Kamışlı’da Suriye ordusunun denetimindeki havaalanı ve kamu binalarının bulunduğu bölgeye giden ana caddeden çıkınca başka bir dünya başlıyor. İslam Devleti (İD), Nusra Cephesi ve Özgür Suriye Ordusu (ÖSO) gibi örgütlerin yanı sıra yer yer Suriye ordusu ile yaşanan çatışmalarda ölenlerin fotoğrafları, PKK lideri Abdullah Öcalan’ın portresi eşliğinde duvarları süslüyor. Elektrik direklerinde Rojava’nın savunma güçleri YPG ve YPJ’nin bayrakları asılı. Cadde ve sokaklarda kontrol polis vazifesi gören Asayiş’in elinde.

Suriye’nin kuzeyinde Derik, Rimelan ve Kamışlı’dan Haseke ve Şedadi’ye; Amude, Serekaniye ve Tel Ebyad’dan Kobani ve Menbic’e kadar uzanan şeritte bir sistem günbegün ete kemiğe bürünüyor. Coğrafi olarak ana gövdeden kopuk olsalar da Afrin ile Halep’in Şeyh Maksud mahallesi de bu yapının içinde. Konuştuğumuz Suriyeli yetkililer, Nusra ve İD gibi örgütleri bertaraf ettikten sonra Kürtlerle savaşmadan ama federalizme de geçit vermeden bu bölgeyi müzakere yoluyla yeniden kazanmaktan bahsediyor.

Kürtler de Suriye’yi federal bir yapılanmaya sokarak Rojava’nın özerkliğini anayasal bir çerçeveye kavuşturmayı umuyor. Kürtlerin de son istediği şey savaş. Mevcut koşullarda bu perspektifte bölünme ya da bağımsız devlet kurma gibi bir hedef yok.

Her iki taraf da kontrol alanını genişletirken o kritik eşiğe bir adım daha yaklaşıyor. Tam bu noktada yutkunduran sorular var: Kürtlerle Suriye yönetimi nasıl bir sınav verecek? Rusya’nın itelemesiyle Türkiye ve Suriye yeniden bir araya geldiğinde Rojava ne olacak? Kürtler Suriye ordusu ile çatışmayı göze alabilecek mi?