Suriye'nin Nabzı

Suriye muhalefetinin Türk lirasına geçme planı

By
p
Article Summary
Suriye’nin kuzey bölgelerindeki muhalif güçler, para birimi değişikliğine giderek Beşar Esad rejimine ekonomik baskı uygulamayı planlıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

HALEP, Suriye — Suriye’nin kuzeyindeki muhalif güçler ve kuruluşlar, savaşın patlak verdiği 2011 başlarından bu yana büyük değer kaybeden Suriye lirasının yerine Türk parasını kullanma arayışında. Üç yıl önce Beşar Esad rejiminin kontrolünden çıkan bu bölgelerde Suriye lirası hâlen esas para birimi olarak kullanılıyor.

Halep muhalefetinin kontrol ettiği bölgelerde malların yabancı para birimiyle fiyatlandırılmasına nadiren rastlanıyor. Ekmek ve sebze gibi gıda ürünleri, yakıt ve giyim eşyası Suriye lirasıyla satılırken, ithal cep telefonları ve bilgisayar gibi elektronik cihazların fiyatı ABD doları olarak belirleniyor.

Esnaf, kur farkından zarar etmemek için her günün sonunda elindeki parayı Suriye lirasından dövize çeviriyor. Bab El Nayrab’da yakıt satıcısı olan Ala, Al-Monitor’a “Suriye lirası oynak ve istikrarsız olduğu için elimde büyük miktarda Suriye lirası tutmuyorum.” diyor.

Siyasi ve askeri koşullardaki hızlı değişimlerle birlikte Suriye lirası yabancı para birimleri karşısında ani iniş çıkışlar yaşıyor. Esad’ın iktidarı bırakması talebiyle mart 2011’de başlayan gösterilerden önce 1 dolar 46 Suriye lirası ediyordu. 9 Temmuz’da ise Suriye Merkez Bankası kurlarına göre 1 doların değeri 240 Suriye lirasıydı. Kara borsadaki dolar kuru ise Halep’te şu an 298 Suriye lirası.

Para Birimini Değiştirme Komitesi adındaki grup Halep, İdlib, Hama ve Lazkiye’deki muhalefet kontrolündeki bölgelerde halkın günlük işlerde Suriye lirası yerine Türk lirası kullanması için çalışmalar yürütüyor.

Al-Monitor muhabiri bu komitenin 9 Temmuz’da Halep’te düzenlediği ekonomi seminerini izledi. Organizatörlere göre Komite Suriyeli İktisatçılar Derneği tarafından desteklenen sivil bir girişim olup muhalefetin herhangi bir resmi veya siyasi oluşumuna bağlı değil.

Komite 1 Ağustos’tan itibaren vatandaşların kademeli olarak Türk lirasına geçmesi için somut adımlar atacak ve bu konuda Halep Şehri Yerel Konseyi, Şeriat Mahkemesi, Halep Özgür Avukatlar İcra Kurulu ve Medya Meslek Birliği gibi muhalif kuruluşlarla iş birliği yapacak. Ekmek ve yakıt gibi temel ürünler bir denetim komisyonunun nezaretinde Türk lirası üzerinden fiyatlandırılacak. Muhalif kurumlarda çalışanların maaşları Türk lirasıyla ödenecek. Ayrıca esnaf ve üreticiler ürünlerini Türk lirasıyla fiyatlandırmaya teşvik edilecek.

Silahlı gruplarla iletişimden sorumlu olan Komite üyesi Ammar Sakar, seminer sırasında Al-Monitor’a şöyle konuştu: “Silahlı muhalif grupların çoğu bu planı kabul etmiş durumda. Bu daha sonra resmi olarak duyurulacak. Bazı grupların planı inceleme çalışmalarını tamamlamasını bekliyoruz.”

Peki, kuzeydeki muhalefet bölgelerinde Suriye lirasını kullanmak yasaklanacak mı? Sakar bu soruyu şöyle yanıtladı: “Bu proje kademeli olarak hayata geçecek ve şu an vatandaşları zorlamayacağız. Ancak kamu yararı için, rejimle ekonomik yönden mücadele etmek için bunu gönüllü olarak yapmaları lazım. Daha ileriki bir aşamada vatandaşlar zarar görmeyecekse zorunluluk getirebiliriz.”

Suriyeli İktisatçılar Derneği’ne göre Suriye lirası yerine Türk parasının kullanımı, rejime ekonomik baskı uygulamanın yanında muhalefet bölgelerinin ekonomisine de olumlu yansıyacak. Başlıca olumlu etkiler olarak ürün fiyatları düşerek istikrara kavuşacak, piyasadaki istikrarla birlikte ticaret ve sanayi yatırımları da teşvik edilecek.

Dernek üyesi Enes El Halebi Al-Monitor’a şöyle konuştu: “İstikrarlı bir para birimine geçersek bölgemizdeki emtia fiyatları düşecek. Çünkü esnaf şu an Suriye lirası değer kaybederse zarar etmeyeyim düşüncesiyle fiyatları belli bir marjda artırıyor. İstikrarlı bir para birimine geçtiğimiz zaman bu marj ortadan kalkacak.”

Ancak Türk lirası da tam anlamıyla istikrarlı değil. Örneğin, 1 dolar 15 Mayıs’ta 2.57 Türk lirasından işlem görürken, Türkiye’deki 7 Haziran meclis seçimlerinin ardından 2.75 liraya yükseldi.

Halebi, Suriye’nin kuzeyinde satılan çoğu ürün Türkiye’den ithal edildiği için bu durumun önemli bir etki yaratmayacağını ileri sürdü. Suriye parasına alternatif olarak Türk lirasının seçilmesini de şöyle açıkladı: “Türkiye Suriye’ye komşu olduğu için Türk parası bol bulunuyor. Günlük işlemler için gerekli olan madeni paraları da temin etmek kolay. Örneğin bir kilo domates 50 Suriye lirası ediyor, bu da Türk parasıyla 50 kuruşa ya da dolar olarak 16 sente tekabül ediyor.”

Halebi para birimi değişikliğinin Türk hükümetinin veya siyasi grupların baskısıyla yapılmadığını söyledi: “Bu proje tamamıyla sivildir ve geçicidir. Amaç, işlem gören paranın değerini korumak. (…) Bu konuda Türk hükümetiyle bugüne kadar herhangi bir temasımız olmadı. Ancak Türk hükümetiyle iletişime geçip tepkisini almak için geçtiğimiz günlerde bir komite oluşturduk.”

Halep’teki seminerin düzenleyicileri Türkiye’nin bu girişimde herhangi bir dahli olmadığında ısrar ederken Türkiye’den konu hakkında resmi bir açıklama veya yorum gelmiş değil. Türk parasına geçme planının Türkiye’nin Suriye topraklarına müdahalede bulunacağı ve buradaki konumunu güçlendirecek bir tampon bölge oluşturacağı söylentileriyle çakışması dikkat çekiyor.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: us dollar, trade, syrian opposition, syrian economy, exchange rates, currency, aleppo

Halep’te yaşayan ve serbest çalışan Suriyeli bir gazetecidir.

NEVER MISS
ANOTHER STORY
Haber bültenimize üye olun
x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept