En ‘bilge mülteci’ sessizce çekip gitti
Suriyeli Çerkes alim Cevdet Said bir sığınmacı olarak İstanbul’da öldü. Türkiye’de Said’i “en bilge mülteci” diye kucaklayanlar cenazesinde yoktu. Şiddeti reddedip sivil direnişi savunan çizgisiyle kimseyi memnun edemedi. Kimileri ona “Arap Gandi” diyordu.
Suriye’de mücadele yöntemi olarak şiddeti reddeden çizgisiyle “Arap Gandi” olarak da anılan dünyaca tanınmış alim ve fikir adamı Cevdet Said 30 Ocak’ta 91 yaşında İstanbul’da bir sığınmacı olarak yaşamını yitirdi.
2005’de Esad yönetimine karşı muhalif grupların hazırladığı Şam Deklarasyonu’nun imzacıları arasında yer alan Cevdet Said 2012’de kendi köyü Bir Acem’de kardeşi Muhammed Said’i yitirdiği Nusra Cephesi ile hükümet güçleri arasındaki çatışmalar üzerine sınırdan Türkiye’ye geçtikten sonra İstanbul’a yerleşmişti.
Hükümet ve kamu kurumlarının himayesi ya da yardımını reddeden Cevdet Said önemli ölçüde ailesi, kısmen de Kafkas Vakfı etrafındaki Çerkeslerin yardımıyla yaşamını sürdürdü. Geçen yaz eşini İstanbul’da toprağa gömmüştü. Kimi çevrelerde “Arap Gandi” yakıştırması yapılsa da Arap değil Golan Tepeleri’ndeki Kuneytra’nın Bir Acem köyünde doğmuş bir Çerkes (Adige) idi.
Kafkasya’nın kadim halklarından Adıgelerin Abzeh kabilesinin Tsey sülalesine mensup bir ailenin çocuğuydu. Ataları 1864’te Kafkasya’dan sürüldükten sonra Osmanlı tarafından önce Balkanlara daha sonra Golan’a yerleştirilmişti.
