نبض ترکیه

ترکیه نمی‌خواهد سیاستش در مورد سوریه را تغییر دهد

p
By
Article Summary
تحلیلگران معتقدند آنکار به سیاست فعلی‌اش مبنی بر وارد نشدن فعال به اقدام نظامی علیه گروه دولت اسلامی را تا زمانیکه واشنگتن برنامه‌اش برای آینده سوریه را مشخص کند٬ ادامه خواهد داد.

ترکیه همچنان در مورد جنگی که به رهبری ایالات متحده برای مقابله با گروه دولت اسلامی(داعش) به راه افتاده است٬ موضعی سرسختانه دارد. تلاش آنکارا برای نگه داشتن تمرکز جامعه جهانی روی گزینه تغییر حکومت در سوریه -در کنفرانسی که در تاریخ ۳ دسامبر(۱۲ آذر) در بروکسل و با حضور ۶۰ کشور برگزار شد- توجه زیادی جلب نکرد. این کنفرانسی بود که به دعوت جان کری برای برآورد پیشرفت‌های انجام شده در "تضعیف و نابودی" گروه دولت اسلامی برگزار شده بود.

در همین حال٬ بی‌میلی ترکیه برای ورود نظامی به جنگ آمریکا علیه گروه دولت اسلامی٬ شک و تردید بسیاری از صاحب نظران درباره تعهد این کشور به ائتلاف ضد داعش را تداوم می‌بخشد. این اتهام که آنکارا موضع بسیار نرمی در مورد داعش دارد -تازه اگر نگویند که مخفیانه کمکش میکند- همچنان دولت نخست وزیر ترکیه٬ احمد داوود اغلو را می‌آزارد.

این اتهامات پس از حمله انتحاری مرگ‌بار هفته گذشته در شهر کوبانی در شمال سوریه (در تاریخ ۲۹ نوامبر) دوباره مطرح شدند. طبق گزارش خبرگزاری رویترز٬ چهار ستیزه جوی عضو گروه دولت اسلامی خودشان را در شهر کوبانی منفجر کردند. یکی از این چهار نفر یک اتومبیل بمب گذاری شده را در گذرگاه مرزی مرشد پینار (بین ترکیه و کوبانی) منفجر کرد. به گفته سازمان دیده بان حقوق بشر که سازمانی مستقر در بریتانیاست و همینطور مقامات کردستان سوریه٬ خودرویی که در این بمب گذاری را از آن استفاده شده بود از ترکیه آمده بود.

در موردی مشابه٬ حزب دموراتیک مردم در ترکیه (HDP) که حزبی حامی کردهاست تایید کرده است که ستیزه جویان عضو گروه دولت اسلامی از چند انبار گندم دولتی در ترکیه که تحت کنترل نیروهای امنیتی ترکیه هستند به عنوان پایگاهی برای حمله به کوبانی استفاده کرده‌اند.

حکومت ترکیه این اتهامات را به شدت تکذیب می‌کند ولی از فائق آمدن بر لکه ننگی که در این مسئله دامن ترکیه را آلوده کرده٬ ناتوان است. یکی از تحلیلگران ترک در پاسخ به سوال المانیتور می‌گوید این برداشت که گروه دولت اسلامی از ترکیه کمک می‌گیرد٬ برای فشار آوردن به دولت ترکیه برای مشارکت در اقدام نظامی مستقیم علیه گروه دولت اسلامی به کار گرفته می‌شود.

اما این تحلیلگران معتقدند که قرار نیست ترکیه -حتی با وجود اینکه توجه جامعه جهانی بیشتر روی گروه دولت اسلامی است تا بشار اسد و رژیمش- سیاستش در مورد ترکیه را تغییر د.

 

بیانیه رسمی اجلاس بروکسل -که وزیر امور خارجه ترکیه٬ مولود چاووش اغلو هم در آن حاضر بود- می‌گوید اعضای ائتلاف تعهدشان به همکاری با یکدیگر بر سر یک استراتژی مشترک٬ چند لایه و بلند مدت را دوباره تصریح کرده‌اند.

این نشان دهنده این است که مبارزه با گروه دولت اسلامی٬ اولویت بلند مدت اعضای ائتلاف باقی می‌ماند و این چیزی نیست که دولت ترکیه از شنیدنش خوشنود شود. عزم رجب طیب اردوغان٬ رئیس جمهور ترکیه برای دیدن سقوط بشار اسد همچنان جدی و قوی است. احمد داووداغلو٬ نخست وزیر نیز همچنان معتقد است خلاص شدن از شر رژیم بشار اسد٬ اولین گام ضروری برای شکست داعش است.

چاوش اغلو در پایان کنفرانس خبری‌اش در بروکسل به خبرنگاران گفت که ایالات متحده و دیگر اعضای ائتلاف شروع به درک دلیلی که بر اساس آن ترکیه تأکید دارد در سوریه باید یک منطقه پرواز ممنوع و پناهنگاه امن ایجاد شود٬ کرده بودند.

خواسته آنکارا مبنی بر ایجاد منطقه پرواز ممنوع و پناهنگاه امن در سوریه به ضرر رژیم بشار اسد خواهد شد. بنابرین سخنان چاووش اوغلو این معنی را می‌دهد که واشنگتن و سایرین٬ در حال نزدیک شدن به موضع ترکیه در مورد سوریه هستند.

به گفته چاووش اغلو: “در ابتدا وقتی ما طرح منطقه پرواز ممنوع و پناهنگاه امن را مطرح کردیم٬ اعضای ائتلاف نظرات متفاوتی درباره آن داشتند و حتی عده‌ای از آن‌ها نمی‌فهمیدند معنی آن چیست. اما پس از اینکه ما توضیح دادیم چرا به نظرمان این امر٬ مسئله‌ای مهم است٬ متحدین مان٬ اولین‌شان ایالات متحده٬ شروع به درک اهمیت این موضوع کردند.”

با این وجود برداشت واشنگتن از این موضوع کمی متفاوت است. جان کری٬ وزیر امور خارجه آمریکا در کنفرانس خبری‌اش در پس از اجلاس بروکسل گفت: “ایالات متحده همچنان با ترکیه در این مورد در حال بحث و گفتگو است. پیشنهاد تصمیم‌گیری یا حرکت به سمت رسیدن به یک منطقه پرواز ممنوع یا منطقه حائل در این برهه زمانی بسیار شتاب‌زده خواهد بود.”

علیرغم این سخنان و برای نشان دادن اینکه واشنگتن همچنان معتقد است رژیم بشار اسد تمامی مشروعیتش را از دست داده‌است٬ جان کری گفت اعلام کرد که ایالات متحده «همچنان به دنبال راهی است که بتواند تمامی کشورهای منطقه را در تلاش برای اجرای آنچه در اجلاس ژنو بر آن توافق شد٬ سهیم کند. این مسأله هدف کار ما باقی می‌ماند.”

ترکیه با روند ژنو -که توسط واشنگتن و مسکو و برای رسیدن به راه حلی مورد توافق همه برای پایان به بحران سوریه پایه ریزی شده بود- در کلام موافق است٬ ولی با طرح روسیه برای وارد کردن دولت بشار اسد به این مذاکرات مخالف است.

بر خلاف برآورد چاوش اغلو٬ در تصویری که از اجلاس بروکسل دیده می‌شود نشانه‌ای از تغییر نظر اعضای ائتلاف ضد داعش در قبال موضع ترکیه در آینده نزدیک٬ دیده نمی‌شود. با وجود این به نظر نمی‌رسد که آنکارا نیز قصد تغییر سیاستش در قبال سوریه را داشته باشد.

منصور آکگون٬ رئیس دانشکده روابط بین‌الملل دانشگاه فرهنگ استانبول و یکی از مجریان یکی از برنامه‌ تلویزیونی در مورد روابط بین‌الملل در شبکه هابرتورک معتقد است که چنین بازنگری‌ای الزامی است.

آکگون در گفتگو با المانیتور می‌گوید روندی مشابه روند مذاکرات ژنو با حضور رژیم سوریه و نه شخص بشار اسد به عنوان یکی از مذاکره کنندگان می‌تواند راه حلی برای معمایی که ترکیه درگیر آن شده‌است فراهم کند.

به گفته او: “با این وجود مشکل الان وضعیت فعلی روابط بین ایالات متحده و روسیه و همینطور روابط بین ایالات متحده و ایران است.” او معتقد است برای موفق شدن چنین مذاکراتی این دو کشور هم باید همکاری کنند.

آکگون با اشاره به اینکه چنین تحولی در حال حاضر محتمل نیست می‌گوید آنکارا در این مورد به جای تفییر موضع منتظر می‌ماند تا واشنگتن موضعش درباره آینده سوریه را مشخص کند.

به گفته او: “آنکار موضع فعلی‌اش در قبال سوریه را حفظ می‌کند تا زمانیکه واشنگتن به روشنی طرحش را برای آینده سوریه اعلام کند. ایالات متحده هنوز چنین کاری نکرده‌است.”

آنکارا نگران این است که واشنگتن به نقطه‌ای برسد که بقای اسد را -با توجه به اینکه توانسته تا امروز توانایی‌اش در حفظ قدرت را ثابت کند- بپذیرد٬ هر چند جان کری بارها اطمینان داده‌است که بشار اسد تمامی مشروعیتش را از دست داده است.

آکگون همچنین معتقد است که سیاست فعلی آنکارا در قبال سوریه به این کشور بهانه‌ای می‌دهد تا در عملیات نظامی علیه داعش شرکت نکند. به گفته او: “حکومت نمی‌خواهد وارد این جنگ شود زیرا می‌داند شرکت در این جنگ برای ترکیه بسیار سخت و پرهزینه خواهد بود.”

بر خلاف آکگون٬ افق اوتولوتاش٬ مدیر مسائل سیاست خارجی در مؤسسه تحقیقات سیاسی٬ اقتصادی و اجتماعی (SETA) لزومی در تغییر سیاست آنکارا در قبال سوریه نمی‌بیند. او در گفتگو با المانیتور می‌گوید سیاست آنکار مبنی بر درگیر نشدن در عملیات نظامی علیه گروه دولت اسلامی نیز سیاست درستی است.

به گفته او: “نیازی نیست که ترکیه موضع فعلی‌اش را تغییر دهد چراکه ائتلاف تحت رهبری آمریکا برای مقابله با گروه دولت اسلامی ائتلافی ناموفق است. این ائتلاف یک استراتژی اشتباه را دنبال می‌کند و دلیلی نیست که ترکیه نیز بخشی از این اشتباه باشد.

بر خلاف بقیه کشورهای ترکیه باید عواقب گسترده‌تر درگیری نظامی علیه داعش را نیز در نظر بگیرد. از جمله نگرانی‌های امنیتی‌اش را و همچنین این واقعیت را این کشورها (عراق و سوریه) در آینده نیز همسایه ترکیه باقی خواهند ماند. بنابراین ترکیه باید در عمل کردن بسیار محتاط باشد.”

آکگون که هفته گذشته برای اجرای برنامه تلویزیونی‌اش در شبکه هابر تورک در منطقه مرزی ترکیه با کوبانی بود در مورد این اتهام که گروه دولت اسلامی از ترکیه کمک و پشتیبانی می‌گیرد ابراز تردید می کند. به گفته او : “این اتهامات به روشنی برای فشار وارد کردن بر دولت ترکیه برای اقدام نظامی وارد می‌شود. این اتهامات پس از بمب‌گذاری اخیر دوباره مطرح شدند اما با دیدن منطقه می‌توانم بگویم باور کردن اینکه حکومت سیاستی مبنی بر کمک به گروه دولت اسلامی دارد بسیار سخت است.”

به نظر او مخفی نگه داشتن چنین سیاستی بسیار دشوار خواهد بود. علاوه بر آن ارتش ترکیه حضوری قاطع و همه جانبه در نزدیکی منطقه درگیری در سوریه دارد . از همه این‌ها گذشته این منطقه تحت نظارت مستمر نیروهای آمریکایی است و تعداد زیادی خبرنگار از رسانه‌های بین‌المللی نیز در آن حاضر هستند.

او می‌گوید: “باور اینکه گروه دولت اسلامی توانسته از سیلوهای ترکیه بدون اینکه کسی متوجه شود استفاده کند نیز سخت است. یا اینکه در داخل ارتش ترکیه همه می‌خواهند چنین رویدادی را نادیده بگیرند٬ حتی اگر عده‌ای در ارتش ترکیه قصد این کار را داشته باشند. به هر شکل٬ این اتهامات از طرف دولت‌های خارجی مطرح نمی‌شود بلکه از سوی رسانه‌ها و گروه‌های غیر دولتی مطرح می‌شود.”

حقیقت هر چه باشد٬ سوریه همچنان یکی از مسائل "نابسامان" ترکیه خواهد بود٬ حتی اگر ترکیه حاضر نباشد سیاستش قبال این کشور را تغییر دهد.

Continue reading this article by registering at no cost and get unlimited access to:

  • The award-winning Middle East Lobbying - The Influence Game
  • Archived articles
  • Exclusive events
  • The Week in Review
  • Lobbying newsletter delivered weekly
Found in: turkish policy on syria, turkey, syrian conflict, syria, islamic state, isis, foreign policy, coalition

سمیح ایدیز، ستون نویس بخش ترکی المانیتور است. او سی سال است که موضوعات مربوط به دیپلماسی و سیاست خارجی را برای روزنامه های اصلی ترکیه پوشش می دهد. نقطه نظرات او را می توانید در بخش انگلیسی زبان روزنامه حریت دنبال کنید. مقالات او در چندین روزنامه مطرح بین المللی از جمله فاینانشیال تایمز، مجله سیاست خارجی و فصلنامه مدیترانه هم به چاپ رسیده است.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept