Ana içeriğe atla

Türk-İsrail ilişkileri ticaret ve sanatta ivme kazanıyor

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan İsrail’i yerden yere vurmaya devam etse de iki taraf arasındaki ticari ve kültürel ilişkiler gelişiyor.
miriamengel.jpg

Kudüs Ticaret Odası ile Mersin merkezli Akdeniz Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği tarafından internet üzerinden düzenlenen ticaret etkinliği 18 gün boyunca İsrailli ve Türk firmaları bir araya getirdi. 7 Ekim’de başlayan etkinlik, Türk-İsrail ticari ilişkilerini ilerletmek amacıyla Kudüs Ticaret Odası’nca düzenlenen ilk online konferansla açıldı ve yiyecek-içecek sektörüne odaklandı.

Kudüs Ticaret Odası Facebook’tan yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı: “Ulusal ve uluslararası dizeyde azami sayıda yeni pazara açılmak için genelde ama özellikle de bugünlerde kalıpların dışında düşünmek gerektiğine inanıyoruz. Koronavirüs günlerinde bizim gibi sıkıntı yaşayan dostlarımızla ticaret, işbirliği ve iş imkânlarını desteklememiz lazım.” Açıklamada balık, et, dondurulmuş deniz ürünleri gibi sektörlerde üretim, ithalat ve ihracat yapan İsrailli firmalara etkinliğe katılım çağrısı yapıldı.

En iyi Türk ürünlerinin peşinde olan pek çok İsrailli firma etkinliğe ilgi gösterdi. Katılanlar arasında süpermarketler, perakendeciler, ithalatçılar, imalatçılar gibi çok çeşitli şirketler yer aldı. Firmalar arasında onlarca birebir görüşme yapıldı ve iki tarafta da somut ticari işbirlikleri için umutlar yükseldi. 

İş insanları arasında ticari imkânlar doğuran bu görüşmeler oldukça sıra dışı sayılır ve alkışlanmayı hak ediyor. Türkiye-İsrail ilişkileri 2010 Mavi Marmara olayından bu yana gergin. İsrail gemide öldürülen Türk vatandaşları için özür dileyip ailelerine tazminat ödedi ama ilişkiler düzelmedi. Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Kudüs meselesi başta olmak üzere İsrail’e karşı çıkışlarını sürdürüyor.

ABD Başkanı Donald Trump’ın İsrail ile Birleşik Arap Emirlikleri’nin diplomatik ilişkiler kurduğunu açıklamasının ardından Erdoğan 14 Ağustos’ta Abu Dabi ile diplomatik ilişkilerin askıya alınabileceğini, BAE’deki Türk büyükelçisinin geri çekilebileceğini söyledi. Erdoğan 1 Ekim’deki Meclis konuşmasında ise Filistinlilerin mağduriyetlerine ve Kudüs’e geniş yer ayırdı. Kudüs’ün hamiliğine soyunan Erdoğan, “Birinci Dünya Savaşı'nda gözyaşları ile terk etmek zorunda kaldığımız bu şehirde hâlâ Osmanlı'nın direniş izleri vardır. Kudüs bizim şehrimizdir, bizden bir şehirdir” dedi.

Öte yandan, ikili ilişkiler kültürel alanda da ivme kazanıyor. Angela Dans Topluluğu’nun yöneticisi olan İsrailli koreograf Miriam Engel, eylül ayında açık havada düzenlenen Ankara Uluslararası Solo Çağdaş Dans Festivali’ne katıldı. Modern dans ve solo performansta Türkiye ve Avrupa’nın en önemli etkinlikleri arasında sayılan festivale, pandemiye rağmen İsrail dâhil 14 ülkeden dansçı ve koreograf katıldı. 

Engel Ankara’ya doğru yola çıkarken Facebook’tan şu paylaşımda bulundu: “Tüm bu çılgınlığın ortasında ve ona rağmen, hem de şu acayip karantina yasaklarına anlar kala, Ankara’daki Solo Çağdaş Dans Festivali’nde sahne almak ve gençlik dansı koreografisiyle bir sanat atölyesi gerçekleştirmek için yarın uçağa biniyorum. Ankara ve Türkiye’nin en özel dans etkinliklerinden biri olan CerModern merkezinin bu harika festivaline merak, minnettarlık ve büyük bir mutlulukla katılıyorum.”

Al-Monitor’un İsrail Dışişleri Bakanlığı’ndan aldığı bilgiye göre festival yöneticileri son yıllarda İsrail’e birkaç kez gelmiş. Yöneticilerden biri geçen sene Kudüs’te dans konulu bir sergiye özel konuk olarak davet edilmiş, Engel ve sanatıyla da bu etkinlikte tanışmış. Bakanlık yetkilisi, Türk basınında Hürriyet gibi önemli gazetelerin festival programını tanıttığını, Engel'in performansına da İsrailli bir sanatçının Türkiye’de sahne alması sıradan bir olaymış gibi yer verdiğini belirtti.

Kültürel alanda dikkat çekici bir diğer gelişme, Pilpeled adıyla tanınan İsrailli sokak sanatçısı Nir Peled’in İstanbul’a davet edilmesiydi. Sanatını son yıllarda dünyanın çeşitli köşelerinde sergileyen Pilpeled, ağustos sonunda Kadıköy’deki sanat mekânı Black Flag Art’ın konuğu oldu. İlgi o kadar büyüktü ki Pilpeled, 12 tanesi yeni olmak üzere 32 çalışmasını kapsayan kişisel bir sergi için davet edildi, ayrıca bir binanın duvarına Alman bir grafiti sanatçısının çalışmasının yanına devasa bir duvar resmi yaptı. 

Ticarete dönecek olursak rakamlar son dönemde biraz düşmüş olsa da İsrail İhracat Enstitüsü grafiğin tersine döneceğinden umutlu. Al-Monitor’un enstitüden aldığı verilere göre 2019’daki ikili ticari faaliyetler 2018’e göre düşüş kaydetti. 2020’nin ilk yarısına ait sayılar da geçen yılın aynı dönemine göre düşük olsa da Türkiye’ye ihracatta plastik malzemeler, makine, demir çelik gibi kalemlerde artışlar başlamış bile. 

Hava taşımacılığına gelince, İsrailli ve Türk havayolu şirketleri koronavirüs salgınına rağmen uçuşlara devam ediyor. Bu yaz İsrailli turistleri kabul eden nadir ülkelerden biri Türkiye oldu. Temmuzda İstanbul’a uçan İsrail vatandaşlarının sayısı günde ortalama 150’yi buldu. Tabii bu sayılar Mavi Marmara öncesinde Antalya sahillerine akın eden İsrailli turistlerin sayısıyla kıyaslanamaz.

More from Rina Bassist

Recommended Articles