Ana içeriğe atla

Sokak da yasak Türkiye’ye girmek de

Türkiye’nin Cizre ve Silopi’de uyguladığı sokağa çıkma yasağı ve operasyonların etkisi sınır dışına da taştı. Türkiye operasyonlar nedeniyle Irak’la tek kara sınır bağlantısı olan Habur Sınır Kapısı’nı kapattı.
RTR4BZGC.jpg

DİYARBAKIR -- “Üç arkadaşız 800 liramız vardı, son on liramız kaldı. Bu da bitince, sınırdaki sudan geçip Türkiye’ye gideceğiz”. Bu sözler, 10 günü aşkın süredir Türkiye-Irak sınırının Irak tarafında, Türkiye’ye geçmek için bekleyen taksi şoförü Ramazan Badur’a ait. Al-Montitor’un telefonla ulaştığı Badur yorgun ve ümitsiz bir şekilde Türkiye’nin kendilerine geçiş izni vermesini istiyor. Badur, Türkiye’ye giriş yasağı olan biri değil. Sadece Badur değil, binlerce kişi günlerdir Kürt yönetiminin kontrolündeki İbrahim Halil Gümrük kapısında bekliyor. Beklemelerinin nedeni Türkiye’nin sınırı kapatması.

Türkiye ile Irak arasındaki tek kara sınır kapısı olan Habur da Türkiye’deki çatışmalı süreçten etkilendi. 13 Aralık’ta Şırnak’ın Cizre ve Silopi ilçelerinde ilan edilen sokağa çıkma yasağının ardından Habur Sınır Kapısı da giriş çıkışlara kapatıldı. Türkiye’den Irak’a transit geçiş yapmak için bekleyen TIR’lara kısa süreli izin verilirken, Irak’tan Türkiye’ye geçmek için bekleyen binlerce araca ve içindekilere izin çıkmadı. Bunun üzerine çoğu şoför binlerce kişi günlerdir Irak tarafındaki İbrahim Halil Gümrük Kapısı’nda mahsur kaldı.

Bugünlerde sınır kapısında manzara aynı… Yolcu taşıyan taksiler gümrük sahasının içinde, TIR’lar ve kamyonlar sahanın dışında bekliyor. Herkesin gözü kulağı Türkiye’den gelecek haberde. Ancak haber bir türlü gelmiyor. Sabahın ilk ışıklarıyla arabaların kapısı birer birer açılıyor. Arabalardan inenler önce esniyor, sonra egzersiz hareketleriyle eklemlerini açmaya çalışıyor. Kolay değil, günlerdir küçücük arabada yatıp kalkıyorlar. Sonra kahvaltıya sıra geliyor. Yanlarındaki malzemeler tükendiği için yakındaki restorana gidiyorlar. Bir yandan çay eşliğinde kahvaltı yaparken, bir yandan da umutla televizyonu izliyorlar. Daha ilk haberde moralleri bozuluyor. Yasağın kalkması umudu kalmayınca, sohbet başka mecralara doğru yol alıyor. Sabah, öğle derken akşam oluyor. Çay faslından sonra herkes uyumak için arabasına çekiliyor. Gece soğuğa rağmen başka çare yok.

Türkiye ile Irak arasındaki sınır Hezil Çayı’ndan oluşuyor. Taksi şoförü Ramazan Badur’un geçmeyi düşündüğü su da Hezil Çayı. Badur, ailesinden haber alamadığını belirterek şöyle diyor: “15 gündür buradayım bir kere banyo yaptım, çok perişan durumdayız, kokmaya başladık. Yemek yok, para kalmadı. 10 liradan başka param kalmadı. 800 liram vardı, üç kişiyiz, 10 lira kaldı. Çok zor durumdayız. Kardeşim iki gün önce sudan geçerek eve gitti. ‘Dayanamıyorum’ dedi bıraktı gitti. Bize yol açsınlar evimize gidelim, ailemize kavuşalım. Ailemize ulaşamıyoruz, telefonları kapalı. Para bitince sudan geçip geleceğiz”.

Al-Monitor’un telefonla ulaştığı diğer bir taksi şoförü Murat Söyler, sokağa çıkma yasağının başladığı günden beri beklediğini söylüyor. Söyler, yolcu getirdikten sonra Türkiye’ye dönmeye hazırlandığını ancak alınmadığını belirterek durumu şöyle anlatıyor: “O günden beri buradayız. Evde kimse yok, çocuklar aç. Buradaki esnaflar bizim ihtiyaçlarımızı karşılıyor. Paramız bitti, 10 gündür buradayız. Arabada yatıp kalkıyoruz, bir kere soğuk suyla duş alabildik”. Sınırda bekleyenlerin sayısı kimine göre 3 bin civarında, kimine göre 10 bin. Bekleyenler sadece şoförler değil. İşadamı Murat Bilgiç de sınır kapısı kapanmadan birkaç saat önce yola çıktı. Irak’ta inşaat yapan Bilgiç sınıra ulaşmadan hemen önce sınır kapatıldı. Bilgiç’in kaybı iki yönlü. Ne Türkiye’ye geçebiliyor, ne de inşaatları için beklediği malzemeleri Irak’a geçirebiliyor.

Al-Monitor’a konuşan Bilgiç işlerinin durduğunu söyleyerek şöyle diyor: “Zaho’da kapının açılmasını bekliyoruz. Araçlar gelemediği için malzeme gelmiyor, işlerimiz durmuş vaziyette. Petrol istasyonları şoförlere bir öğün yemek vermeye başladı. 6-7 bin kişi var burada, bütün bekleyenlerin sayısı 10 bin civarı. Biz otelde yatıyoruz, kimisi araçta, kimisi tanıdıklarının yanında. Kendi bindiğimiz araçlar olmasaydı, uçakla dönebilirdik. Araçlarımız olduğu için bekliyoruz. Taahhütlerimizi yerine getiremiyoruz. Ben günlük 1500 dolar zarar ediyorum. Özel sektörle iş yapıyoruz. Onlara verdiğimiz taahhütleri yerine getiremedik o yüzden zarar ediyoruz. Hem maddi hem manevi bitmiş durumdayız. Şoförlerin psikolojileri bozuk, kimisi ağlıyor, kimisi sızlıyor. Ailelerine ulaşamıyorlar”.

Bilgiç, bir süre önce sınırı geçmek için bekleyen bir şoförün araç içinde ölü bulunduğunu da ekledi.

Sınırda bekleyenlerin durumu CHP Genel Başkan Yardımcısı Sezgin Tanrıkulu tarafından soru önergesiyle, TBMM gündemine de taşındı. Al-Monitor’un ulaştığı soru önergesinde Tanrıkulu Başbakan Ahmet Davutoğlu’nun yanıtlaması istemiyle şu soruları sordu:

  1. Habur Sınır Kapısı’nın kapatılması nedeniyle mahsur kalan yaklaşık 7000 TIR ve kamyon şoförünün akıbeti ne olacaktır?

  2. Habur Sınır Kapısı’nın kapatılması nedeniyle mahsur kalan yaklaşık 7000 TIR ve kamyon şoförü ile ilgili yapılan girişimler ve işlemler nelerdir?

  3. TIR ve kamyon şoförlerinin Habur Sınır Kapısı’ndan geçişine ne zaman izin verilecektir?

  4. Şoförlerin geçişine izin verilmediği, bazı şoförlerin pasaportlarına el konulduğu ve yasal olmayan yollardan Türkiye’ye geçişe zorlandığı iddiası doğru mudur? İddialar ile ilgili soruşturma başlatılmış mıdır ya da başlatılacak mıdır?

  5. Habur Sınır Kapısı’nda mahsur kalan yaklaşık 7000 TIR ve kamyon şoförünün durumu ile ilgili olarak Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi ile görüşme yapılmış mıdır?

  6. Sınırda bekleyen 20 yaşını doldurmuş yaklaşık 150-200 araca el konulması söz konusu mudur? Bu sorun ile ilgili girişimler ve çözüm tedbirleri nelerdir?

  7. Sınırda bekleyen şoförlere aileleri ile iletişim kurma imkanı sağlanmış mıdır? Sağlanmamışsa sebebi nedir?

  8. Sınırda bekleyen şoförlerin yiyecek, giyecek vb. temel ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik yardım yapılmış mıdır? Yapılmamışsa, şoförlerin bölgede kaderlerine terk edilmesinin sebebi nedir?

  9. Aileleri sokağa çıkma yasağı olan bölgelerde kalan şoförlerin hızlı bir şekilde ailelerine ulaşmaları sağlanacak mıdır? Hükümet sorunun insani ve ailevi yönüne neden kayıtsız kalmaktadır?

  10. Sınır kapısının kapatılması nedeniyle ortaya çıkan mağduriyette hükümetin sorumluluğu bulunmaktadır. Habur Sınır Kapısı’nın kapatılması nedeniyle mağduriyet yaşayan şoförlerin vergi işlemleri gecikeceği için idari para cezası uygulanmaması ve bu işlemlerin sürelerinin uzatılması desteği sağlanacak mıdır?

  11. Habur Sınır Kapısı’nın kapatılması sonucu şoförlerin yaşayacağı mağduriyetler bilinmesine rağmen gerekli önlemlerin alınmamasının sebebi nedir?

  12. 1-24 Aralık 2015 tarihleri arasında Türkiye’de kaç sınır kapısı hangi gerekçelerle kapatılmıştır?

  13. 24 Aralık 2015 tarihi itibariyle Türkiye’de kaç sınır kapısı kapalıdır? Ne zaman açılacağına yönelik kamuoyuna bilgi verilecek midir?

  14. 1-24 Aralık 2015 tarihleri arasında Türkiye’de sınır kapılarının kapalı olması sebebiyle kaç yurttaşımız hangi sınır kapılarında mahsur kalmıştır?

Türkiye'de karayolu ile yapılan ihracatın yüzde 42'sinin gerçekleştiği Habur Sınır Kapısı'ndan geçen yıl 1 milyon 970 bin araç geçiş yapmıştı.