سفر سه روزهٔ سردار محمد باقری، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ایران به ترکیه، نشان داد که چگونه دو رقیب منطقهای میتوانند در برابر تهدیدهای مشترک، به یکدیگر نزدیک شوند.
باقری نخستین رئیس ستادی است که از زمان انقلاب ۱۳۵۷ تا کنون، از ترکیه دیدار کرده است. از او با تشریفات کامل استقبال شد و رجب طیب اردوغان، رئیس جمهوری ترکیه نیز با این مقام نظامی ایرانی ملاقات کرد. باقری که همراهی ۹ ژنرال ارشد ایرانی را با خود داشت، با همتای ترک خود خلوصی آکار، همچنین نورالدین جانیکلی، وزیر دفاع و هاکان فیدان، رئیس سازمان امنیت ترکیه، گفتوگو کرد. طرفین برای ارتقاء سطح همکاریهای نظامی توافق کردند. ابراهیم رحیمپور، معاون وزارت امور خارجهٔ ایران، در اوائل هفتهٔ جاری گفته بود که سفر آتی اردوغان به ایران،«به زودی انجام خواهد شد.»
فیدان، یکی از مرموزترین چهرهها در حلقهٔ خودیهای اردوغان است. او تا پیش از حمایت ترکیه از شورشیان عرب سنی مخالف بشار اسد، هوادار ایران محسوب میشد. ایران و روسیه از رژیم اسد حمایت میکنند. ترکیه تحت فشارهای روسیه، مجبور شد تا سقوط مناطق تحت کنترل شورشیان را در شرق حلب که اواخر سال گذشته روی داد، نادیده بگیرد.
اکنون نگرانی اصلی ترکیه، افزایش نفوذ یگانهای مدافع خلق (ی.پ.گ) است. ی.پ.گ یک گروه کرد سوری است که حمایت ایالات متحده را نیز با خود دارد. آنکارا به دنبال آن است که از نفوذ ایران بر اسد، در این راه استفاده کند و ایران نیز انتظار دارد تا ترکیه با فشار بر متحدانش در اقلیم کردستان، همهپرسی استقلال را لغو کند. بیلگهان آلاگز، یک چهرهٔ دانشگاهی در ترکیه، در مصاحبهای با خبرگزاری مهر گفته است: «بر همگان عیان است که بدون موافقت ایران و ترکیه، جایی برای کشور کردستان مستقل در آینده جغرافیای منطقه وجود ندارد.» ترکیه و ایران مخالفت خود را با همهپرسی اعلام کردهاند؛ لیکن به نظر میرسد که ابراز مخالفت اردوغان بیشتر حالت شعاری دارد که با هدف راضی نگهداشتن ملیگرایان ابراز میشود.
ایران با اکثریت شیعه و ترکیه با اکثریت سنی، عمیقاً نگرانند که قدرتهای غربی، بهویژه آمریکا و اسرائیل، به طور پنهانی کردها را در این کشورها تقویت کنند تا حکومتهای مرکزی تضعیف شوند. هراس آنها در مورد کردها، آنقدر قوی است که این دو رقیب سنتی را، علیرغم اختلاف نظرشان در سوریه و عراق، به سوی همکشانده است.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.