Ana içeriğe atla

Yüzlerce sivil Rakka’dan kaçmaya çalışıyor

Rakka’yı İslam Devleti’nden temizleme operasyonu başladığından bu yana kentte yaşayan yüzlerce sivil başka bölgelere akın ediyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
A general view shows the damage along a street in the Raqqa's al-Sanaa industrial neighbourhood, Syria June 14, 2017. Picture taken June 14, 2017. REUTERS/Rodi Said - RTS175OR

HALEP, Suriye — Halep’in kuzey kırsalına her gün Rakka’dan kaçan insanları taşıyan onlarca araç giriş yapıyor. Rakka’da ABD destekli Suriye Demokratik Güçleri (SDG) ile İslam Devleti arasında kenti örgütten temizlemek için 6 Haziran’da başlatılan operasyondan bu yana yoğun çatışmalar yaşanıyor.

SDG güçleri Suriye’nin kuzeydoğusunda bulunan Rakka’nın merkezinin kontrolünü mart 2013’te almış ancak silahlı muhalefetle çatışan İD 2014’ün başlarında kenti tamamen ele geçirmişti. Rakka’daki çatışmaların durulması ve durumun sakinleşmesinin ardından Suriye rejimiyle yoğun çatışmaların yaşandığı çevre kent ve köylerden pek çok insan bu kente sığınmıştı.

ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyonun SDG ile iş birliği hâlinde ve Türkiye’nin Özgür Suriye Ordusu’yla birlikte sahada İD’e karşı yürüttüğü mücadele sonucunda örgüt ülkedeki birçok stratejik mevziisini kaybetti. Bunların başında Halep’in kuzeydoğusunda yer alan, Türkiye sınırındaki El Bab ve Mambic yer alıyor. Neticede sahadaki güçler İD’le örgütün en büyük kalesi olan Rakka’da mücadeleye hazır duruma geldi. SDG’nin 6 Haziran’da başlattığı Rakka operasyonu binlerce sivili güvenli bölgeler aramaya sevk etti.

Sınır Tanımayan Doktorlar 1 Haziran’da “Rakka’dan yaklaşık 10 bin sivilin kentin kuzeyindeki bir kampa kaçtığını” açıkladı.

Medya aktivisti Ebu Cafer El Halebi de Al-Monitor’a şu bilgileri verdi: “Biz, her gün Rakka’dan kaçan sivilleri taşıyan onlarca aracın geldiği Halep’in kuzeydoğu kırsalında bulunuyoruz. Bu insanlar çok zor durumdalar ve Halep’in kuzeydoğusundaki Cerablus ile Halep’in kuzeyinde, Türkiye-Suriye sınırında bulunan Azez’deki mülteci kamplarına gönderiliyorlar. Rakka yerli nüfusunun yanı sıra Suriye’nin muhtelif köy ve kentlerinden sığınmacılarla doluydu. Rakka’dan kaçarak Halep’in kuzeydoğusuna sığınan insan sayısının ilerleyen günlerde daha da artmasını bekliyoruz.”

Rakka’dan yapılan yolculuklar tehlikelerle dolu. İD birçok bölgeye mayın döşedi ve sığınmacıların büyük bölümü 15 kilometreyi bulan mesafeleri mayınlara ve uluslararası koalisyonun bombardımanına denk gelmeden aşmak zorunda kalıyor. Bir araçla kaçmak ise İD’in kent merkezi ve kırsalına yerleştirdiği çok sayıda askeri kontrol noktasını geçmeyi gerektiriyor ki örgüt bu kontrol noktalarını insanların ayrılmasını önlemek için kuruyor.

Rakka’dan kaçarak Halep’in kuzeydoğu kırsalına ulaşan Ebu Abdullah mahlaslı bir adam Al-Monitor’a şöyle diyor: “Dört bir yanımız ölümle çevrili. Rakka’da birkaç gün önce bombardıman başladı ve durmadı. Askeri uçaklar Rakka’yı yoğun bir şekilde bombaladı. Ben de ailemle birlikte oradan kaçtım. Hayatta kalıp kalamayacağımızı bilmiyorduk. Ama başka seçeneğimiz de yoktu çünkü kalsaydık zaten ölecektik. Şehir çatışmalar yüzünden artık bir enkaza dönmüştür herhalde. (...) Rakka’da hâlen çok sayıda vatandaş var. Bazıları maddi koşulları el vermediği için kentten ayrılamıyor, bazıları ise aileleriyle kaçmak için doğru zamanı kolluyor. Asla ayrılmak istemeyenler hariç kimsenin Rakka’da kalacağını sanmıyorum. Oradaki sivillerin yaşadığı cehennemi anlatmak bile istemiyorum.”

Kaçan insanlar SDG ya da İD’in güvenlik noktalarında 500 dolar ödemek zorundalar.

Rakka’dan Halep’in kuzeydoğu kırsalına ulaşabilen vatandaşlar ise barınma sorunuyla karşı karşıya. Kamplar dolup taşıyor. Çatışmalardan nispeten uzakta, güvenli sınır kentlerinde de hâlihazırda birçok sığınmacı var. Yaşayacak bir yer bulmak kolay değil ve fiyatlar oldukça yüksek. Örneğin Azez’de bir dairenin aylık kirası 300 dolar ki savaşın zorlu ekonomik şartları ve kısıtlı iş olanakları düşüldüğünde bu yüksek bir meblağ.

Rakka’dan kaçan Muhammed El Rakkavi Al-Monitor’a şöyle diyor: “Kısa süre önce ailemle Halep’in doğu kırsalına geldim. Buradan Türkiye sınırında bir kampa geçeceğiz, yaşayacak bir yer bulabilmeyi umut ediyoruz. Ev kiralama şansım yok çünkü param yetmiyor. Sınırda kenar mahallelerde kamplar olduğunu duydum. Bazı hizmetlerin verildiği büyük kamplarda yer bulamazsam ailemi de alıp bu kamplara gideceğim. Tek ihtiyacım olan başımızı sokacak bir çadır kurmak, herkesin yaşadığı gibi yaşamak.” Kenar mahallelerdeki gayri resmi kamplar büyük kamplar gibi örgütlü değil.

Rakka’daki askeri operasyonlar kaygı verici. Zira kentte her an Halep’te rejim güçlerinin 21 Aralık’ta kenti ele geçirmesinin ardından yaşanan insani felakete benzer bir felaket yaşanabilir. Kentten kaçan siviller nüfusun yoğun olduğu bölgelerin havadan bombalandığını anlatıyorlar.

Bir zamanlar muhtelif Suriye kentlerinden kaçanlar için güvenli bir liman olan Rakka şimdi vatandaşlarının kaçarak başka güvenli bölgeler aradığı bir yere dönüşmüş durumda. Suriye’deki savaş tüm hızıyla sürerken insanlar geriye çatışmalardan kaçan sivillerin sığınabileceği kaç güvenli kent kalacağını sorguluyorlar.

More from Tamer Osman