Her biri İsrail’le “gayrimeşru ilişki” içinde olan, yani İsrail’le düşük profilli temaslar yürüten pragmatik Arap devletlerinin oluşturduğu “Sünni eksenin” ne kadar harika olduğuna dair çok şey yazılıp çizildi. İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, Savunma Bakanı Avigdor Liberman ve hatta Yeş Atid lideri Yair Lapid’in fantezisini kurduğu bölgesel barış sürecinin temelini de güya bu ittifak oluşturacaktı. Bu örtülü ilişkiler, taraflar arasında yapılan gizli toplantılar, yüksek nitelikli istihbarat paylaşımı ve medyanın radarı altında süren bilumum iş birliği gayretleriyle besleniyor.

Sünni eksen ise vadedilen mükâfatı, yani tüm bölgeyi kapsayan gerçek bir barış sürecini henüz sağlamış değil. Filistin-İsrail kulvarında anlamlı bir ilerleme olmadan böyle bir süreci sağlayabileceği de şüpheli. Netanyahu şunun pekâlâ farkında: Orta Doğu’da sadece bir durumda bedava yemek fişi verirler. O da menüdeki ana yemek sensen. Ne var ki gelinen noktada gizli toplantılarla sağlanan o küçük ilerlemeler bile risk altında.

Al-Monitor’un farklı aktörelere yakın kaynaklardan edindiği bilgiye göre Sünni eksenin çarkları zar zor dönüyor, ortak amaçlara meydan okunuyor ve ahenk adına ne varsa giderek ahenksizliğe dönüşüyor. Bu durum genel anlamda Sünni devletlerin Suriye’de Vladimir Putin, Ayetullah Ali Hamaney ve Beşar Esad liderliğindeki Rus-Şii-Alevi ittifakıyla girdiği çatışmada yaşadığı aksilik ve başarısızlıklara bağlanabilir. Her şeyin merkezinde ise Sünni ittifakın en kıdemli iki üyesi Mısır ve Suudi Arabistan arasında gerçek anlamda çatışmaya dönüşen ciddi bir kriz var. İttifakın tüm ağırlığı bu iki ülkenin omuzlarında. Mısır askerî açıdan en güçlü üye. Suudi Arabistan ise en zengin üye olarak Sünnilerin farklı cephelerdeki işlerini büyük ölçüde finanse ediyor ki – çökmekte olan – Mısır ekonomisini ayakta tutmak da buna dâhil.

Çeşitli kaynakların değerlendirmelerine göre krizin çıkış nedeni Mısır Cumhurbaşkanı Abdül Fettah El Sisi’nin Suriye’de makas değiştirdiği ve artık Esad’ın iktidarda kalmasını desteklediği yönünde Suudi Arabistan’da oluşan kaygılar. Esad ve Şii ekseniyle mücadeleye boğazına kadar dalan Suudi Arabistan Kahire’nin tavır değiştirmesini nankörlüğün ötesinde gerçek anlamda ihanet olarak görüyor. Sisi iktidardaki ilk yılını sağ salim atlatsın diye Suudiler Mısır ekonomisine milyarlarca dolar akıtmıştı. Bugün Sisi’ye o kadar kızgınlar ki geçtiğimiz günlerde desteklerini geri çektiler. Bu çatışma doğrudan Sünni ittifakın temellerini sarsıyor.