Ana içeriğe atla

Hamas Denies Meshaal Leaving Qatar

Üst düzey Hamas yetkilileri, liderleri Halid Meşal’in Katar’la ilişkilerini bitirdiğine dair haberleri katiyetle yalanlıyor.
Hamas leader Khaled Meshaal uses his mobile phone in his office in Doha November 29, 2012. Meshaal said the de facto recognition of a sovereign Palestinian state won by his rival Mahmoud Abbas should be seen alongside Gaza's latest conflict with Israel as a single, bold strategy that could empower all Palestinians. Meshaal said the short war which claimed 162 Palestinian lives and five Israelis was concluded on terms set by the Palestinian Islamist movement and ended its isolation, creating a new mood that

Hamas lideri Halid Meşal’in iki ayı aşkın bir süredir ortalıkta görünmemesi birçok soru işaretine yol açtı. Meşal, ne bir Arap başkentini ziyaret etti ne de televizyona çıktı. Buna, Meşal’in konutuna sadece birkaç metre uzaklıkta olan El Cezire kanalı da dâhildi. Hamas lideri, 23 Eylül’de sürpriz bir şekilde El Cezire’ye çıkarak sessizliğini nihayet bozdu.

Meşal’in ortadan kaybolması, hem medyada hem siyasi çevrelerde spekülasyona neden oldu. Hizbullah’a yakınlığıyla bilinen Lübnan’ın Al-Akhbar gazetesi, Meşal’in Katar’ın başkenti Doha’da zor günler geçirdiğini yazdı. Habere göre, durum öyle bir hâl almıştı ki Meşal, Doha’dan ayrılmayı ciddi ciddi düşünüyordu ve belki Sudan’ın başkenti Hartum’a, belki de Beyrut veya Tahran’a gidebilirdi.

İddiaları katiyetle yalanlayan Hamas Dış İlişkiler Bürosu Sözcüsü İzzet El Rişk, haberleri Hamas’a zarar vermeye dönük propaganda olarak niteledi. Sözcüye göre, ne Meşal’in Katar’daki ikametgâhında ne de diğer Hamas liderlerinin yaşadığı yerlerde bir değişiklik söz konusu.

Al-Monitor’a özel bir mülakat veren Rişk, Hamas yönetiminin Katar’dan ayrılmayı ihtimal olarak bile görüşmediğini, bunu gerektirecek bir sebep olmadığını söyledi. Rişk’e göre, Hamas’ın etrafında çemberin daraldığını söyleyenler olsa da birçok Arap devleti harekete ev sahipliği yapmaya açık.

Hamas Siyasi Büro Başkan Yardımcısı Musa Ebu Marzuk da Meşal’in ve onunla birlikte Katar’da bulunan Hamas kadrolarının baskı altında olduğunu reddetti. Mısır’da yaşayan Marzuk, bu tür iddiaları mesnetsiz ve “düpedüz yalan” olarak niteledi. Ayrıca, Facebook sayfasında paylaştığı bir mesajda, Meşal’in herhangi bir kısıtlamaya da tabii olmadığını belirtti. Zira konuya ilişkin çıkan haberlerde, Meşal’in ev hapsinde olduğu, Katar makamlarının “güvenlik gerekçesiyle” Meşal’in serbest dolaşmasına izin vermediği de iddia edilmişti. Haberlere göre, Meşal’in yaşam koşulları, “sıkı bir abluka” halinden farksızdı.

Meşal’in sık sık danıştığı ve sözüne itibar ettiği bir kişi olarak bilinen Rişk’e göre Katar, Hamas’ın talep ettiği her türlü kolaylığı sağladı ve Meşal’e işlerini engelsiz ve rahatsız edilmeden yürütebilmesi için geniş imkânlar tanıdı. Rişk, ayrıca Meşal’in Katar yönetimiyle ve özellikle de Emir Tamim El Tani’yle sıcak ilişkiler içinde olduğunu belirtti.

İsminin yazılmasını istemeyen önemli bir Katarlı gazeteci de, Meşal’in Doha’nın merkezindeki konutuna “misafirhane” dendiğini ve buranın yerli ve yabancı ziyaretçilerle dolup taştığını, bu kişilerin arasında diplomatların, sefirlerin, siyasetçilerin ve aydınların bulunduğunu belirtti. Katarlı gazeteci, Al-Monitor’a şu ifadeyi kullandı: “Türlü siyasi ve kültürel etkinlikler için dünyanın dört bir yanından Katar’a gelen misafirler, Meşal’le görüşmek için mutlaka zaman ayırır.”

Meşal’in Katar’da baskı altında olduğuna dair iddiaların belki de en ikna edici yalanlaması, Meşal’in Katar kraliyet ailesinin kanalı El Cezire’ye çıkması oldu. Hamas lideri, Arap dünyasında yoğun temaslar gerçekleştirdiği için haftalardır medyada görünmediğini, bazen de sadece gözlerden uzak kalmayı tercih ettiğini ifade etti.

Bunlardan bağımsız olarak, Hamas’a yakın İnternet medyası, Meşal’in önümüzdeki günlerde Doha’da “önemli” bir siyasi konuşma yapacağını bildirdi. Meşal’in, Hamas’ın önümüzdeki dönemde izleyeceği politikalara açıklık getirmesi ve hareketin komşu devletlerle ilişkilerine ve Filistin’deki duruma değinmesi bekleniyor.

Tüm bunlar, Meşal’in hareket ve konuşma serbestisinin kısıtlanmadığını gösteriyor. Al-Monitor’un edindiği bilgiye göre Meşal, Uluslararası Kudüs Vakfı’nın 9 Ekim’de Beyrut’ta düzenleyeceği bir konferansa da katılacak. Toplantıda, Kudüs’ün Arap kimliğini artan şekilde hedef alan İsrail uygulamaları ele alınacak.

Katar Dışında Seçenekler

Al-Monitor’un görüştüğü üst düzey bir Hamas mensubu ise, Katar’ın kendilerine “alicenap” imkânlar sunduğunu, ancak Hamas içerisinde Katar dışında seçenek arayıp aramama konusunun yine de tartışıldığını belirtti. Hamas’la Mısır arasında bir anda baş gösteren ve görülmemiş boyuta ulaşan siyasi gerilim, bunda özellikle etkili olmuş.

Hamas’ın yeni arayışlara yönelmesinin bir sebebi de hareketin Filistin topraklarına coğrafi olarak yakın olup tabanıyla yakın temas halinde kalma isteği olabilir. Bir Hamas yetkilisinin Al-Monitor’a bahsettiği gibi, hareketin önderleri eskiden bu imkâna sahipti. Zira 1990’larda Ürdün’de, 2000’li yıllarda Suriye’de ve en son da 2011-2013 arasında Mısır’da üslenmişlerdi. Filistin’e 1,800 kilometre mesafedeki Katar’a taşınarak liderler bu yakınlığı kaybetti.

Aynı kaynağa göre, Hamas’ın farklı coğrafi seçenekler araması, Katar’la olan “mükemmel” ilişkileri olumsuz etkilemeyecek. Hamas’ın söylem ve siyasi tutumlarıyla Katar’a sıkıca bağlandığını belirten kaynak, sözlerini şöyle sürdürdü: “Ürdün 1999’da hareketle ilişkisini kesmeye karar verince, Hamas liderlerine ev sahipliği yapan Katar oldu. Hamas 2012’de Suriye’den ayrıldığında, Katar yine kapılarını açtı. 2008’de Gazze’deki ilk savaşta Katar, Arap Birliği Zirvesi’ne ev sahipliği yaptı. Dahası, Katar başka hiçbir Arap ülkesinin yapmadığı kadar Gazze Şeridi’ni kalkınma ve yatırım projeleriyle destekledi.”

Hamas’ın İran eksenindeki eski müttefikleriyle tekrar ilişki kurmasına da değinen yetkili, burada Katar’la bağları kesme gibi bir koşulun olmadığını, İran’ın bu yönde bir talep öne sürmediğini belirtti. Ancak bunun da ötesinde, Hamas’ın siyasi “sermaye fazlasına” ve mutlak rahatlık lüksüne sahip olmadığını vurgulayan yetkili, bu nedenle liderlerinin üsleneceği ülkeler açısından Hamas’ın tüm seçenekleri açık tutmak durumunda olduğunu ifade etti.

Adnan Abu Amer, El Ummah Üniversitesi’nde Sosyal Bilimler Fakültesi’nin dekanlığını ve Basın-Enformasyon Şubesi’nin başkanlığını yürütmektedir. Amer, aynı üniversitede Filistin meselesinin tarihi, ulusal güvenlik, siyaset bilimi ve İslam medeniyeti derslerini vermektedir. Demashq Üniversitesi’nden siyasi tarih dalında doktora sahibi olan Amer, Filistin meselesini ve Arap-İsrail ihtilafını konu alan bir dizi kitabın yazarıdır. Twitter hesabı:  @adnanabuamer1

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial