Türkiye’nin en önemli heykeltıraş sanatçılarından biri Yahudi asıllı Nadia Arditti. Onun şiddetli duygu devinimlerini hissettirdiği yumuşak hatlı kadın ve özgürlüğü atfettiği kuş heykelleri Türkiye’nin heykel sanatında gerçek birer simge halini almıştır. Sadece Türkiye değil, dünyanın dört bir yanında eserleri sergilenen, ABD ile İngiltere’de heykelleri bulunan Nadia Arditti’nin yaşamı, politik nedenli göçü, ağır hastalığı, tüketim toplumuna karşı aldığı tavrı, kadına bakışı ve dayanışmaya olan inancı ile örülü.

Son yıllarda Ege’de bulunan Kozlu Köyü’nde yaşıyor Nadia Arditti. Şimdi huzuru bulduğu Ege suları, ailesinin yüz yıllık göç hikâyesinin başladığı nokta aynı zamanda. Giritli olan annesi, bu toprakların Yunanistan’a bağlanmasının ardından 1913’te Türkiye’ye göç etmiş. Yahudi asıllı bir İtalyan’la evlenip, İstanbul’a taşınmış. 1948 yılında doğan Nadia Arditti, henüz 7 yaşındayken bu kez gayri Müslimlere yönelik pogromlardan biri olan 6-7 Eylül 1955 olaylarından sonra, yüzlerce gayri Müslim gibi Türkiye’yi terk etmek zorunda kalmış, İsviçre’ye yerleşmişler. Nadia Arditti, 1979’da evlenip, İstanbul’a taşınmış. Ama 2 yıl önce, 104 yaşında hayatını kaybeden annesi bir daha bu topraklara dönmemiş.

Gençliğinde, kültür sanat derneklerinde gönüllü çalışıp, resim kurslarına giden Arditti için Türkiye’nin önemi başka. Arditti, “Geldiğim ilk yıllarda, ressam bir arkadaşımla İstanbul’u adım adım gezerdik. Sultanahmet’i, Ayasofya’yı… Sokaklarda yerlere oturup resim çizerdik. Çocuklar, evlerinden çay getirirdi bize. Türkiye, İsviçre’den daha çok ilham veriyordu. Çünkü burada her yer tarih. Sokaklardaki politik durum da ilham verici” diyor. Bu yıllarda tanıştığı heykel de hayatının dönüm noktalarından biri. Heykel daha ağır basmış sonradan, resim geri planda kalmış. Çünkü resim bir çerçeve ile sınırlı, heykel ise dört boyutlu, daha özgür onun için.

Nadia’nın özellikli heykelleri, kadın ve kuş temalı olanlar. Kendisi de “İlk yaptığım heykeller kadın heykelleridir. Çünkü en çok kendimi tanıyorum” diyor. Türkiyeli kadınlar da ilgisini çekmiş Nadia’nın ilk zamanlar. Avrupalı kadınların aksine daha içe dönük kadınlarla tanışmış burada, kendisini ifade edemeyen kadınların hikâyelerini yansıtmak istemiş. Aradan geçen zamanda kadınların durumunun hala değişmediğini söylüyor, “Eğitim seviyesi yükselse de kadınların büyük çoğunluğu hala sokaklarda görünmüyor” diyor. Nadia Arditti’nin kadın bedenini, estetiğini yansıtan heykellerinde kadınlığın her hali vardır. Üzgün kadınlar, uçan kadınlar, özgür kadınlar. Kabuğundan çıkan bir kadın örneğin, vücudunun bir yerini göstermiyor. Nadia Arditti’ye göre, her kadının saklı bir yeri vardır çünkü.