در آخرین دقایق ثبت نام نامزدی ریاست جمهوری و در حالی که هواداران هاشمی رفسنجانی با نگرانی در کنار ساختمان وزارت کشور گرد آمده بودند، وی رسما ثبت نام کرد. هاشمی پیش از این اعلام کرده بود که بدون موافقت خامنهای به انتخابات پا نمیگذارد. اگر چه هاشمی پیش از این نشان داده بود که متعهد به پیروی بی چون و چرا از خامنهای نیست، ولی این بار با توجه به آگاهی کامل او از فقدان پایگاههای قدرتش و عقبنشینی در برابر شریک سیاسی دیروز، احتمال بی توجهی علنی او به خواسته رهبر ایران از سوی او ناچیز به نظر میرسد؛ هر چند طرح موضوع موافقت خامنهای با این تصمیم ممکن است تنها تظاهری زیرکانه باشد که با هدف منفعل ساختن حریف و منع او از استفاده از اهرمهای قانونی و غیر قانونیاش برای مقابله با رفسنجانی به شمار آید. در هر حال تصمیم هاشمی بی تردید سیر تحول حوادث انتخابات ایران را تحت تاثیر قرار خواهد داد؛ اما هاشمی این بار چه نقشی را در سازوکار پیچیده قدرت در ایران بازی خواهد کرد؟
نخست، وی تنور سرد انتخابات را به شدت گرم خواهد کرد و این بار نیز بر خلاف پیشبینیهای اولیه و بلکه همانند دورههای سابق، انتخابات گرم و با نشاطی را ایران تجربه خواهد کرد؛ به ویژه آن که اصلاح طلبان به طور کامل، بخش قابل توجهی از محافظهکاران سنتی، مراجع تقلید قم و بدنه میانی حوزه و حتی بخش عمدهای از اپوزسیون خارجی به طور یکپارچه از او حمایت کردهاند.
دوم، فضای سرد نومیدی از ایران در سطح بینالمللی و نیز منطقهای شکسته شده و از فشار معنوی و نیز افزایش فشار مادی بر ایران از سوی مجامع بین المللی کاسته خواهد شد و به طور مشخص در دو زمینه پرونده هستهای و فشار شدید علیه ایران از سوی غرب و کشورهای منطقه، شاهد بهبود اوضاع به نفع ایران خواهیم بود. رفسنجانی برای غرب نماینده تیم وسیعی از تکنوکراتهای لیبرال است که خواهان آزادیهای مدنی در داخل، سیاست تنشزدایی در خارج و اولویتدهی به پیشرفت اقتصادی در مقایسه با اهداف ایدئولوژیک جمهوری اسلامی هستند؛ به ویژه آن که وی در روزهای اخیر با تمرکز بر عناوین مذکور به پرهیز از ماجراجویی تکیه کرده و به طور مشخص از تنشزدایی حتی با اسرائیل یاد کرده بود. به علاوه، کشورهای عربی منطقه به ویژه عربستان، سابقه روشنی از تجربه وی در اعتمادسازی با جهان عرب داشته و برخی رهبران عرب مانند ملک عبدالله رابطه دوستی نسبتا شخصی با وی دارند.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.