رفتن به محتوای اصلی

آیا ضدیت با آمریکا می‌تواند عامل بهبود روابط ایران و روسیه باشد؟

علیرغم اشتراک ایران و روسیه در مورد شعارها و احساسات ضد غرب، دلایل‌شان برای این امر متفاوت است و لزوماً نمی‌تواند باعث نزدیکی دو کشور شود.

RTX2BOG0.jpg

برداشت اشتباه اما رایجی وجود دارد که روابط روسیه و ایران به دلیل گرایش‌های ضد غربیِ طبقهٔ حاکم سیاسی دو کشور است. سیاست‌مداران روس و ایرانی نیز به گسترش این فکر دامن می‌زنند و این تفکر را می‌گسترانند که نگاه همسو دربارهٔ یک دشمن مشترک می‌تواند دو کشور را به هم نزدیک کند. مع الوصف، این مسئله نادیده گرفته می‌شود که ماهیت نفرت آن‌ها از ایالات متحده، تفاوت دارد و چنین تفاوتی واجد اهمیت است.

در حالی که نگاه منفی روسیه [به غرب] را می‌توان در چارچوب جنگ سرد دوم تفسیر کرد، ریشهٔ احساسات ضد غربی ایران چیز دیگری است. در واقع، در ایران طی چند ماه گذشته، شاهد موج جدیدی از شعارهای ضد غربی بوده‌ایم. سیاست‌مداران در تمامی سطوح، به طور مستمر به مردم می‌گویند که ایالات متحده قابل اعتماد نیست و برجام یا توافق اتمی، می‌تواند تنها یک فریب دیگر از سوی غربی‌ها باشد. آن‌ها تأکید می‌کنند که اگر آمریکا بخش‌های مربوط به خود را در اجرای برجام رعایت نکند یا از توافق منحرف شود، ایران نیز توافق را به کناری خواهد نهاد. پس از پیروزی ترامپ که در زمان تبلیغات انتخاباتی‌اش گفته بود اگر به کاخ سفید راه یابد، برجام را لغو خواهد کرد، گرایش‌های ضد آمریکایی را در ایران افزایش داد.

از «هیستری» ضد آمریکایی در سطوح بالای رهبری ایران استقبال می‌شود. تندروهای نزدیک به آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، منبع اصلی اظهارات ضد آمریکایی هستند. حتی رئیس جمهوری ایران، حسن روحانی و اصلاح‌طلبان نیز که مشوقان اصلی رویکرد دوباره به غرب هستند، با این صداها هم‌آوا شدند. این ماه، روحانی علناً در جمع یک گروه از دانشجویان، آمریکا را «دشمن» خواند.

این نوع اظهارات حساس از سوی سیاست‌مداران ایرانی باید قاعدتاً با استقبال مسکو مواجه شود که یکی از کابوس‌هایش برقراری مجدد روابط ایران با ایالات متحده و اتحادیهٔ اروپا بود. با این حال، اظهارات ضد غربی کنونی در ایران تضمین‌کنندهٔ آن نیست که مقام‌های این کشور از تلاش برای یافتن زبانی مشترک با غرب چشم بپوشند. مسکو همچنین نباید انتظار داشته باشد که نتیجهٔ جانبیِ احساس ضد غربی حاکمان ایران، تحکیم روابط دو جانبه با روسیه باشد.

SUBSCRIBER EXCLUSIVE

Continue reading this exclusive analysis

Original reporting and analysis unavailable elsewhere. Subscribe to AL-MONITOR to read this story and access everything we publish