni bir girişim başlatmayı düşündüğünü açıkladı. Taha, bu girişimin başarılı olmasını sağlamak için Hamas'ın Lübnan güvenlik makamlarıyla yoğun temaslar yürüterek Hizbullah'la ilişkilerini geliştirmek istediğine işaret etti.

 Al-Monitor'a konuşan Hamas'a yakın bir kaynak, Mısır ve Suriye'de yaşanan değişimin sonucunda bölgede son birkaç aydır “kartların yeniden karıldığını” ve Hamas-Tahran ilişkilerinin canlanmasının da bu kapsamda görülebileceğini belirtti. Kaynak, şöyle devam etti: “İkili ilişkilerin düzelmesi yakındır. Çünkü Tahran’daki Şii yönetimi, mezhepsel ve siyasi kutuplaşmanın bölgeye hâkim olduğu bir ortamda Sünni Hamas’la ilişkilerini yeniden başlatmak ve güçlendirmek istiyor. Öte yandan Hamas da böylesi kritik bir dönemde bu ilişkiye ihtiyaç duyuyor ve Meşal'in ziyaretiyle bunu gerçekleştirmeyi umuyor. Bu sayede Hamas’a can gelir ve görülmemiş bir şekilde sertleşen ablukaya dayanmasına yardımcı olur.” 

More from Adnan Abu Amer