Mısır'ın Nabzı

Türkiye-Sudan anlaşması Mısır’ı germeye devam ediyor

By
p
Article Summary
Türkiye ile Sudan’ın Sevakin Adası için vardığı anlaşma, Türkiye’nin burada askeri bir üs kurmak istediği ve bu adımın Mısır’ın ulusal güvenliğini tehdit edebileceği iddialarını gündeme getirdi. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

Ocak Mısır’da yılın en soğuk ayıdır ama Sudan’ın Sevakin Adası’nı Türkiye’ye tahsis etmesi sıcak bir gündem yarattı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a göre Türkiye’nin planı adanın çehresini yenilemek ve Osmanlı’dan kalan mirası onarmaktan ibaret. Ancak Mısır ve Suudi Arabistan, Ankara’nın bunun ötesinde planlar yaptığı ve güvenliklerini tehdit edebilecek askeri bir üs kurmak istediği kaygısını taşıyor.

Mısır parlamentosunda Milli Savunma ve Güvenlik Komisyonu başkanı olan Tümgeneral Kemal Amir Al-Monitor’a yaptığı açıklamada “Sevakin Anlaşması’nın Mısır’da öfke çekmesinin nedeni anlaşmanın amaçlarının muğlak olması ve taraflar ile Mısır arasında hâlihazırda sorunların olması.” dedi.

Amir’in kastettiği sorunlar, Mısır ile Sudan arasında Halayib ve Şelatin üçgeninde yaşanan sınır ihtilafı ve Mısır’la Etiyopya arasında Büyük Etiyopya Rönesans Barajı nedeniyle süren kavgada Sudan’ın Mısır aleyhine tavır alması. Türkiye’ye gelince Mısır’ın terörist örgüt saydığı Müslüman Kardeşler’in Ankara'dan destek görmesi Mısır’da güvensizlik yaratıyor.

Amir Sevakin Adası’yla ilgili sözünü sakınmadı ve şöyle konuştu: “Adayla ilgili anlaşmanın arkasında Türkiye’nin askeri amaçları olduğuna dair Mısır’ın elinde kanıtlar var. Türkiye Afrika kıtasında bazı askeri üsler kurdu. Mısır kendi güvenliğini korumak adına (Sudan’da) bir Türk üssünün kurulmasına izin vermeyecek.”

Erdoğan’ın aralık sonunda gerçekleştirdiği Sudan ziyaretinde 13 imar anlaşması imzalandı. Bu anlaşmalar, Kızıldeniz’de bir liman, askeri ve sivil gemi tersaneleri, bir hastane, Port Sudan’da serbest ticaret bölgesi, farklı bölgelerde buğday siloları, bir üniversite, enerji santralleri ve başkent Hartum’da yeni bir havalimanını kapsıyor.

Sudan Devlet Başkanı Ömer El Beşir ise adayla ilgili başka projeler de olduğunu ama bunlardan daha sonra bahsedeceğini söyledi.

Kahire Amerikan Üniversitesi’nde siyaset bilimci olan Tarık Fehmi, Al-Monitor’a yaptığı değerlendirmede Türkiye’nin yakın zamanda Somali’de bir üs kurarak bölgedeki askeri varlığını güçlendirme arzusunu ortaya koyduğunu belirtti. Sevakin Adası’nın Mısır sınırına yakın olduğunu vurgulayan Fehmi’ye göre Kahire’nin korkusu Türkiye’nin adayı “Mısır’ı sıkıştırmak” için kullanacağı yönünde.

Görünen o ki Kahire Sevakin Anlaşması’nı kendisine karşı ilan edilmiş bir Türkiye-Sudan ittifakı olarak görüyor. Sudan-Mısır gerilimi o denli yükseldi ki Sudan 4 Ocak’ta Mısır’daki büyükelçisini istişareler için geri çağırdı. Mısır Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ahmed Ebu Zeid ise şöyle dedi: “Şu an kapsamlı bir durum değerlendirmesi yapılıyor ve ardından Mısır uygun adımları atacaktır.”

Sözcüye göre Mısır’ın iki seçeneği var: “Mısır Türkiye’nin adımlarını çeşitli yollardan caydırabilir. Bunlardan biri Türkiye’nin boşluk doldurmasını engellemek için Afrika ülkeleriyle ilişkilerini artırmak, bir diğeri de tehditlere karşı hazırlıklı olmak ve bölgede bir güç dengesi sağlamak adına Mısır ordusunu güçlendirmektir.”

Mısır medyası da Sevakin Anlaşması’nı topa tuttu. Gazeteci Emadeddin Edib’in 25 Aralık tarihli yazısına göre Sudan açıkça Türkiye’ye “savunma, eğitim ve silah depolama” amaçlı bir askeri deniz üssü kurma izni verdi. Yaygın bir iddiayı dile getiren Edib, üssün Türk şirketlerince inşa edileceğini ve “tümüyle” Katar tarafından finanse edileceğini yazdı.

Medyanın tanınmış isimlerinden Ahmed Musa ise 26 Aralık’ta Seda El Balad kanalında yaptığı yorumda anlaşmanın özünde “Türk sömürgeciliğine” yol açtığını, Mısır’ın ve başka Arap ülkelerin ulusal güvenliğine tehdit oluşturduğunu öne sürdü. Musa’ya göre Türkiye dış varlığını artırarak bölgede hegemonya kurmaya çalışıyor.

Sevakin Adası’nın zamanında Osmanlı donanmasına ev sahipliği yaptığını Mısır unutmuş değil. Gerilimi iyice yükselten bir adım olarak Türk ve Sudan genelkurmay başkanları da askeri iş birliğini artırma mutabakatına vardı.

Televizyon programcısı Mustafa Bekri “Gerçekler ve Sırlar” isimli programında anlaşmanın “Mısır gemileri karşısında bir Türk varlığı oluşturmak” için yapıldığını iddia etti.

Sudan Dışişleri Bakanı İbrahim Gandur Mısır medyasının ağır eleştirilerine cevaben 26 Aralık’ta şöyle konuştu: “Tepkilerin tasvip edici olup olmaması bizi ilgilendirmiyor. Bir kısım Mısır medyasının tepkileri beni şaşırtıyor ama biz tüm Mısırlıları aynı çizgideymiş gibi görmüyoruz. Belli ki bazıları devletlerarası ilişkilerin nasıl yürütüldüğünü anlamıyor.”

29 Aralık’ta Türkiye’nin TRT Arapça kanalına mülakat veren Gandur, Mısır’da bazı kesimlerin “güçlü bir Mısır için güçlü bir Sudan’ın önemli olduğu gerçeğini göz ardı ettiğini” söyledi.

Sevakin Anlaşması’na Suudi basınından da sert tepkiler geldi. Okaz gazetesinde 27 Aralık’ta çıkan makaleye göre Sudan kendini Türkiye’nin "kucağına” teslim etti. Makalede Türkiye’nin Afrika kıtasında büyük iddiaları olduğu, eylülde Somali’de açtığı yeni askeri üsle yetinmediği belirtildi.

Mısır medyasına göre Mısır meclisinde Dış İlişkiler Komisyonu üyesi olan Samia Rafla, Sevakin Anlaşması’yla ilgili komisyonun önemli bir toplantı yapacağını söyledi.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: Sınır ihtilafları ve ilhak 

Serbest gazeteci George Mikhail azınlıklar ve siyasi konulara odaklanmaktadır. 2009’da Kahire Üniversitesi’nden mezun olan Mikhail Mısır’da çeşitli gazetelerde çalışmıştır.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept