Filistin'in Nabzı

Türkiye’nin Filistin Yönetimi’yle ilişkileri artıyor

By
p
Article Summary
Türkiye’nin Filistin Yönetimi’yle imzaladığı yeni anlaşmalar, Ankara’nın Filistin Yönetimi’yle resmi temaslarını artırmak, Gazze’ye yönelik desteklerini ise yardım kuruluşlarıyla sınırlı tutmak istediğine işaret ediyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

Türkiye, Hamas’la yakınlığına rağmen Filistin Yönetimi ile ekonomi, yatırım ve eğitim alanlarında ilişkilerini artırıyor. Bu durum, Ankara’nın iki rakip tarafla ilişkilerini nasıl dengeleyeceği sorusunu gündeme getiriyor.

Filistin hükümeti 12 Eylül’de Türk yatırımlarının teşvikini öngören anlaşmayı onayladı. Anlaşma hem Filistin Yönetimi idaresindeki Batı Şeria’yı hem de Hamas yönetimindeki Gazze Şeridi’ni kapsıyor. Anlaşmada ayrıca Türkiye’deki Filistin yatırımlarının korunması, karşılıklı yatırımların teşviki, ekonomik bağların geliştirilmesi ve her iki tarafta elverişli yatırım ortamlarının sağlanmasını öngörüyor.

Filistin Ulusal Ekonomi Bakanı Abir Avde ile Türk Ticaret Bakanı Ruhsar Pekcan’ın 5 Eylül’de Ankara’da imzaladıkları bir başka anlaşma ise ticaret, tarım, sanayi, yatırım, serbest ticaret ve sanayi bölgeleri, gümrükler, hizmetler sektörü, ulaşım, enerji, turizm, eğitim, Filistin’deki tarihi mirasın korunması, posta hizmetleri ve ticari fuarlar gibi pek çok alanda iş birliğini artırmayı öngörüyor.

Filistin Ulusal Ekonomi Bakanlığı Sözcüsü Azmi Abdül Rahman Türkiye’yle imzalanan anlaşmaların bakanlığın, İsrail’in gölgesi dışında “dış pazarlara açılma” politikasının parçası olduğunu söyledi. Al-Monitor’a konuşan Rahman, bu hedef doğrultusunda “hem Arap ve Müslüman dünyasından başka ortaklarla hem de uluslararası ortaklarla” ticari anlaşmalar imzalanacağını belirtti.

Eylüldeki anlaşmalar Filistin Yönetimi ile Türkiye arasında son dönemde imzalanan anlaşmaların sadece ikisi. Şubat ayında Türkiye, Filistin Yönetimi bütçesine 10 milyon dolarlık bir mali yardım paketi sağlamış, ayrıca gençlik ve spor alanı ile başsavcılıklar arasında iş birliğini öngören mutabakatlar imzalanmıştı. Bunun yanı sıra Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA) ile Filistin Uluslararası İşbirliği Ajansı’nın iş birliği anlaşması var. Taraflar geçen sene de eğitimde, hizmet sektöründe ve posta hizmetlerinde iş birliği için mutabakata varmışlardı.

Türkiye ve Filistin Yönetimi 2016 yılında da mali kontrol konusunda mutabakat zaptı imzalamış, Filistin İnovasyon ve Mükemmellik Yüksek Konseyi ise Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) ile iş birliği anlaşması yapmıştı. 2013’te ikili ekonomik iş birliği konseyinin kuruluş protokolü, ormancılık anlaşması, gümrük konularında yardımlaşma anlaşması ve Filistin ile Türk belediyeleri arasında dostluk anlaşmaları imzalanmıştı.

Türkiye, Filistin için önemli bir ticaret ortağı. İkili ticaret hacmi 2016 yılında 400 milyon doları aştı.

Bu arada Filistin Eğitim ve Yükseköğrenim Bakanı Sabri Sidem 21 Eylül’de Türkiye’deki ilk Filistin okulu olan Jasmine International School’un açılışını yaptı. Bakana göre okul, Filistin’le Türkiye arasındaki güçlü tarihi bağların ve kardeşliğin göstergesiydi.

Cenin Arap-Amerikan Üniversitesi’nde iktisat profesörü olan Nasır Abdül Kerim ekonomik ilişkilerin durumunu Al-Monitor’a şöyle değerlendirdi: “Türkiye-Filistin ekonomik ilişkileri ekonomik anlamdan ziyade siyasi anlam taşıyor. İsrail’in sınır kapıları ile mal hareketlerine uyguladığı kontrol yüzünden bu ilişkilerin Filistin halkına faydası sınırlı oluyor.”

Ülkelerin ekonomik verilerini derleyen Observatory of Economic Complexity sitesine göre Filistin’in ihracatı 2016 yılı itibarıyla 951 milyon dolar tutarındaydı ve bu bunun yaklaşık 770 milyon dolarlık kısmı İsrail’e yapıldı.

Gazze Ekonomi Bakanlığı Planlama ve Politika Genel Müdürü Usame Nufal ise Al-Monitor’a şöyle konuştu: “Gazze’deki siyasi koşullar ne olursa olsun Türkiye’yle yapılan anlaşmalar Gazze Şeridi için faydalı olacak. Çünkü Türkiye’ye yapacağımız ihracatın vergiden muaf olması, fiyatları aşağı çekecek. (…) Birleşik gelir uygulaması gereğince Batı Şeria’da geçerli olan her şey Gazze Şeridi’nde de geçerlidir.”

Türkiye Filistin Yönetimi’yle resmi ilişkilere sahip. Gazze Şeridi’ne sağladığı destek ise sivil toplum örgütleri ve yardım kuruluşları ile sınırlı.

Görüldüğü kadarıyla Hamas, Türkiye’nin Gazze’ye yaptığı mali yardımlardan yararlanmıyor. Zira yardımlar herhangi bir aracı kullanılmadan doğrudan yoksul, muhtaç ve özürlü insanlara gidiyor. Kaldı ki Türkiye Hamas’a başkaca mali destekler sağlamaya da istekli görünmüyor. Çünkü ABD ve İsrail tarafından terörü desteklemekle suçlanmaktan çekiniyor.

Türkiye’nin Hamas’ın yanında Filistin Yönetimi ile ilişkilerini artırması, Filistin’de iki tarafı da ihmal etmek istemediğini gösteriyor. Ancak bu yaklaşım ne Filistin Yönetimi’ne hâkim olan El Fetih’i ne de Hamas’ı tatmin ediyor. Her iki taraf da Ankara’yı sadece kendi yanında görmek istiyor.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: ekonomi ve ticaret

Adnan Abu Amer, El Ummah Üniversitesi’nde Sosyal Bilimler Fakültesi’nin dekanlığını ve Basın-Enformasyon Şubesi’nin başkanlığını yürütmektedir. Amer, aynı üniversitede Filistin meselesinin tarihi, ulusal güvenlik, siyaset bilimi ve İslam medeniyeti derslerini vermektedir. Demashq Üniversitesi’nden siyasi tarih dalında doktora sahibi olan Amer, Filistin meselesini ve Arap-İsrail ihtilafını konu alan bir dizi kitabın yazarıdır. Twitter hesabı: @adnanabuamer1

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept