ایالات متحده و شرکای اروپاییاش به یقین از انتقال آرام قدرت در عربستان سعودی پس از مرگ ملک عبدالله در ۲۲ ژانویه، نفسی به راحتی کشیدهاند. در عرض چند ساعت، کاخ سلطنتی اعلام کرد که ولیعهد، یعنی شاهزاده سلمان بن عبدالعزیز پادشاه جدید است. این توافق سریع، تمامی ناظرانی را که به پیشبینی جنگ قدرت در میان آل سعود پرداخته بودند، به سکوت واداشت و سیگنالهای اطمینان بخشی ارسال کرد که کسب و کار مانند همیشه در مهمترین پادشاهیِ تامینکنندهی منافع استراتژیک آمریکا و شرکایش جاری است. با این حال، ایالات متحده نباید به دلیل چالشهای متعددی که روابط رو به زوالش با آل سعود را در این سالها زیر سایه میبرد، احساس آرامش کند.
نخستین چالش، نزدیکی فزاینده آمریکا به دشمنان و رقبای عربستان سعودی، به ویژه ایران است. علیرغم اطمینانبخشی مجدد نسبت به اینکه ایالات متحده همچنان پابرجاترین حامی امنیت و منافع سعودی باقی خواهد ماند، روابط رو به گسترش آمریکا با ایران همواره توسط پادشاهان قبلی و کنونی عربستان، نشانهی بیاعتنایی به این کشور تلقی شده است. ملک عبدالله پادشاه پیشین و ملک سلمان شاه کنونی عربستان هیچکدام تمایلی به پذیرش نزدیکیِ سطحیِ ایالات متحده به ایران نشان ندادهاند. دلیل آن را به سادگی میتوان خو گرفتن سعودیها به تیتر «نزدیکترین و تنها شریک آمریکا در منطقه» پس از انقلاب ۱۹۷۹ ایران و پس از آن، بهار عربی دانست.
در حالی که آمریکا به تدریج از کدورتهای پس از انقلاب ۱۹۷۹ و بحران گروگانگیری عبور میکند، سعودیها خود را در یک منازعه طولانی با ایران و دشمنیِ رو به گسترش با این کشور گرفتار میبینند که نمیتوان به راحتی بر آن فائق آمد. اساس منطق آنها این بود که ایران را از موقعیت قدرت اصلی منطقه کنار بزنند و این کار را نه بر مبنای ملاحظات سیاسی، بلکه بر اساس مسائل فرقهای بنا کردند. زمانی که اختلافها جامه فرقهای به خود گیرند، به طور روز افزونی تغییر یا بازگرداندن سیاستها برای عربستان دشوار میشود. البته سعودیها میتوانند روابط پنهانی و مصالحه با ایران را آغاز کنند ولی ریسک این وجود دارد که چهره خود را در میان کشورهای حوزه محلی خود و سایر نیروهای ضد ایرانی در منطقه تخریب کنند.
هر گونه برقراری ارتباط حسنه میان عربستان و ایران به صورت خودکار نشانهای از شکست سعودیها و پیروزی ایرانیها تعبیر میشود. این بازیِ بینتیجه در عربستان و سایر نقاط جهان عرب حالتی کاملاً فرسایشی یافته و مذاکرات و سازش از صحنه سیاسی و روابط خارجی محو شده است. قطبی شدن محلی و منطقهای تا حدی پیش رفته که جای کمی برای سیاست به عنوان عرصه رقابت و مذاکره به جای پیروزی یا شکست محض باقی گذاشته است.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.
