İstanbul’un son yarım yüzyılda gördüğü en büyük cenaze törenlerinden biriydi 19 Ocak cumartesi günü, M. Ali Birand’ın cenaze töreni.
İstanbul’da çok şey gibi camilerin de sembolizmi vardır. Örneğin Haliç’in eski şehir, yani Bizans ve Osmanlı döneminin merkezi olan tarafında inşa edilmiş en eski camilerinden biri olan ve şehri 15. Yüzyılda fetheden II. Mehmet’in yaptırdığı ve gömülü bulunduğu Fatih Camii’nden genellikle Osmanlı geleneğini temsil eden ve çoğunlukla İslamcı ya da muhafazakar kimlikleriyle bilinenlerin cenazesi kalkar. Örneğin, Cumhurbaşkanı Turgut Özal, ebedi yolculuğuna 1993 yılında şehrin gördüğü en muhteşem ve kalabalık törenle oradan uğranmıştı.
Turgut Özal cenazesinden sonra, İstanbul’un gördüğü en göz kamaştırıcı cenaze, 2007 yılının 19 Ocak günü, gazetesinin önünde güpegündüz sırtından vurularak öldürülen Ermeni gazeteci, düşünce ve eylem adamı Hrant Dink’e aitti. Hrant Dink, Haliç’in diğer yanında, Cumhuriyet dönemi İstanbul’unun merkezinde öldürüldü. Bir Hristiyan olduğu için cenazesi camiden kaldırılmadı. Gazetesi Agos’un önünden başlayan cenazesi nedeniyle o gün İstanbul’da hayat durmuştu. 200 bin kişi, birçoğu ellerinde “Hepimiz Hrant’ız” ve “Hepimiz Ermeni’yiz” pankartlarıyla, Hrant’ın çok sevdiği “Sarı Gelin” adlı Anadolu ezgisinin müziğinde başka hiçbir sesin işitilmediği ama Türkiye’nin demokrasi tarihinin o sessizliği içindeki en anlamlı, en vakarlı ve en “gürültülü” gösteri yürüyüşü olan cenaze töreninde, Haliç’in diğer yakasına saatler süren bir yürüyüşten sonra geçerek Ermeni Kilisesi’ne vardılar.
İstanbul’un cumhuriyet sonrası merkezini ifade eden Haliç’in öte yakasında (yani Avrupa ve Asya kıtaları üzerinde yayılan dünyanın tek şehrinin Golden Horn adlı sea inleti’nin böldüğü Avrupa yakasının kuzey yanı) bulunan ve Hrant Dink’in vurulduğu yere oldukça yakın bir yerdeki Teşvikiye Camii, 19. Yüzyıl’da inşa edilmiştir ve o da bir sembolizmi ifade eder. “Beyaz Türkler” diye tanımlanan Cumhuriyet elitleri, bir bakıma “Türkiye’nin WASP’ları”nın cenazeleri Teşvikiye Camii’nden kaldırılır.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.