یک مشکل جدید برای اوباما: ترکیه

به نظر می‌رسد رئیس‌جمهور آمریکا باراک اوباما در داخل و خارج با چالش‌های متعددی روبه‌رو است. با این وجود چالش اضطراری دیگری می‌تواند شرایط را از این هم پیچیده‌تر کند. ترکیه که عضو ناتو است، گرفتار مشکلی است که بالقوه روابط هم‌پیمانانش را تهدید کرده، کاسه صبر دولت آمریکا را لبریز کرده و به هرج و مرج روبه‌فزونی در خاورمیانه دامن می‌زند.

واشنگتن باید آماده رجب طیب اردوغان باشد، نخست‌وزیری که تا ماه مه سال گذشته نماینده تمام‌عیار کاخ سفید در بسیاری مسائل از جمله سوریه و پیامدهای بهار عربی بود، ولی حالا‌روز به روز سرگردان‌تر و پیش‌بینی‌ناپذیرتر می‌شود. اردوغان در سفری که این هفته به بروکسل داشت، اولین سفر خارجی‌اش در پنج سال اخیر، پی برد که تا چه اندازه مخاطبان اروپایی‌اش را از خود دور کرده است.

دو هفته پس از شرکت در یک ضیافت شام در کاخ سفید در ماه مه، اردوغان با تظاهرات خیابانی انبوهی مواجه شد که با دخالت خشونت‌آمیز پلیس سرکوب شد. با این حال آن‌چه قابل‌توجه بود، نه اقدامات افراطی پلیس، بلکه بیانیه‌هایی بود که حزب عدالت و توسعه (AKP)، اردوغان، وزیرانش و رسانه‌ها منتشر می‌کردند.‌آن‌ها عوامل تظاهرات را توطئه خارجی، گروه‌های لابی‌گری، آمریکایی‌ها، یهودیان، خبرگزاری‌های خارجی و شرکت‌هایی دانستند که جایشان تنگ شده، از جمله شرکت هواپیمایی لوفتانزا.

واکنش اوباما این بود که به طور خصوصی به اردوغان درباره آسیب بالقوه چنین طعنه‌هایی به روابط آمریکا و ترکیه و تصویر خارجی ترکیه هشدار دهد و از آن پس او را نادیده بگیرد. حتی زمانی که اوباما در حال تصمیم‌گیری درباره حمله نظامی به سوریه در زمان بحران سلاح‌های شیمیایی بود، از حرف‌زدن با اردوغان اجتناب کرد؛ کسی که که کشورش نه تنها همسایه سوریه است، بلکه یک نقطه حساس برای برنامه‌های کمک‌رسانی و پایگاهی برای حمایت از شورشیان به شمار می‌آید.