Rusya’nın Suriye’deki kâr-zarar muhasebesi
Moskova’nın Suriye krizine askeri müdahalesi Rusya’nın bölgesel ve küresel siyasetteki rolünü artırsa da ortaya çıkacak fatura kazanımları aşabilir. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
Rusya’nın Suriye müdahalesiyle Orta Doğu’daki nüfuzunu fazlasıyla artırdığı görüşü yaygın şekilde kabul görse de bu maceranın Moskova’ya kaybettirdikleri günün sonunda kazanımlardan fazla çıkabilir. Sonuç büyük ölçüde Suriye iç savaşının son bulup bulmayacağına, bulursa bunun ne zaman ve nasıl gerçekleşeceğine bağlı olacak.
Suriye’deki ilk Rus saldırılarının ertesinde Moskova’nın bölgesel nüfuzunun artacağı yönünde beklentilerin, hatta belki de korkuların oluşması sürpriz değil. Ne de olsa bu hava operasyonları Rusya’nın uzun yıllar sonra kendi sınırları ötesinde gerçekleştirdiği ilk muharip konuşlanma. Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Suriye hükümetini savunmak için doğrudan askeri rol üstlenmesi belirleyici hatta cesur bir karar oldu. Ancak tarihin de gösterdiği gibi bu ilk tepkilerde gerçek dünyanın çetrefillikleri ve uzun vadeli sonuçlar pek çok zaman göz ardı ediliyor. ABD’nin 2003’teki Irak işgali bunun güzel bir örneği. Irak ordusunu hızlı bir şekilde hezimete uğratan ABD’nin yarattığı “şok ve dehşet” etkisi geçince Washington’un siyaseten karşılaştığı zorluklar her geçen gün arttı, Amerika’nın bölgedeki itibarı düşüşe geçti.
Suriye’deki Rus müdahalesi şu ana dek beş önemli kazanım sağladı: iç ve dış kamuoyunun ilgisi belli ölçüde Ukrayna’dan Suriye’ye kaydırıldı, Rusya’nın bundan böyle yapabileceği güç kullanma tehditlerinin inandırıcılığı arttı, Rusya’nın yüksek askeri kabiliyetleri hayli görünür biçimde sergilendi, Moskova’nın Şam üzerindeki etki gücü hem mutlak olarak hem İran’a nispetle arttı, Rusya’nın Suriye’deki siyasi çözümde başat rol oynama iddiası güçlendi.
Bu kazanımlar önemsiz değil. Ancak çok ezici bir etki de doğurmuş değil. Uluslararası düzeyde Washington’la belli başlı bazı Avrupa hükümetleri Suriye savaşını bitirmek için Moskova’yla iş birliğine açık olsa da kimse buna karşılık Ukrayna konusundaki pozisyonunu “satma” niyetinde görünmüyor. İç siyasete gelince Suriye konusu ancak savaş başarılı olduğu sürece başarılı bir gündem değiştirme yolu olabilir. Oysa savaşın başarısı büyük ölçüde Rusya’nın kontrolü dışında. Rus güçleri başrolde değil, daha ziyade yardımcı oyuncu konumunda.
