İsrail Ermeni Soykırımı’nda niçin hâlen sessiz?
İsrail’in Avrupa Parlamentosu ve Papa’nın aksine Ermeni Soykırımı’nı tanımamasının bir nedeni İran’a karşı Azerbaycan’la geliştirdiği stratejik ortaklık. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
Ermenilerin Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı Türklerinin elinde uğradığı soykırımın uluslararası toplumca tanınması talebi İsrail tarafından karşılanmıyor. Bunun nedeni olarak yıllarca İsrail’in Türkiye ile olan yakın ilişkileri görüldü. İsrail, katliamların Osmanlı idaresince onaylanıp planlandığını tanımamakla kalmadı, Washington’daki nüfuzunu kullanarak ABD’nin de soykırımı tanımasını engellemeye çalıştı. İsrail’in bu tutumu, farklı Türk hükümetleri tarafından İsrail’le yakın ilişkiler sürdürmek için başlı başına bir neden olarak görüldü. Ankara, İsrail’in Beyaz Saray ve Kongre üzerinde adeta doğaüstü bir etki gücüne sahip olduğuna inandı.
Türk-İsrail diplomatik ilişkileri son 5-6 yılda tepe taklak oldu. Türkiye’nin İsrail’de uzun zamandır bir büyükelçisi yok. İsrail’in Türkiye büyükelçisi ise Ankara’dan aşağılayıcı bir şekilde kovuldu. İsrail yanlısı lobiciler Washington’daki Türk büyükelçisiyle artık görüşmüyor. Türk ordusuyla iş birliği kesilen İsrail Savunma Kuvvetleri de uygun ve başarılı yeni alternatifler buldu, en azından İsrail bakımından.
Ermeniler bu sene soykırımın 100’üncü yılını anıyor. Türkiye ile ilişkilerin kötüleştiği düşünüldüğüne bu vesile İsrail’in ahlaki davranıp soykırımı tanıması için mükemmel bir fırsat olarak görülüyor. Nitekim geçtiğimiz günlerde önce Papa Francis, peşinden de Avrupa Parlamentosu bu adımı attı. Onlarca tanınmış İsrailli sanatçı ve akademisyen de hükümeti ve Knesset’i Ermeni Soykırımı’nı tanımaya çağıran bir bildiriyi imzaladı.
Ancak İsrail kıvırmaya devam ediyor. Dışişleri Bakanlığı, Ermeni meselesine daha duyarlı yaklaşılmasını tavsiye ediyor ve İsrail bu sene ilk defa Erivan’daki anma töreninde resmi bir heyetle temsil edilecek. Ancak bu, Knesset üyelerinden oluşan düşük düzeyli bir heyet olacak. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Emmanuel Nahshon İsrail’in resmi tutumunu Al-Monitor’a şöyle ifade etti: “İsrail’in tutumu değişmiş değil. Bizler Ermeni halkının Birinci Dünya Savaşı sırasında maruz kaldığı korkunç trajediye duyarlıyız. Bu konuyu önemsiyoruz, empati ve dayanışma hislerimizi ifade ediyoruz. Uluslararası toplumun başlıca çabası yeni insani trajedilerin önlenmesine yönelik olmalı.”
