Ana içeriğe atla

Türkiye’yi sarsan tekme

Kadınlar, otobüste şort giydiği için saldırıya uğrayan genç kadının ardından “Yaşam tarzıma dokunma” eylemleri başlattı.
Women walk past by shops at an open air bazaar near the Grand Bazaar, known as the Covered Bazaar, in Istanbul, Turkey, June 14, 2016. REUTERS/Murad Sezer - RTX2G65X

Ayşegül Terzi isimli genç kadın Kurban Bayramı’nın ilk günü İstanbul’da bindiği bir otobüste Abdullah Çakıroğlu isimli erkeğin saldırısına uğradı. Nedeni genç kadının şort giymesiydi. Otobüsün güvenlik kamerası görüntüleri ve tanıkların anlattığına göre, “Şortla neden geziyorsun” diye bağıran saldırgan ardından “Sen şeytansın” diyerek Terzi’nin çenesine tekme atmış. Terzi otobüsteki yolcuların olaya sessiz kaldığını, hatta şoförün ilk durakta kendisini indirdiğini anlatıyor. Önce hastaneye gidiyor, ardından savcılığa suç duyurusunda bulunuyor. Gözaltına alınan saldırganın suçu ise “basit yaralama” olarak değerlendiriliyor ve saldırgan serbest bırakılıyor. Daha sonra tepkiler üzerine tutuklanıyor.

Buraya kadar her şey Türkiye için neredeyse alışılmış bir olay. Çünkü giyimi, konuşması ya da sadece kadın olarak orada bulunduğu gerekçesiyle saldırıya uğrayan ne ilk ne de son kadın Ayşegül Terzi. Terzi’den önce buna benzer çok sayıda olay yaşandı, hemen sonrasında ise İzmir’de yaşayan bir kadın dekoltesi yüzünden iki erkeğin saldırısına uğradı

Ayşegül Terzi’ye atılan tekme ise kamuoyunda çok büyük bir tepkiye neden oldu. Tekmeli saldırının yaşandığı 12 Eylül’den bu yana Türkiye’nin çeşitli kentlerinde kadınlar şortlarıyla sokaklara çıkarak, olayı protesto ediyor. Üniversiteli kadınlar duvarlara şortlar ve mini etekler asıyor, sosyal medyada kadınların şortlu fotoğrafları gün geçtikçe yayılıyor. Sıcaklıkların düşmesine rağmen şortlu eylemler son bulmuş değil. En son 25 Eylül’de İstanbul’da bir araya gelen kadınlı erkekli bir grup, hava sıcaklığının 18 dereceye düşmesine rağmen şort giyerek, Ayşegül Terzi’ye destek eylemi yaptı. Tüm bu eylemlerin tek mesajı var: Yaşam tarzıma müdahale etme!

Eylemlere destek olanlardan CHP Milletvekili Şenal Sarıhan Al-Monitor’a yaptığı açıklamada, “Tüm yaşam alanlarını karartmaya çalışıyor. Bir çevrenin dini anlayışlarına göre yaşanması, tek tip insan olması dayatılıyor. Bu son dönemde yaşadıklarımız da kadınları artık isyan haline getirmiş durumda. Bu bir tepkinin başlangıcı aslında.” diyor.

Sarıhan bu eylemlerin sadece şort saldırısına yönelik olmadığını kadınlara dayatılan ayrımcı politikaların bir sonucu olduğunu söylüyor. Haksız da sayılmaz. AK Parti iktidar olduğu yıllar boyunca kadınlara yönelik oluşturduğu politik söylemle gün geçtikçe daha da tepki topluyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın “Kadın ve erkek eşit değildir”, “Anneliği reddeden kadın yarımdır, eksiktir” ifadeleri ve buna benzer açıklamaları hala hafızalardan silinmiş değil. Eski Başbakan Yardımcısı Bülent Arınç’ın kahkaha atan kadın için iffetsiz demesi ya da eski Sağlık Bakanı Mehmet Müezzinoğlu’nun “Kadının kariyeri anneliktir” sözleri de ilk akla gelen örneklerden.

İktidar kendilerine dayatılan toplumsal rolleri reddeden kadınları dışlayan, hatta kadın olmadıklarını savunan bir politik söylem oluşturdu. Bugün sokaklara çıkan kadınlar da iktidarın bu söyleminin sokaklarda kadınlara yönelik saldırılarla karşılık bulduğunu ve kadınların tehlikede olduğunu dile getiriyor.

AK Parti bu tehlikeli algıyı dağıtmak için Ayşegül Terzi olayında iki önemli adım attı. Önce saldırgan Abdullah Çakıroğlu tutuklanarak, cezaevine kondu. Ardından buna benzer saldırıların cezalandırılması için bir yasa hazırlandığı açıklandı. Adalet Bakanlığı’nda hazırlanan yasa tasarısı, basına yansıyan bilgilere göre basit yaralamaya da tutuklama getiriyor. Eğer basında çıkan bu bilgiler doğru ise ne Hükümet ne de Adalet Bakanlığı kadınların kaygılarını tam olarak anlayamamış gibi görünüyor.

Saldırgan Abdullah Çakıroğlu savcılık ifadesinde, genç kadına neden saldırdığını “Şort giymişti, manen tahrik oldum. Pantolon giyseydi daha az tahrik olurdum” diyerek açıklıyor. Anlaşılan o ki Çakıroğlu karşısında şort giyen bir erkek olsaydı ya da pantolon giyen bir kadın olsaydı bu saldırıyı yapmayacaktı. Yani olay basit yaralamanın ötesinde bir suç.

Hukuk Doçenti Kerem Altıparmak şort saldırısının bir nefret suçu olduğunu söylüyor. Kavga nedeniyle atılan bir tekme ile başkalarının giydiği kıyafeti zorla değiştirmeye yönelik bir tekmenin farklı şeyler olduğunu vurgulayan Altıparmak şu değerlendirmede bulunuyor: “(Bunlar için) öngörülen yaptırım ve hukuki mekanizmalar aynıysa aslında hukukun kıyafet nedeniyle saldırıyı engellemek gibi bir derdi yok demektir. (…) Birini yaralamakla ırkçı gerekçelerle yaralamak arasında fark vardır. Nefret suçu düzenlemeleri sadece yaralamayı değil onun arkasındaki ırkçılığı da hedef alıyor. (…) Gerçekten bugün Türkiye’deki hukuk düzeninin azınlığın hayat tarzını çoğunluğun baskısına karşı korumak gibi bir derdi var mı? Eğer böyle bir dertleri varsa hayat tarzı nedeniyle yapılan saldırıları nefret suçu olarak değerlendirip daha güçlü yaptırımlara tabi tutarlar”.

CHP Milletvekili hukukçu Şenal Sarıhan da “Bu olay bireysel bir saldırı, adam dövme ya da basit bir kavga kategorisinde ele alınamaz. Nefret suçlarının bir parçasıdır.” diyor. Sarıhan AK Parti’nin yasa hazırlığını ise kadın eylemlerine engel olma, soğutma ve oyalama olarak değerlendiriyor ve “Yasalardan önce kafalar meselesi var bunu değiştirmek gerekiyor.” diyor.

Yıllarca başörtüsü yüzünden ayrımcılığa uğrayan Başkent Kadın Platformu üyesi akademisyen Hidayet Şefkatli Tuksal da nefret suçu düzenlemesinin artık yapılması gerektiğini düşünenlerden. Tuksal farklı olarak şortlu saldırıya karşı AK Parti Hükümeti’nin attığı adımları önemli bulduğunu da söylüyor. Al-Monitor’a yaptığı açıklamada şunları anlatıyor: “Hükümet bu olayların yayılması ve insanların cesaret almasının önüne geçmeye çalışıyor. Hükümetin yaptığı düzenleme de önemli. Cesaret kırıcı bir önlem olarak değerlendirilmeli. Kadının şort giymesi sahil kentlerinde alışılmış bir durum olabilir ama bir büyük şehirde böyle giyinmesi muhafazakâr zihinlerde uygunsuz gibi bir kodlama var. Aile Bakanlığı’nın da buna tavır alması çok önemli. Buna karşılık feminist eylemleri de önemli buluyorum. Kadınlara baskı ve ceza vermek kimsenin haddine değildir”.

Tüm bu gelişmeler yaşanırken Başbakan Binali Yıldırım Ayşegül Terzi’ye yapılan şortlu saldırıya ilişkin soruya saldırganı kast ederek “Hoşuna gitmeyebilir, mırıldanabilirsin” şeklinde bir açıklama yaptı. Bu tablo karşısında eylemci kadınlar da köşe yazarları ve siyasetçiler de aynı soruyu soruyor: “Ya bu tekme başörtülü bir kadına atılsaydı, o zaman Hükümetin tepkisi ne olacaktı?"

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial