Ana içeriğe atla

AKP hükümeti Suriye politikasına iç destek bulamıyor

AKP hükümeti Suriye politikasına iç destek bulamıyor
Syrian refugees sit in a tent at a refugee camp in the town of Nizip in Gaziantep province, southeast Turkey, February 11, 2013. REUTERS/Umit Bektas (TURKEY - Tags: POLITICS SOCIETY IMMIGRATION TPX IMAGES OF THE DAY) - RTR3DNGY

Türkiye’de, Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu liderliğindeki yeni Türk dış politikasının AKP iktidarı ve Başbakan Erdoğan açısından önemli bir popülarite ve destek kaynağı olduğu varsayılırdı.

Bir süredir böyle değil...

Dış politikası, AKP hükümetinin kendi seçmen tabanının dışından da sempati toplaya geldiği bir alan olmaktan artık çıkmış bulunuyor.

Dahası, AKP kendi dış politikasının doğruluğuna kendi seçmenini de inandıramıyor; AKP seçmeninin önemli sayılabilecek bir kısmı, oy verdiği partinin dış politikasını başarısız buluyor.

Düşüşün en büyük nedeni ise şüphesiz, AKP’nin Suriye’deki Baas rejimini devirmeye dönük aşırıcı ve müdahaleci politikası.

İddiasıyla, Türkiye’nin sahip olduğu askeri, politik ve entelektüel kapasitenin çok ötesine geçmiş bu yanlış politikanın çıkmazlarının görülmesi oranında destek düştükçe Türkiye’nin kapasite açığı daha da büyüyor. Kamuoyu desteğinin seçimli rejimlerde hükümetlerin önemli bir dış politika kapasitesini oluşturduğu bilinir.

AKP dış politikasının kısır döngüsü de işte böyle aşağı doğru ivme kazanıyor.

Bütün bu görüşleri geçen günlerde açıklanan yeni ve güvenilir bir kamuoyu araştırmasının verilerine dayandırarak da ileri sürmek mümkün.

İstanbul’daki Kadir Has Üniversitesi’nin 26 Aralık 2012-6Ocak 2013 tarihlerinde, Türkiye’nin 26 kentinde 1000 kişiyle yüz yüze görüşme yoluyla yürüttüğü araştırmadan Suriye politikası hususunda çıkan en çarpıcı veri, halkın yüzde 43,5’inin Türkiye’nin Suriye’deki iç çatışma karşısında “tarafsız kalması, herhangi bir müdahalede bulunmamasını” seçenekler arasından en uygunu olarak görmesi.

Oysa Türk hükümeti şu an itibarı ile Suriye’deki muhalif güçlere, onların yanında Şam’a savaş ilan etmek dışında olabilecek her türlü desteği sağlıyor.

“Türkiye muhalif güçlere destek olmalıdır” seçeneğini, bir başka deyişle Türkiye’nin şu an yaptığını “en uygunudur” diye seçenler ise sadece yüzde 11,4.

Türkiye halkının Suriye’deki çatışma bahsinde destek verdiği diğer “en uygun seçenekler” sırlaması şöyle:

“Türkiye sadece mültecilere yardımcı olmalıdır” (yüzde 9,9).

“Uluslararası askeri müdahale olması halinde destek vermelidir” (9,4).

“Esad yönetimine karşı uluslararası yaptırımlara destek verilmelidir” (6,3)

“Türkiye tek başına askeri müdahalede bulunmalıdır” (3,4).

Bu tablo, deneklere yöneltilen, “Türkiye’nin Suriye’ye askeri bir müdahalede bulunmasını gerektiren şartlar” konulu sorulara verilen cevaplar ışığında daha da belirginleşiyor.

Deneklerin çoğunluğunun Suriye’ye askeri müdahale için onayladığı tek koşul “Türkiye’ye doğrudan yönelen bir tehdit olması”... Bu durumda yüzde 79’luk bir çoğunluk “müdahaleye evet” diyor.

Bunların dışında diğer müdahale gerekçelerine verilen destek oranları şöyle: Rejimin kendi halkını katletmesi (%42,6), Suriye’ye uluslararası bir müdahale olması (%40,9), çatışmaların diğer bölgelere yayılması (%39,9) ve Türkiye’ye yönelik büyük bir göç olması (%34,7).

Görüldüğü gibi bu gerekçelerin hiçbiri çoğunluktan destek bulamıyor.

Türk yetkilileri geçen bahar ve yaz aylarında yaptığı açıklamalarda, Türkiye’ye yönelik büyük bir göç dalgası olması halinde Suriye’de bir tampon bölge kurulmasının bir seçenek olarak gündeme geleceğini vurguluyorlardı. “Tampon bölge” askeri müdahaleden başka bir anlam taşımıyordu aslında... İşte, Türk dış politikasının yapıcıları tarafından bir askeri müdahalenin gerekçesi olarak dillendirilen bir “büyük göç dalgası”nın bile, bu araştırmanın sonuçlarına göre yüzde 65,3 gibi büyük çoğunluğun gözünde Türkiye’ye askeri müdahale hakkı vermediğini vurgulamak gerek.

Deneklere, “uluslararası güçler tarafından Suriye’ye yönelik müdahalenin kabul edileceği durumlar” da sorulmuş...

Yüzde 17,5, Esad rejimini değiştirmek için bir uluslararası müdahaleyi kabul edebileceğini belirtmiş.

“Suriyelileri Esad rejiminin katliamlarından korumak” için diyenler yüzde 11,4.

Ancak, hiçbir şart altında Suriye’ye uluslararası müdahale olmamalı cevabını verenlerin oranı ise yüzde 36,5.

Genel olarak bakınca bu araştırma Türkiye’nin Ortadoğu’daki gelişmeler karşısındaki politikasını başarılı bulanların azaldığını ortaya koyuyor.

2011’de Ortadoğu politikasını başarılı bulanların oranı yüzde 37,7. 2012’de yüzde 35,4’e düşmüş. “Başarısızdır” diyenler yüzde 42,6 (2011’de yüzde 44). İlgilenmiyorum diyenlerin oranında artış var (2011:%18,3; 2012:%22).

Türkiye’nin Suriye politikasını genel olarak başarısız bulanlar yüzde 46; başarılı bulanlar yüzde 33,2.

AKP’nin 12 Haziran 2011 seçimlerinde yüzde 50 oy aldığını hatırlayalım. Anketler, şimdi seçim olsa AKP’nin yüzde 48 oy alacağını gösteriyor.

Deneklerin yüzde 38,2’si AKP’nin dış politikasını başarısız bulduğunu, yüzde 34,7’si ise başarılı bulduğunu söylemiş. Ne başarılı, ne başarısız diyenler de yüzde 27,1.

Türk halkının ilginç bir biçimde yıldan yıla artan eğilimi ise dış politikada yalnız, kimseyle ittifak kurmadan hareket edilmesi isteği.

Deneklere, “Sizce, Türkiye dış politika konularında en yakın kiminle işbirliği yapmalıdır?” diye sorulmuş.

“Tek başına davranmalı” şıkkını tercih edenlerin oranı yüzde 46 çıkmış. Bu oran 2011’de %44, 2010’da ise yüzde 25,7 imiş.

Tek olumlu artış ABD’yle birlikte hareket etme isteğinde...

ABD’yle ittifakı savunan Türklerin oranı yüzde 12,9. Bir önceki yıl yüzde 9,9 imiş.

ABD’nin Türkiye’nin müttefiki olduğunu düşünenler de artıyor (2012’de yüzde 26,5, 2011’de %25, 2010’da %9,6).

ABD hala İsrail’den sonra Türkiye’ye karşı en büyük tehdit olarak görülse de bu “tehdit algısı”nda da bir düşüş var. “ABD tehdittir” diyenler 2011’de yüzde 58,4 iken, bu oran 2012’de yüzde 52,8’e inmiş.

Bunda ABD’nin dünyada ve Ortadoğu’da gerileyen bir güç olarak görülmesinin payı olabileceği kadar, son yıllarda özellikle güvenlik konularında iki ülke arasındaki işbirliğinin kamuoyuna olumlu yansıması da bir rol oynamış olabilir.

Neticede, Kadir Has Üniversitesi’nin araştırması, travmatik Türk siyasi kültüründeki “Türk’ün Türk’ten başka dostu yoktur” şeklinde özetlenen anlayışın halen geçerliliğini koruduğunu gösteriyor. 

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial