Ana içeriğe atla

Geçtiğimiz Haftaya Bakış: Obama, Ruhani’yi Cenevre’ye Çağırmalı

Hasan Ruhani’nin İran cumhurbaşkanlığına seçilmesi, Suriye savaşında siyasi çözüm için açılım sağlayabilir.
Iranian presidential candidate Hassan Rohani (L) waves to supporters in the central Iranian city of Shiraz June 11, 2013. Picture taken June 11, 2013. REUTERS/Fars News/Mohammad Hadi Khosravi  (IRAN - Tags: POLITICS ELECTIONS) ATTENTION EDITORS - THIS IMAGE WAS PROVIDED BY A THIRD PARTY. FOR EDITORIAL USE ONLY. NOT FOR SALE FOR MARKETING OR ADVERTISING CAMPAIGNS. THIS PICTURE WAS PROCESSED BY REUTERS TO ENHANCE QUALITY. AN UNPROCESSED VERSION WILL BE PROVIDED SEPARATELY - RTX10L2E

İran’da cumhurbaşkanlığı seçimimin sönük ve heyecansız geçeceğini öngörenler yanıldı.

Seçime katılım oranı yüzde 70’yi aşarken çoğunluk, İran siyasetini ve dış ilişkilerini bir derece normalleştireceğini vadeden merkezdeki aday Hasan Ruhani’ye destek verdi. Arash Karami, Ruhani’nin zaferi ilan edilir edilmez İran çapında kutlamaların başladığını bildirdi.

Dini lider Ayetullah Ali Hamaney, İran’daki seçim sürecini eleştiren ABD’ye “Cehenneme kadar yolun var!” diye cevap verince Amerikalı gözlemcilerin çoğu bu ifadeye odaklandı. Oysa İran’dan bildiren Al-Monitor muhabiri, Hamaney’in konuşmasında daha ilginç bir detaya dikkat çekti. Hamaney, “İslami sistemi desteklemeyenleri bile” sandığa gitmeye çağırdı. Muhabirimiz bu konuşmayı şöyle yorumladı: “Dini liderin ifadeleri, ‘ilkeci’ kanadın katı muhafazakâr çizgisi dışında duran bir adayın seçilmesine önemli bir katkı yaptı ve böylece daha katılımcı ve çoğulcu bir İran’ın yolunu açtı. Hamaney’in Said Celili’den yana tercih koyduğunu ve Celili’nin yarışı önde götürdüğünü savunan sayısız yorumcuya rağmen, dini liderin, İran halkının iradesini kabullenme yönünde bilinçli bir karar verdiği anlaşılıyor.”

Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi’nin genel sekreterliğini yapmış olan ve 2003 ile 2005 arasında İran’ın nükleer müzakere heyetine başkanlık eden Ruhani, aynı zamanda hem ılımlı hem de Hamaney’e yakın bir cumhurbaşkanı olma avantajını yakalayabilir. İran nükleer müzakere heyetinin eski üyelerinden Said Hüseyin Musavyan, Al-Monitor’a yaptığı açıklamada, dini liderin Ruhani’ye güçlü destek vereceğini, zira ikisinin 45 yıldır dost olduklarını ifade etti.

Barbara Slavin’in de yazdığı gibi Ruhani’nin seçilmesi, hem nükleer müzakerelerde mesafe alınması hem de Suriye’de barış süreci adına bir fırsat teşkil edebilir.

Ruhani, seçim kampanyasını noktalarken yaptığı konuşmada şöyle demişti: “Ülkemizin dış ilişkilerdeki performansı maalesef iyi değil. İlk adım olarak, yanlış anlaşmaları ortadan kaldırarak hem büyük küresel güçlerle hem de bazı bölgesel güçlerle aramızdaki gerilimi düşürmeliyiz. Yönetime geldiğim zaman dış işlerdeki ilk önceliğim, güven artırarak ve dış dünyayla gerilimi azaltarak ulusal çıkarlarımızı korumak olacak.”

ABD, Suriye lideri Beşar Esad’a verdiği topyekûn destek nedeniyle İran’ın Cenevre-2 konferansına davet edilmesine rıza göstermiyor. Bu sütunda defalarca belirtildiği gibi İran, Esad’ın vereceği barış veya savaş kararlarında belirleyici etkiye sahip. İranlılar, ABD ve diğer P5+1 ülkeleriyle Suriye konusunu görüşmek için resmen bir teklif yapmış durumda, ancak Washington henüz bu öneriyi dikkate almış değil. İran’ın BM daimi temsilcisi Büyükelçi Muhammed Hazai de Al-Monitor’a verdiği mülakatta Cenevre-2 girişimini olumlu karşıladıklarını belirtmişti.

Suriyeliler ise bu arada ıstırap çekmeye devam ediyor. Son BM rakamlarına göre ölü sayısı 93 bini geçmiş durumda.

Diplomasi, hem hasımlar hem dostlar arasında bir politika aracı olmalıdır.  İran, sırf yaptırımlardan zarar görüyor diye P5+1 grubuna gelip ABD’nin son önerisine imza atmaz, karşılığında bir şey almadan da Suriye’deki mücadelesinden vazgeçmez. Diplomasi işlemeyecekse alternatifi ABD’yi bölgede daha da ileri bir askeri müdahaleye sürükleyecek kaygan bir zemin ve uzayıp giden bir insani felaket olacak.

Ruhani’nin seçilmesi, ABD’yi İran’ın rolüne direnme ısrarından vazgeçirebilir ve en azından İran’ı bir deneyden geçirmek için İran’a şu soruyu sordurtabilir: “Bu savaşı durdurmak için bize nasıl yardımcı olabilirisiniz?” ABD-İran ilişkileri, otuz yıldan fazla husumete saplanmış durumda. İlişkileri iyileştirme sinyalleri ve fırsatlar sıklıkla ortaya çıkmaz, sonsuza kadar var olmaz ve çoğu defa belirsiz ve siyaseten riskli olur. Bu sinyal ve fırsatlar gelir ve geçer. Ruhani’nin seçilmesi işte böyle bir fırsattır ve gelip geçmesine izin verilmemelidir.

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Already a Member? Sign in

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial