Cihadın kutsal olmayan rant döngüsü
Suriye’de “kurtarılmış” bölgelerin ekonomi politiği çatışma dinamiğine süreklilik katıyor. Savaşın gölgesinde sınır kapıları ve geçiş noktalarında devasa rant çarkı dönüyor.
Suriye’de muhaliflerin “kurtarılmış bölge” diye tutunduğu, Türkiye’nin de kalkan olduğu alanlar uğruna verilen savaşın altında suç unsuru ağır basan koca bir ekonomik çark yatıyor.
Heyet Tahrir El Şam’ın (HTŞ) M-4 otoyolunun açılması konusunda Rus-Türk ortak planına direnirken Suriye devletinin kontrolündeki bölgelere ticari geçiş kapıları açma girişimi dikkat çekti. HTŞ ilk olarak 18 Nisan’da Serakıp’tan bir geçiş açmaya niyetlendi. Sonra bunu Maarat El Nassan’da denedi. Rakipleri karşı çıktı. Dokuz yerde gösteriler oldu, HTŞ’nin müdahalesinde bir kişi öldü. Plan 1 Mayıs’ta askıya alındı.
Bu gerilim, İdlib’de ticari araçlardan alınan vergilerin ne denli önem arz ettiğini hatırlattı. Tam bu sırada El Bab’da paylaşım kavgasıyla Suriye Milli Ordusu’nun bileşenlerini birbirine girdi. Türk ordusunun kontrolündeki Afrin, Tel Abyad, El Bab ve Cerablus’ta milisler arasında artan çatışmalar bu paylaşım kavgasının yansıması. Peki paylaşılamayan ne?
Yardımlar bir kenara bölgedeki çark üç alanda dönüyor: Resmi gümrük kapıları ve gayriresmi geçiş noktalarında kesilen vergiler, esnafa dayatılan vergiler ve tarımsal ürünlerden alınan payların yanı sıra yağma, gasp, hırsızlık ve fidye gibi kriminal eylemler.
