Ana içeriğe atla

Türk Lirası’nın düşüşü ÖSO’ya ağır darbe vurdu

Türk Lirası’nın çöküşü Fırat Kalkanı bölgesinde ticareti vuruyor ve 100 binden fazla ailenin geçimine zarar veriyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
RTX6C5QM.jpg

HALEP, Suriye — Türk Lirası’nın ABD Doları karşısındaki rekor düşüşü, Halep’in kuzey ve kuzeydoğu kırsalında Fırat Kalkanı bölgesinde yaşayan Suriyeli muhalifler için yeni bir talihsizlik oldu. TL’deki değer kaybının en çok bu bölgede hissedilmesinin nedeni yerel halkın önemli bir kesiminin maaşlarını TL olarak alan kamu çalışanı ve savaşçılardan oluşması.

Özgür Suriye Ordusu (ÖSO) tarafından kontrol edilen Fırat Kalkanı bölgesi Türkiye’nin nüfuzu altında bulunuyor. Türkiye buradaki sivil kurumlar ve ÖSO yapılarına destek vererek Kürt Halk Savunma Birlikleri’ni (YPG), Türk sınırı yakınındaki bu bölgeden uzak tutmaya çalışıyor.

Bölgedeki Azez kentinde dolar 10 Ağustos’ta 7 TL’den işlem gördü. 23 Ağustos’a gelindiğinde dolar kuru 6,07 TL olmuş ve 1 TL’nin değeri 70 Suriye Lirası’na düşmüştü. Bölgedeki Suriyeli çalışanların 500 TL’lik maaşları bu seviyedeki kurlarla 35 bin Suriye Lirası ya da yaklaşık 85 dolar ediyor. Bu cüzi meblağ temel ihtiyaçların karşılanmasına yetmiyor.

TL’deki sert düşüş, ABD’nin Türkiye’yi ekonomik yaptırımlarla tehdit etmesinin ardından yaşandı. İki ülke arasında çetrefilli bazı sorunlar var. Bunlardan biri, Amerikalı rahip Andrew Brunson’un Türkiye’de tutuklu olması. Ankara rahibi casusluk ve terör suçlarıyla itham ediyor.

Muhalefetin kontrol ettiği El Bab’da çarşıları dolaşan Al-Monitor muhabiri, piyasanın durgun olduğunu, insanların cebinde para olmadığını ve sadece vitrinlere baktıklarını gözlemledi. TL’nin çöküşünden dolayı 20-24 Ağustos’taki Kurban Bayramı da alışverişi canlandıramadı. Giyim, gıda ve mobilya dükkânlarının satışı kur kriziyle birlikte yarı yarıya düşmüş durumda.

Muhalefetle bağlantılı İktisatçılar Sendikası Halep Şubesi üyesi Fadıl Muhammed Al-Monitor’a şu bilgileri aktardı: “Fırat Kalkanı bölgesinde 100 binden fazla Suriyeli vatandaş, bir dizi sektör ve kuruma destek sağlayan Türk hükümetinden maaş alıyor. TL’deki sert düşüşten yerel meclisler, polis ve genel güvenlik birimleri, ÖSO savaşçıları, öğretmenler, vaizler ve cami personeli etkilendi. Bu insanların maaşları şu an yaşam giderlerini zar zor karşılıyor.”

Muhammed sözlerini şöyle sürdürdü: “ÖSO bağlantılı kurumlarda ve meclislerde çalışanlar, ayrıca ÖSO mensubu savaşçılar aylık 500 ilâ bin TL arasında maaş alıyor. TL’nin dolara karşı değer kaybetmesiyle bu maaşlar artık yetmiyor. Beş kişilik bir ailenin geçinebilmesi için şimdi en az 2 bin liraya ihtiyaç var. TL’nin düşüşü bölgede 100 bin aileyi etkiledi. Bu da Fırat Kalkanı bölgesinde iç pazar ve ticarette ciddi bir durgunluğa yol açıyor. Türk hükümeti hızla adım atarak maaşları artırmalı.”

Bölgedeki ticari hareket TL’nin düşüşünden dolayı durmuş vaziyette. Azez’de Türkiye’den gıda ithal eden ufak bir şirketi olan Abdül Rahman Hasano Al-Monitor’a şöyle konuştu: “TL son birkaç aydır dolara karşı kademeli olarak değer kaybediyordu ama ağustos başında dibe vurdu. Kurban Bayramı’nda satışlarda artış bekliyorduk ama insanlar hiç alışveriş yapmadı. Çünkü aylık gelirleri ekmek gibi temel ihtiyaçlara gitmişti.”

Muhammed ise şu bilgileri verdi: “Kurdaki oynaklık nedeniyle son dönemde pek çok dükkân sahibi dükkânlarını kapattı. Bunlar mallarını çoğunlukla TL ile alıyordu. TL’nin düşüşünden büyük zarar gördüler ve fiyatlarını artırmak zorunda kaldılar. Yüksek fiyatlar da müşteriyi itiyor. Dolayısıyla şimdilik dükkânlarını kapatmayı ve kurun düzelmesini beklemeyi tercih ettiler.”

Türk Hükümeti’nden 500 TL maaş (35 bin Suriye Lirası) alan 28 yaşındaki ÖSO savaşçısı Safvan Naccar da Al-Monitor’a şöyle konuştu: “Türk parasının çöküşü benim için tam bir felaket. Evliyim, iki çocuğum var. Kiralık evde oturuyorum ve her ay 15 bin Suriye Lirası kira ödemem gerekiyor. Elektriğe de 6 bin Suriye Lirası veriyorum. 35 bin Suriye Lirası eden maaşımdan geriye 14 bin Suriye Lirası (yaklaşık 30 dolar) kalıyor. Bu para, çocuklarımın sütü ve günlük ekmek ihtiyacına ancak yetiyor. (…) Umarım maaşımda düzelme olur. Bu maaş benim geçim kaynağım. Başka bir yere de gidemem. Muhalefet kontrolündeki bölgelerde yaygın bir işsizlik var.”

Naccar Fırat Kalkanı bölgesinde Türkiye’nin ödediği maaşlar hakkında şu bilgileri verdi: “ÖSO savaşçıları ayda 500 TL alıyor. Yerel meclis çalışanlarının maaşı 800 TL. Polis personeli 800 TL, subaylar 1000 TL alıyor. Öğretmenlerin aylığı 530 TL. Camilerdeki vaiz ve imamlar da ayda 400 TL alıyor. Bu maaşların tümü Türk Hükümeti tarafından ödeniyor.”

El Bab’da öğretmen olan 44 yaşındaki Cabbar Osman ise şöyle konuştu: “Bu sorunun tek çözümü Türkiye’nin maaşlarımızı artırarak kurdan kaynaklı kaybımızı telafi etmesi. Benim maaşım evin giderlerini artık karşılamıyor. Bu maaşın iki katına ihtiyacım var. Dört çocuk sahibiyim. Bu çocukların gıda ve giyim gibi temel ihtiyaçlarını nasıl sağlayacağımı bilmiyorum. Kurban Bayramı geldi geçti, ben çocuklarıma kıyafet ve şeker alamadım.”

Osman’ın 530 TL’lik maaşı yaklaşık 37 bin Suriye Lirası ediyor. Bu rakam, şu an evli ve çocuklu bir insanın çeşitli giderlerini karşılamak bir yana genç ve bekâr bir erkeği geçindirmeye bile yetmiyor.

Görünen o ki bu sorunun tek çözümü maaşların artırılması ya da TL/dolar kurunun düzelmesi. Ancak bu da şimdilik olası görünmüyor.

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Already a Member? Sign in

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial