Irak’taki hızlı çözülme şimdiye dek Moskova için büyük bir endişe kaynağı olmadı. Irak’ın durumu, Ukrayna sorunu ve iç meselelerle meşgul olan Rus basınında nadiren haber oluyor. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Irak ordusunu kuzey ve batıdaki kentlerden süren militanlarla mücadelesinde Başbakan Nuri El Maliki’ye “tam destek” ifade etmiş olsa da mesele Rus yetkililerin birinci önceliği gibi görünmüyor. Irak ve Orta Doğu’daki kimi önemli menfaatlerine karşın Rusya’nın Irak’ta çok fazla müdahil olması muhtemel değildir.
Genel manada, Fyodor Lukyanov’un da Al-Monitor’da yazdığı gibi Irak’taki gelişmeler, Rusya’nın bu konudaki görüşlerini teyit etmeye yaradı. Burada birkaç unsur söz konusu. İlk olarak yeni kriz, ABD’yle ilişkiler bakımından bir nevi “Ben sana söylemiştim.” ânı oldu. Nitekim Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, ABD işgali sırasında Moskova’nın sıkça dile getirdiği uyarısını anımsattı: “Amerikalılarla İngilizlerin orada giriştikleri maceranın sonu iyi olmayacak.” Bu, Rus yetkililer ile yorumcuların 2003’ten bu yana olumsuz her gelişmede tekrar ettikleri bir nakarat olageldi.
İkincisi Irak’taki yeni kriz Moskova’nın bakış açısıyla bağdaşıyor. Zira Moskova’ya göre ABD, Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad’ın kendi rejimini -- şimdi de Irak’takini -- yıkmaya çalışan İslamcı örgütleri bastırma çabalarına destek vermek ya da en azından müsamaha göstermek yerine, zayıf da olsalar Suriyeli isyancılara yardım etti ve böylece iç savaşı uzatarak hata yaptı. Ancak Moskova’nın bu konudaki şikâyetleri, ABD ve diğer Batılı devletlerle sınırlı değil. Kargaşanın Suriye’den Irak’a sıçraması, Suriye’de ve başka yerlerde Sünni İslamcı militanlara patronluk yapan Suudi Arabistan ve Katar’ın da hata ettiğine dair yaygın Rus anlayışını pekiştiriyor.
Kremlin’in Irak’taki istikrarsızlığa ilişkin fiilen ne yapabileceği de net değil. Rusya muhakkak ki Irak’ta istikrarı kaosa, Maliki’yi de Irak-Şam İslam Devleti’ne (IŞİD) tercih ediyor. Belki de kaderin bir cilvesi olarak Rusya, on yıl önceki beklentilerini aşarak geniş Batı Kurna-2 petrol sahaları dâhil Irak’ın petrol sektöründe önemli bir yer edindi. Şunu da hatırlamakta yarar var ki George W. Bush yönetiminin Irak’a savaş açma kararının Putin ve Lavrov tarafından o kadar eleştirilmesine rağmen, Moskova bunu ABD-Rusya ilişkilerinde büyük bir mesele hâline getirmemişti. Daha da önemlisi Rusya, ABD Irak’a girerken ve ülkeyi uzun süre işgal ederken ABD’ye sorun çıkarmadı.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.