Ana içeriğe atla

Yüzde 13 ile gelen umut seli

HDP’nin yüzde 13 oy alarak meclise girmesi Güneydoğu’daki kentleri panayır alanına çevirdi. Bir yandan seçimden iki gün önce meydana gelen patlamanın hüznünü yaşayan Diyarbakırlılar, diğer yandan seçim zaferini kutluyor.
Fireworks explode as supporters of the pro-Kurdish Peoples' Democratic Party (HDP) celebrate along a street after the parliamentary election in Diyarbakir, Turkey, June 7, 2015. Partial results from Turkey's parliamentary election on Sunday put the ruling AK Party on 43.6 percent of the vote, with just under two-thirds of ballots counted, a level which could leave it struggling to form a single-party government. The results, broadcast by CNN Turk, put the pro-Kurdish Peoples' Democratic Party (HDP) at 10.6

Diyarbakır trafiği son üç gündür neredeyse felç olmuş durumda. Özellikle ana yollarda araçlar milim milim ilerleyebiliyor. Kentteki gürültü şiddeti de normalin çok üstünde. Gürültüye neden olan araçların korna sesleri, havai fişekler ve nereden atıldığı belli olmayan silahlar. Korna ve havai fişekler olmasaydı çatışma sanılacaktı. Onlar işin içine girince karnaval havası hâkim oldu kente. Kent sakinlerinin büyük bölümü işi gücü bırakmış kutlama yapıyor. Kutladıkları ise Diyarbakır’daki 11 milletvekilliğinden 10’nunu alan Halkların Demokratik Partisi’nin (HDP) seçim zaferi.

Seçim kampanyalarını gerilimli bir atmosferde yürüten HDP’liler, finali Diyarbakır’da yapacaktı. Ancak Diyarbakır kampanyanın olmasa da gerilimin finali oldu. Mitingde patlayan bombanın getirdiği şaşkınlık yerini kısa sürede heyecana bıraktı. Seçim günü sandıkların açılmasından bir süre sonra, kent sokakları panayır alanına dönüştü. HDP’nin seçim akşamı, sandıkların hilelere karşı korunması için kutlama yapılmayacağını açıklamasına rağmen, seçmenler sokağı terk etmedi. Kentin neredeyse kutlama yapılmayan sokağı kalmadı. Araçları olanlar konvoylar eşliğinde ellerinde HDP bayraklarıyla tur attı. Olmayanlar bulundukları yerlerde davul çalarak halay çekti. Parti yönetiminin sosyal medya üzerinden yaptığı çağrıların hiçbiri sonuç vermedi. Diyarbakırlılar neredeyse sokakta sabahladı.

PKK üyesi iki yakınını çatışmalarda kaybeden olan 75 yaşındaki Fevziye Kaya gibi. Kaya, sabaha karşı saat 3’te eve gittiğini belirterek, “Çok sevinçliyim, dün gece sabaha kadar kutlama yaptık. Eşimin şekeri bir düştü, bir yükseldi” dedi.

Kentte iki gün boyunca trafiğin kilitlenmesine neden olan kutlamaların finali sonuçların kesinleşmesinin ardından yapıldı. Bir kent düşünün ki seçiminden bir gün sonra 7’den 70’e herkes birbirini kutluyor. Kentteki neredeyse tek gündem maddesi seçim sonuçları. Herkes kendince yorumlar yapıyor. Bir Diyarbakırlının yorumu sonucu özetliyor: “Diyarbakır siyasi literatürü alt üst etti.”

Partinin organize ettiği resmi kutlamalar için Nevruz alanı seçildi. Merkezin biraz dışındaki bu parktaki kutlamalar kent merkezini de rahatlatacaktı. HDP mitingdeki bombalı saldırının ardından işi sıkı tuttu. Alana girmek isteyenler üç ayrı arama noktasından geçti. Önce polis sonra belediye zabıtaları son olarak da parti görevlileri alana girenleri didik didik aradı. Kutlama alanına uzaktan bakıldığında ikinci kez Nevruz kutlanıyor zannedilirdi. Binlerce kişi ellerinde HDP ve Kürt bayraklarıyla seçim zaferini kutlamaya başladı. Ortak slogan ‘Biji Serok Apo’ (Yaşasın Başkan Apo), ‘Bizler HDP, Bizler meclise’.

Son mitingde bomba patlamasına rağmen Kürtler korkuyu unutup, Newroz Parkı’na akın etmişti. Kimisi çocuğuyla, kimisi eşiyle kimisi ise arkadaşlarıyla gelmişti.

HDP yönetimi her ne kadar Kürt partisi olmadıklarını söylese de, baştaki isimlerin çoğunun Kürt siyasi hareketi orijinli ve tabanının çoğunun Kürtlerin yaşadığı illerden olması HDP’nin ister istemez “Kürt partisi” olarak anılmasına neden oldu.

57 yaşındaki emekli Vahyettin Ekinci de bir yandan sigarasını içiyor bir yandan kutlamaları izliyor. Ekinci’ye göre artık Kürt partisi yok: “Kürt partisi diye bir şey kalmadı, Türkiye’nin partisi oldu. Türkler için, bütün insanlık için bir parti olmuş. Bu güç çözüme büyük katkı sunar.”

34 yaşındaki esnaf Benav Bütüşaba ise artık Kürtlerin inkâr edilemeyeceğini söyledi. Bütüşaba, “Kürtler ANAP’ı da Doğruyol’u da AKP’yi de birinci parti yaptı. Kürtler hangi partiyi desteklediyse hükümet oldu. Kürtlere kim ihanet ettiyse Kürtler kabul etmedi ve onu indirdi. Günü geldiğinde gerekeni yaparlar. AK Parti bize ihanet etti, Kürtler onu alaşağı etti. Çözüm süreci artık Kürtlere ve HDP’ye bağlı.”

Seçim kampanyalarının odak noktası olan HDP’nin Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş kutlamalarda yoktu. Demirtaş, İstanbul’daki etkinliklere katıldı. Kendisi olmasa da posterleri alanın dört bir yanında dolaşıyordu. Posterlerden birini taşıyan Mustafa Coşkun, Demirtaş’ın olmaması nedeniyle hüzünlüydü. Coşkun, “Selahattin Başkan’ın da burada olmasını isterdim. Ama onların da hakkıdır, İstanbul’da da olması lazım” diye konuştu.

Miting alanındaki patlamada yaralananlardan biri de 19 yaşındaki Hasret’ti. Soyadını ‘Kürdistan’ olarak açıklayan Hasret “Barajı aştık, çok mutluyum. Karşılığını bekliyoruz, barışı istiyoruz artık. Karışlığı barıştır. Kendi acımı unuttum, acım kalmadı.” dedi.

HDP’nin Diyarbakır listesinden birinci sıradan seçilen İdris Baluken ve yeni milletvekilleri de kutlamalara katıldı. Baluken ilk fırsatta İmralı’ya giderek sonuçları Öcalan’la paylaşacaklarını söyledi. Baluken, sonuçların kalıcı barışı için önemli olduğuna dikkat çekerek, “Tek çıkış yolunun müzakere masasından, demokrasilerden, özgürlüklerden geçtiği haykırdık. Kürdistan’dan yükseltmiş olduğumuz barış eli, İzmir’den, Antalya’dan tutuldu. Türkiye’nin dört bir tarafından tutuldu. Bütün şehitlerimizin artık son şehitler olmasını istiyoruz. Artık daha fazla evladımızı toprağa vermek istemiyoruz Fırat’ın Batı yakasına daha fazla cenaze gitsin istemiyoruz. Tek talebimiz bütün dünyada bu sorunlar nasıl çözüldüyse, bu işi müzakere masasında çözelim” şeklinde konuştu.

Kutlamaların son bölümünde ise konserler vardı. İlk olarak, 5 Haziran’da yarım kalan mitingde yarım kalan bir marşı katılanlar hep birlikte söyledi. Alanda en çok dikkat çeken dövizler ise HDP’nin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a atfen ‘Seni başkan yaptırmayacağız’ temalı dövizler oldu.

Herkes kutlamaların orada biteceğini sanıyordu ama olmadı. Alandan ayrılanlar bu kez de araçlarıyla şehir de tur atmaya başladı. Diyarbakır sokakları geç saatlere kadar havai fişek, silah ve korna sesleriyle inledi durdu. Kutlamalar sosyal medyada da gecenin espri konusuydu. İşte onlardan birkaçı: “Birileri Kürtleri durdurmazsa bu halay 5 gün sürer”, “Biri Diyarbakır'da petrol buldu millete bedava benzin mi dağıttı? Araç konvoyları durmak bilmiyor:)) Ya da Kürtler suyla çalışan araba yaptı.”

Kutlamalar sırasında can sıkan bir olay olmadı. Birkaç yerde göstericilerle polis karşı karşıya geldi. Bir yerde HDP yöneticisi olduğunu söylen bir kişi, polis aracından anons yaparak kitleyi sakinleştirdi. Saatler gece yarısını gösterdiğinde silah sesleri durmuş ancak kentin değişik noktalarından hala korna sesleri geliyordu. Silah seslerinin sona ermesine ‘kurşunları tükendi’ yorumu yapıldı.

12 Eylül askeri darbesinden sonra Kürt siyasetinin sahneye çıkışı 1990’lı yılları bulur. 1991 genel seçimlerinden SHP üyesi olarak meclise giren Kürt siyasetçiler daha sonra kendi partilerini kurdu. Partileri hem yüzde 10 seçim barajını hiçbir zaman aşamadı, hem de sürekli kapatıldı. Ama Kürt siyaseti meclis dışında kalmadı. Önce bağımsız aday oldular, seçildikten sonra partilerine geri döndüler. Bu döngü HDP’nin kurulmasına kadar sürüp gitti. PKK lideri Abdullah Öcalan’ın tavsiyesiyle kurulan HDP seçime parti olarak girme kararı alınca, Kürt siyasetinde yeni bir sayfa açıldı.

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial